Hiszpania zajmuje większość Półwyspu Iberyjskiego, a jej terytorium sięga znacznie dalej: na Baleary – Majorkę i Minorka na Morzu Śródziemnym oraz na wulkaniczne Wyspy Kanaryjskie u wybrzeży Afryki. Madryt, najwyżej położona stolica w Unii Europejskiej, leży w geograficznym centrum kraju, a Barcelona, Walencja i Saragossa rozciągają się na północy i wschodzie. Niewiele krajów może pochwalić się taką różnorodnością w obrębie jednej granicy – od mauretańskich pałaców i gotyckich katedr po księżycowe płaskowyże wulkaniczne i jedne z najciemniejszych nocnych niebios w Europie.
Madryt
Budynek Metropolis to miejsce, od którego większość fotografów zaczyna swoją przygodę w Madrycie – i nie bez powodu. Stałem w kolejce przez godzinę, żeby dostać się na dach Círculo de Bellas Artes i obejrzeć zachód słońca za budynkiem Metropolis i centrum Madrytu, a na horyzoncie, za dachami, Sierra de Guadarrama mieniła się fioletem. Na poziomie ulicy nocna Gran Vía zasługuje na miano hiszpańskiego Broadwayu: stałem w tym samym miejscu przez ponad 40 minut, uchwycając światła tylnych świateł samochodów, które otaczają narożnik w stylu francuskiego Beaux-Arts, zbudowany przez braci Février w latach 1907–1911.
Dzielnica królewska wymaga innego rodzaju cierpliwości. Żeby sfotografować Pałac Królewski po drugiej stronie pustego Plaza de la Armería, połączyłem 30 ujęć z tarasu katedry, żeby usunąć tłumy. Stojąca naprzeciwko katedra Almudena wygląda na wielowiekową, ale została poświęcona dopiero w 1993 roku, kiedy Madryt odwiedził papież Jan Paweł II. Więcej znajdziesz w moim pełnym przewodniku po Madrycie, opartym na lutowej podróży, kiedy w mieście panowały temperatury jak w Berlinie późną wiosną.
Plaza de España i park Buen Retiro
Madryt zachęca do spacerów między swoimi zabytkami. Na Plaza de España pomnik Cervantesa czuwa nad brązowymi figurami Don Kichota i Sancho Pansy, a z tyłu pomnika personifikacja Literatury zasiada na tronie nad pięcioma posągami reprezentującymi pięć kontynentów, na których czyta się Cervantesa. Późnym wieczorem plac opustoszaje, a wtedy właśnie pozłacana fontanna świeci najjaśniej.
Na wschód od centrum znajduje się park Buen Retiro, założony w XVII wieku jako królewska rezydencja wypoczynkowa, a nad jego małym stawem stoi Kryształowy Pałac, zbudowany w 1887 roku na wzór londyńskiego odpowiednika, gdzie w dniu naszej wizyty odbywała się wystawa śpiewu ptaków. Niedaleko stoi Puerta de Alcalá, XVIII-wieczna brama, która przypomniała nam Bramy Brandenburskiej w Berlinie; sfotografowanie jej nocą z wysepki drogowej zajęło nam pół godziny, bo trzeba było czekać na odpowiednie światła tylnych świateł samochodów. Jako nowoczesny kontrast, pochyłe wieże KIO pochylają się ku sobie pod kątem 15 stopni – to pierwsze w historii pochyłe drapacze chmur.
Barcelona
Barcelona to miasto Antoniego Gaudíego. Casa Batlló znalazła się na pierwszym miejscu naszej listy w 2023 roku: zbudowana w 1877 roku i przebudowana przez Gaudíego w latach 1904–1906, ma fasadę pokrytą mozaiką, balkony przypominające kości i ani jednej prostej linii. W środku sufit nad żyrandolem wiruje niczym oko kameleona nad „Szlacheckim Piątrem”, gdzie rodzina Batlló niegdyś przyjmowała gości. Wyżej na wzgórzu Park Güell prezentuje ten sam naturalistyczny styl w skali miejskiej – zlecony przez Eusebiego Güella w 1900 roku i wpisany na listę UNESCO od 1984 roku.
Starsza część miasta wymaga wczesnego wstawania. Spacerowałem po Dzielnicy Gotyckiej jeszcze przed wschodem słońca, żeby uchwycić most Pont del Bisbe z wciąż zapalonymi lampami – ten neogotycki most z lat 20. XX wieku wygląda naprawdę jak z epoki średniowiecza. A z naszego pokoju w jednym z nielicznych wysokich budynków w mieście każdego ranka witała nas arena La Monumental – inspirowana stylem bizantyjskim arena z 1916 roku, zajmująca całą przecznicę dzielnicy Eixample.
