Saragossa to stolica regionu Aragonii w północno-wschodniej Hiszpanii i piąte co do wielkości miasto w kraju pod względem liczby mieszkańców. Leży nad rzeką Ebro, mniej więcej w połowie drogi między Madrytem a Barceloną. Założona przez Rzymian w I wieku p.n.e. pod nazwą Caesaraugusta, przechodziła kolejno pod panowanie Wizygotów, muzułmanów i chrześcijan, a ślady tych epok widać niemal w każdym zabytku. To też od dawna znane miejsce pielgrzymek maryjnych, którego sercem jest bazylika del Pilar.
Bazylika Matki Bożej z Pilar
Pełna nazwa to Catedral-Basílica de Nuestra Señora del Pilar. Barokowa fasada powstała w latach 1681–1872, a w kościele znajdują się freski autorstwa Francisco de Goyi, który dorastał w pobliskim Fuendetodos. Tradycja głosi, że w 40 roku n.e. w tym miejscu Matka Boska ukazała się apostołowi Jakubowi na filarze z jaspisu, co dało bazylice jej nazwę i status jednego z najstarszych sanktuariów maryjnych w chrześcijańskim świecie.
Kiedy rano po raz pierwszy dotarłem na plac, budynek był oświetlony przez całą noc, a turyści jeszcze nie dotarli. Plac jest na tyle duży, że można się cofnąć, podziwiać rząd kopuł i wkomponować w kadr napis „Zaragoza” w stylu pocztówki.
Katedra św. Seo w Saragossie
La Seo, czyli katedra Zbawiciela, to starsza z dwóch katedr w mieście i dzieli status katedry z El Pilar. Znajduje się na wschodnim krańcu Plaza del Pilar, bliżej rzeki.
W tym miejscu stała rzymska świątynia forumowa, kościół wizygocki lub mozarabski oraz meczet, zanim Alfonso I Waleczny zdobył miasto w 1118 roku i na oczyszczonym terenie wybudowano kościół romański. Potem pojawiły się dodatki w stylu gotyckim, mudejar, renesansowym i barokowym, dlatego budynek ten jest jak mała lekcja historii architektury hiszpańskiej – w zależności od tego, na którą ścianę patrzysz.
Pałac Aljafería
Pałac Aljafería to jedyny średniowieczny pałac islamski w Hiszpanii, który przetrwał w formie fortyfikacji. Najstarsza wieża pochodzi z IX wieku, a główny budynek pałacu został ukończony w drugiej połowie XI wieku przez dynastię Hudidów w okresie Taifa. Obecnie mieści się tu parlament Aragonii. W 2001 roku został wpisany na listę UNESCO jako część architektury mudejar w Aragonii – stylu łączącego islamskie łuki podkowiaste i sztukaterię z elementami romańskimi, gotyckimi i renesansowymi. Nie widziałem w Europie innego budynku, który łączyłby w sobie tak wiele epok.
Spędziłem tam cały dzień, w tym wspiąłem się na pięciopiętrową Wieżę Trubadurów, najstarszą część kompleksu. Patio de San Martín, nazwane tak od XIV-wiecznego kościoła w stylu gotycko–mudejarskim dobudowanego przez Piotra IV Aragońskiego, to dziedziniec, przez który większość zwiedzających po prostu przemyka w drodze do islamskich wnętrz. Gdy tłum przed nami się rozszedł, dziedziniec opustoszał i udało mi się zrobić zdjęcie bez ludzi.
Aby uchwycić zachód słońca, ustawiłem się tak, by ogrody znalazły się na pierwszym planie, zachodzące słońce za pałacem, a wieczorne oświetlenie budynku było już włączone. Połączenie tych trzech źródeł światła wymagało trochę wysiłku, ale efekt się udał.
Most Lwów w Saragossie
Most Puente de los Leones łączy Plaza del Pilar z północnym brzegiem rzeki Ebro. Lew to symbol Saragossy, a kolumny po obu stronach mostu zdobią te same figury lwów, które pojawiają się również na katedrach.
Przechodziłem przez niego wiele razy podczas czterodniowej wizyty. Ujęcie, które zachowałem, pokazuje El Pilar w ramie kolumn z lwami, a miejscowi zatrzymują się po pracy, żeby podziwiać widok, który widzieli już niezliczoną ilość razy. Najlepsze światło na bazylikę z mostu pada pół godziny przed zachodem słońca.