Walencja
Walencja zmieniła bieg rzeki po powodzi z 1957 roku i przekształciła wyschnięte koryto Turii w park, a potem zbudowała w nim swoją przyszłość. Miasto Sztuki i Nauki autorstwa pochodzącego z Walencji Santiago Calatravy przerosło moje wysokie oczekiwania: Spacerowałem o zachodzie słońca pod białymi betonowymi żebrami Muzeum Nauki, sfotografowałem Hemisfèric – planetarium w kształcie oka, które zainaugurowało działalność kompleksu w 1998 roku – i pracowałem jeszcze po „niebieskiej godzinie” w Muzeum Księcia Felipe, podczas gdy Daria czytała w kawiarni.
Stare miasto nie ustępuje miejsca temu betonowemu kompleksowi. Pewnego tętniącego życiem wieczoru zapamiętałem drogę na Plaza de la Virgen i wróciłem tam o świcie, kiedy plac był właśnie myty. Stojąca obok katedra w Walencji przechowuje w bocznej kaplicy kielich czczony jako Święty Graal, a Mercado Central zajmuje 8 000 metrów kwadratowych powierzchni, zdobionej secesyjnymi elementami z kutego żelaza i witrażami. Nad brzegiem morza marina im. Juana Carlosa I wciąż zachowuje blask z czasów Pucharu Ameryki. Pełny przewodnik turystyczny po Walencji szczegółowo opisuje miasto.
Saragossa
Saragossa była prawdziwą niespodzianką naszej hiszpańskiej podróży. Znalazłem to miasto, przeglądając mapę po wizycie w Barcelonie, zarezerwowałem bilet na pociąg i trafiłem do miasta pełnego rozległych placów, budynków rozświetlonych przez całą noc i prawie bez turystów o świcie. Wszystko kręci się wokół Bazyliki del Pilar: pocztówkowa ramka z nazwą miasta wyrytą w bruku, odbicie zachodu słońca w rzece Ebro i barokowa fasada rozświetlona ciepłym światłem nad rzeką – to ujęcie kosztowało mnie błoto w butach. Tradycja głosi, że to pierwszy kościół w historii poświęcony Maryi.
Nazwa miasta pochodzi od Caesaraugusta, a jego warstwy historyczne są wciąż widoczne. La Seo łączy w sobie styl romański, gotycki, mudejar, renesansowy i barokowy na miejscu rzymskiego forum i meczetu. Z Mostu Lwów miejscowi obserwują zachód słońca nad El Pilar w drodze do domu z pracy. Pałac Aljafería, XI-wieczny ufortyfikowany pałac islamski, w którym obecnie mieści się parlament Aragonii, zafascynował mnie bardziej niż jakikolwiek budynek, który fotografowałem wcześniej; nawet jego gotyckie Patio de San Martín stało puste, podczas gdy zwiedzający pędzili do sal w stylu mauretańskim. A fontanna Fuente de la Hispanidad wprawiała mnie w zakłopotanie, dopóki nie podsłuchałem rozmowy grupy wycieczkowej: patrząc pod odpowiednim kątem, woda tworzy mapę Ameryki Łacińskiej. Więcej w przewodniku turystycznym po Saragossie.
Majorka
Majorka często słyszy żarty, że to siedemnasty land Niemiec, a my odpowiedzieliśmy na nie, omijając hałaśliwe południowe wybrzeże i wybierając Alcúdia na północy – miasteczko, którego nazwa pochodzi z języka arabskiego i oznacza „wzgórza”. Nagrodą był zachód słońca nad Port d’Alcúdia, kiedy woda u stóp gór zamieniła się w płynne złoto. Kolejnego wieczoru, kiedy komponowałem kadr z portem i szczytami, para podeszła do barierki promenady, żeby zrobić sobie selfie na tle zachodu słońca; ich kadr stał się moim.
Palma jest warta objazdu. Katedra La Seu ma 121 metrów długości i 44 metry wysokości – to gotycka budowla, której budowa trwała od 1229 do 1601 roku, a sam Gaudí przerabiał jej wnętrze od 1901 roku, aż do momentu, gdy zrezygnował z projektu po kłótni w 1914 roku. Z parku przy porcie możesz uchwycić katedrę na tle Pałacu Królewskiego La Almudaina, który wciąż jest oficjalną rezydencją hiszpańskiej rodziny królewskiej. Kompletny przewodnik po Majorce opisuje wyspę sezon po sezonie.
Minorka
Menorca to wyspa, na którą ciągle wracam – już cztery razy jako instruktor na obozie fotograficznym PhotoPills, a to jeszcze nie koniec. Naszą bazą jest Cala Galdana, zatoka wypoczynkowa, której najpiękniejszy widok Daria i ja odkryliśmy podczas nieplanowanej wędrówki z punktu widokowego Mirador Sa Punta, położonego nad sosnowym lasem. Dwadzieścia minut spacerem stąd leży Cala Mitjana, gdzie można podziwiać dziewiczą paletę barw Balearów: turkus, biały wapień, zielone sosny i kompletny brak udogodnień.
Wybrzeże wciąż zaskakuje. Pont d’en Gil to naturalny łuk wapienny, który na początku pomyliłem z bramą starożytnego portu. W Ciutadelli oprowadzałem grupę w stronę Castell de Sant Nicolau o zmierzchu razem z Albertem Drosem i Elią Locardi, a potem okazało się, że wszyscy fotografowie krajobrazu zeszli na skały, podczas gdy ja kadrowałem fortecę z moją żoną czekającą przy jej bramie. Nie zamieniam fotografów krajobrazu w fotografów pejzaży miejskich.
Latarnie morskie na Minorce
Charakter Menorki najlepiej widać w jej latarniach morskich. Latarnia morska w Favàritx, ukończona w 1922 roku, ma czarną spiralę biegnącą w górę wieży i stoi na ciemnym łupku, który wygląda jak plan filmowy z Księżyca; każda wizyta daje mi inną kompozycję. Niedaleko stąd, w Cap de Favàritx, wapienne wybrzeże mieniło się dla mnie różem o zachodzie słońca, a na skałach rozłożyło się 39 innych fotografów.
Północne wybrzeże należy do Cavallerii. Tamtejsza latarnia wznosi się 94 metry nad morzem, a fotografowanie jej o wschodzie słońca przypominało medytację. Pewnego wieczoru wszedłem do ciemnej jaskini w momencie, gdy zachodzące słońce oświetliło jej ściany na kilka sekund – wystarczająco długo, by uchwycić jedno ujęcie latarni z wnętrza tej poświaty. Minorka to najbardziej wysunięty na wschód punkt Hiszpanii, więc poranne warsztaty na tych klifach oznaczają pierwszy w kraju wschód słońca, do którego dociera się, wspinając się na cypel w całkowitej ciemności.
Nocne niebo nad Minorka
Minorka została rezerwatem Starlight w 2019 roku i naprawdę zasłużyła na ten tytuł. Morze Śródziemne izoluje wyspę od zanieczyszczenia światłem, dzięki czemu Droga Mleczna rozciąga się nad Favàritx na tyle wyraźnie, że widać ją gołym okiem. Jedziemy tam w maju, kiedy centrum galaktyki znajduje się najwyżej na niebie; nawet z obrzeży wioski takiej jak Son Bou możesz sfotografować Drogę Mleczną na tle miejskich świateł.
To właśnie tutaj zrobiłem swoje pierwsze zdjęcia smug gwiazd, choć nie było to łatwe: mój aparat nie chciał automatycznie uruchamiać interwałów, więc przez godzinę liczyłem do 30 i naciskałem spust migawki, raz po raz. Nie było miejsca na błędy, a zakrzywione linie wyszły idealnie.
Peñíscola
Pojechałem do Peñíscoli tylko dla jednego widoku i nie będę udawał, że było inaczej. Z plaży nocą oświetlone stare miasto wyłania się z morza za słomkową parasolką – właśnie dlatego miejscowi nazywają je miastem w morzu. Zamek templariuszy na szczycie wzgórza powstał na przełomie XIV wieku, a później gościł Papę Lunę, antypapieża Benedykta XIII; na tych murach kręcono zarówno sceny z filmu o El Cidzie, jak i odcinki serialu „Gra o tron”.
Pod fortyfikacjami w uliczkach starego miasta gęsto ustawiają się kolorowe fasady, sklepiki z pamiątkami i światło latarni na brukowanych uliczkach. Kiedy tam byliśmy, większość turystów to Hiszpanie spędzający letnie wakacje, dzięki czemu w miasteczku na Costa del Azahar, między Walencją a Barceloną, panowała spokojna atmosfera.
Teneryfa i góra Teide
Teide, mierzący 3 715 metrów, to najwyższa góra w Hiszpanii, a jej płaskowyż sprawia wrażenie, jakbyś był na innej planecie; wykorzystano go w takich filmach jak „Planeta małp”. Żeby uchwycić panoramę wulkanu w ostatnich promieniach słońca, połączyłem dziewięć pionowych ujęć, a kolejka linowa na zboczu służyła jako punkt odniesienia. Postój na toaletę uratował mi dzień w Roques de García: wychodząc z jedynego hotelu na płaskowyżu, zobaczyłem, jak niebo rozbłysło nad formacjami skalnymi, i pobiegłem z powrotem po statyw, wykorzystując opustoszałą ścieżkę jako linię prowadzącą.