Plac del Pilar i fontanna Fuente de la Hispanidad
Plaza del Pilar rozciąga się ze wschodu na zachód wzdłuż brzegu rzeki przy bazylice i jest jednym z największych deptaków w Europie. Znajdują się tu La Seo, ratusz i Lonja. To właśnie ta przestrzeń sprawia, że miejsce to idealnie nadaje się do robienia zdjęć: jest gdzie się cofnąć, gdzie poczekać, aż turystów się rozrzedzi, i gdzie budynki prezentują się w pełnej krasie.
Na zachodnim krańcu znajduje się Fuente de la Hispanidad. Jedna połowa to płaska tafla wody, druga wygląda jak woda spływająca po ścianie lodowca. Oglądane z odpowiedniej perspektywy, te dwie części tworzą reliefową mapę Ameryki Środkowej i Południowej.
Rzeka Ebro
Ebro to najdłuższa rzeka w całości płynąca przez Hiszpanię, a historyczne centrum miasta przylega do jej prawego brzegu. Odbicia bazyliki El Pilar w rzece o zachodzie słońca to zdjęcie, które najbardziej kojarzy się z Saragossą.
Aby uchwycić ten widok, musiałem zejść na błotnisty brzeg pod mostem. Buty za to zapłaciły. Nagrodą były wieże bazyliki odbijające się w spokojnej wodzie, a światło za kopułami przechodziło z pomarańczowego w różowy.
Kiedy warto odwiedzić Saragossę
Najlepszym okresem na wizytę jest wiosna (od kwietnia do czerwca) i jesień (od września do października). Lato w Saragossie jest gorące i suche, a w lipcu i sierpniu temperatura często przekracza 35 stopni; przez cały rok wieje tu przenikliwy wiatr cierzo. Fiestas del Pilar, obchodzone około 12 października, to główne święto miasta, a na centralnych placach robi się wtedy naprawdę tłoczno.
Często zadawane pytania
Ile dni warto spędzić w Saragossie?
Dwa do trzech dni wystarczy, żeby zobaczyć główne atrakcje. Jeden dzień na Plaza del Pilar, El Pilar, La Seo i Most Lwów. Drugi dzień na Aljaferię, z czasem na zwiedzanie wnętrz i oglądanie ogrodów o zachodzie słońca. Trzeci dzień to spacer wzdłuż brzegu rzeki i wizyta w muzeum Goyi.
Czy warto odwiedzić Saragossę?
Tak, zwłaszcza dla osób zainteresowanych architekturą i historią. W niewielkim centrum miasta przeplatają się wpływy rzymskie, islamskie, mudejarskie, gotyckie i barokowe, a place są duże i nie tak zatłoczone jak w Madrycie czy Barcelonie.
Jak dojechać do Saragossy?
Szybka kolej AVE z Madrytu do Barcelony zatrzymuje się na stacji Zaragoza-Delicias i dojeżdża do obu miast w około 90 minut. Jest tu lotnisko z ograniczoną liczbą połączeń krajowych i europejskich. Historyczne centrum można przejść pieszo od jednego końca do drugiego, a resztę tras pokonują tramwaje i autobusy miejskie.
Z czego słynie Saragossa?
Z bazyliki Matki Bożej z Pilar, pałacu Aljafería i architektury mudejar, wpisanej na listę UNESCO w 2001 roku. Miasto kojarzy się też z Francisco de Goyą, który namalował freski w bazylice El Pilar i wychował się w pobliskiej wiosce Fuendetodos.
Czy jednym biletem można zwiedzić obie katedry?
Nie. El Pilar i La Seo są zarządzane osobno. W El Pilar wejście do samej bazyliki jest bezpłatne, a dostęp do wieży i muzeum jest płatny. W La Seo obowiązuje jeden bilet wstępu, który obejmuje katedrę i Muzeum Gobelinów.
Czy Saragossa to dobre miejsce do robienia zdjęć?
Tak. Place są duże, co daje dużo miejsca na szerokie kadry. Budynki są oświetlone przez całą noc, co wydłuża czas, w którym można robić zdjęcia. A miasto przyciąga mniej turystów niż hiszpańskie wybrzeże czy duże stolice, więc wczesnym rankiem pierwszy plan jest często wolny.