Wysokość służy też nauce. Obserwatorium Teide leży na wysokości 2390 metrów i mieści teleskop, który odkrył pierwszego brązowego karła, nazwanego Teide 1. Podczas jazdy w górę przez Las Cañadas w końcu udało mi się sfotografować bugloss z Teide – tę trzymetrową roślinę, którą nazwałem „kwiatem-duchem”, bo przez lata widziałem tylko jej zimowe szkielety, wyłaniające się na tle zboczy i sylwetki La Gomery.
Góry Anaga
W północno-wschodniej części Teneryfy kryje się las, który jakby zatrzymał się w czasie 20 000 lat temu. Laurisilva w górach Anaga, rezerwat biosfery UNESCO, niegdyś pokrywała południową Europę; spacerując tam teraz, możesz obserwować chmury dryfujące między pniami na wysokości oczu. Na moim ulubionym szlaku turystycznym, wychodzącym z Mirador Cruz del Carmen, zobaczyłem, jak mgła rozbija światło na widoczne promienie nad ścieżką, a omszałe korytarze z laurów nieustannie pochłaniały i uwalniały słońce, gdy chmury przemierzały las wokół nas.
Drogi grzbietowe dają szersze widoki. Jadąc w stronę wybrzeża, zjechaliśmy na pobocze, gdy promienie słońca goniły chmury przez doliny Anagi, a zjazd kończy się na plaży Benijo – 300 metrów czarnego, wulkanicznego piasku, gdzie Atlantyk zabrania pływania, ale nagradza fotografów. Wioska Taganana, do której prowadzi droga pełna zakrętów o 180 stopniach, wyglądała dla mnie jak odległa wioska w peruwiańskich górach, a nie w Hiszpanii.
Santa Cruz i La Laguna
Miasta na Teneryfie mają swój niepowtarzalny charakter. W Santa Cruz Auditorio de Tenerife autorstwa Santiago Calatravy wygina się białą falą między miastem a Atlantykiem; mógłbym krążyć wokół niego cały dzień, szukając ciekawych ujęć, a budynek ten pojawił się nawet na hiszpańskich znaczkach pocztowych i monetach euro. Spokojniejszy poranek zaprowadził nas na targ Matki Bożej Afrykańskiej, gdzie nikt się nie spieszy, a zioła i kwiaty wypełniają zapachem dziedzińce w stylu kolonialnym. Nieco dalej wzdłuż wybrzeża, w Candelarii, biała kaplica przy bazylice wyróżniała się w słońcu na tle czarnych skał i burzy zbierającej się nad górami – w miasteczku, którego Matka Boża jest patronką Wysp Kanaryjskich.
San Cristóbal de La Laguna, dawna stolica wyspy, tętni spokojniejszym życiem i ma bardziej historyczny charakter. Możesz wspiąć się na wieżę kościoła Iglesia de la Concepción, by podziwiać widok na stare miasto. Z wyżyn Anagi widać Las Teresitas z rzadkim złotym piaskiem, który na wyspę sprowadzono z Sahary. A przy basenach pływowych w Bajamar ojciec uniósł syna nad głowę, gdy za nimi rozbiła się fala – to jedna z tych chwil z naszej rocznicy ślubu, której nigdy bym nie zaplanował.
Fotografowanie Hiszpanii
W Hiszpanii przechodzę od robienia zdjęć do nauczania, jak je robić. Na obozie PhotoPills na Minorce prowadzę warsztaty na klifach i plażach, gdzie sam też wciąż się uczę: malowanie światłem za pomocą świetlówki z tancerką było dla mnie nowością, dopóki Eric Paré i Kim Henry nie zademonstrowali tego w zimną, spokojną noc – rysując w powietrzu za nią kształty poruszającą się świetlówką.
Ta sztuka wymaga tu przemyślanych działań. Na punkcie widokowym Mirador Cruz del Carmen na Teide spędziłem pół godziny przy statywie z obiektywem tilt-shift, żeby palisada była pusta, a linie idealnie proste, z morzem chmur obmywającym podstawę wulkanu. Ta sama cierpliwość towarzyszyła mi podczas robienia 30 ułożonych jeden na drugim kadrów w Pałacu Królewskim w Madrycie oraz podczas godziny ekspozycji co 30 sekund pod gwiazdami na Minorce. Obiekty stoją nieruchomo; cała praca polega na czekaniu.
Kiedy warto odwiedzić Hiszpanię
W Hiszpanii obowiązuje więcej niż jeden kalendarz. Miasta najlepiej wyglądają na zdjęciach poza szczytem lata: Madryt sfotografowaliśmy w lutym, kiedy było już prawie jak późną wiosną, a zabytki w Saragossie są oświetlone przez całą noc przez cały rok, podczas gdy place o świcie są puste. Lipiec i sierpień to prawdziwy upał w głębi lądu i zatłoczone plaże na każdym wybrzeżu.
Na wyspach pory roku są odwrócone. Odwiedzamy Teneryfę w listopadzie i zimą, kiedy las deszczowy Anaga prezentuje się najlepiej, a płaskowyż Teide wciąż oferuje piękne światło o zachodzie słońca. Minorka ma dwa najlepsze okresy: lato z calami oraz maj, czyli sezon na fotografowanie Drogi Mlecznej, kiedy obóz PhotoPills gromadzi fotografów z całego świata. Teide znajduje się na liście światowego dziedzictwa od 2007 roku, a jego płaskowyż jest fotogeniczny o każdej porze roku; przed wyruszeniem w górę sprawdź kamerę internetową obserwatorium, bo na szczycie panuje własna pogoda.
Często zadawane pytania
Kiedy najlepiej wybrać się do Hiszpanii?
To zależy od regionu. Późna wiosna i wczesna jesień to idealny czas na zwiedzanie miast na kontynencie, gdzie w lipcu i sierpniu robi się naprawdę gorąco. Najlepszy okres na Wyspach Balearskich to od maja do września, natomiast na Wyspach Kanaryjskich przez cały rok panuje łagodny klimat, co sprawia, że są świetnym miejscem na zimowy wypoczynek.
Ile dni warto spędzić w Hiszpanii?
Na pierwszą wycieczkę wystarczy dziesięć do czternastu dni: trzy lub cztery w Madrycie, trzy w Barcelonie, a resztę podzielić między Walencję, Saragossę albo Andaluzję. Baleary i Wyspy Kanaryjskie zasługują na osobny tydzień, a nie na pośpieszny wypad na dodatek.
Co lepiej wybrać na pierwszą wizytę: Madryt czy Barcelona?
Każde z tych miast pasuje do innego nastroju. Madryt oferuje okazałe bulwary, królewską architekturę i światowej klasy muzea w samym sercu kraju. Barcelona dodaje do tego architekturę Gaudiego, średniowieczną Dzielnicę Gotycką i Morze Śródziemne. Większość dwutygodniowych planów podróży obejmuje oba miasta, połączone szybkim pociągiem, a podróż trwa około dwóch i pół godziny.
Czy potrzebujesz samochodu w Hiszpanii?
W miastach nie. Madryt, Barcelona, Walencja i Saragossa są połączone szybką koleją, a po przyjeździe można się po nich poruszać na piechotę. Samochód opłaca się na wyspach: zatoczki na Minorce, górskie drogi na Teneryfie i północne wybrzeże Majorki znajdują się poza zasięgiem wygodnego transportu publicznego.
Czy Hiszpania to dobre miejsce do robienia zdjęć?
To jeden z najbardziej różnorodnych krajów w Europie pod tym względem. Podczas jednej podróży możesz zobaczyć fasady Gaudiego, mauretańskie pałace, gotyckie katedry, wulkaniczne płaskowyże ponad chmurami, turkusowe zatoczki i chronione ciemne niebo. Światło pozostaje intensywne przez całą zimę, zwłaszcza na południu i na wyspach.
Która hiszpańska wyspa jest najlepsza dla fotografów?
Menorca i Teneryfa mają do zaoferowania coś innego. Menorca oferuje wapienne zatoczki, latarnie morskie i nocne niebo w rezerwacie Starlight – a wszystko to na tej małej wyspie. Teneryfa ma do zaoferowania najwyższy szczyt Hiszpanii, las deszczowy i plaże z czarnym piaskiem. Majorkę znajdziesz pomiędzy nimi, a jej główną atrakcją jest gotycka katedra w Palmie.
Czy w Hiszpanii widać Drogę Mleczną?
Tak, a Minorka to jedno z najlepszych miejsc do tego. W 2019 roku wyspa została uznana za rezerwat gwiaździstego nieba, a z dala od miast w odpowiednim sezonie centrum galaktyki widać gołym okiem. Najlepiej sprawdza się okres od maja do września, a najciemniejsze niebo jest tu w okolicach nowiu.
