De Dolomieten zijn een bergketen in de Noord-Italiaanse Alpen, die zich uitstrekt over Zuid-Tirol, Trentino en Belluno, met 18 toppen die boven de 3.000 meter uitkomen. De bleke rots die ze hun kleur en naam geeft, ontstond zo’n 230 miljoen jaar geleden als een tropisch atol, en de hele bergketen werd in 2009 opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De dichtstbijzijnde grote steden zijn Venetië en Innsbruck, allebei op ongeveer twee uur rijden van het hart van de bergketen.
Het meer van Braies
Het Lago di Braies is waarschijnlijk het bekendste meer in de Dolomieten, ontstaan doordat een aardverschuiving de rivier de Braies afdamde. Overdag stromen er massa’s mensen langs de oever en staan ze in de rij voor de houten roeiboten. Kom je ’s avonds, dan is het precies andersom: de bootjes liggen in rijen aangemeerd en je kunt in je eentje zitten te kijken naar het boothuis en het stille, smaragdgroene water, terwijl het laatste licht langs de rotswand achter je wegzakt.
De legendes hier horen er gewoon bij. Eén ervan zegt dat bij volle maan de bergen achter het meer een geheime poort naar de onderwereld openen. Op een lege oever bij avond, met het water als een perfecte spiegel, klinkt dat verhaal helemaal niet zo vergezocht.
Misurina
Misurina ligt op 1.754 meter hoogte, en de lucht is het eerste wat je opvalt: aan de omgeving van het meer worden van oudsher geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven voor aandoeningen aan de luchtwegen, en er is hier tot op de dag van vandaag een kuuroord gevestigd. Het kostte ons even tijd om aan het ademen op die hoogte te wennen; het uitzicht maakte het er niet makkelijker op.
Volgens de legende bestaat het meer uit de tranen van de reusachtige koning Sorapiss, die zich omwille van zijn dochter Misurina in een berg veranderde en huilde toen ze uit zijn hand viel. Wat we in plaats van reuzen aantroffen, was het meer dat het dorp en de rotswanden perfect weerspiegelde. Elke wandeling door het dorp leverde een andere compositie op, omdat de bergen je aan alle kanten omringen.
Een voetbalveld op 1.754 meter hoogte
Het beeld dat me van Misurina bijbleef, was niet het meer. Toen we het dorp uitliepen richting het kuuroord, langs een klein klooster, kwamen we bij een open weide met twee verweerde doelpalen die in het gras stonden, en daarachter een steile wand van dolomietgesteente waar de wolken overheen stroomden.
Een voetbalveld aan de voet van de bergen, op een hoogte waar je al tijdens het lopen de ijle lucht voelde. Hier een hele wedstrijd spelen moet wel een heel eigen soort training zijn; zoals ze zeggen, bewegen op deze hoogte versterkt het lichaam. Ik had me niet kunnen voorstellen dat zo’n schilderachtige vallei voor iets zo alledaags zou worden gebruikt, en juist daarom werkt de foto zo goed.
Santa Maddalena en de Odle-groep
Ik wilde al heel lang de kerk van Santa Maddalena in Val di Funes fotograferen, met de grillige toppen van de Odle op de achtergrond, warm verlicht door de ondergaande zon. Op de avond dat we eindelijk de heuvel boven het dorp beklommen, kwam er in plaats daarvan een onweersbui opzetten. We bleven waar we waren terwijl het stormlicht over de kerk en de torenspitsen scheen, een zonnestraal die door de donkere wolken heen naar de klokkentoren sneed. Toen werden we kletsnat; regen in de Dolomieten is hevig en kent geen genade.
Als ik nu naar de foto kijk, was het maar goed dat die droom van een zonnige avond niet doorging. Begin juni hadden we het dorp helemaal voor onszelf, op een plek waar ik had verwacht dat er een rij statieven zou staan.
De Picco di Vallandro
Het mooie aan autorijden door de Dolomieten is dat de route steeds weer de bestemming overtreft. Op weg naar het Lago di Braies opende zich links van ons een vallei: bloeiende weiden, een grindpad, oude houten hutten en de kale piramide van de Picco di Vallandro die boven de weide uittorende, op de Duitse kant van de kaart Dürrenstein genoemd.
We stopten, volgden het pad door de weide en vroegen ons af wat die verspreid liggende hutten te betekenen hadden, veel te ver van welke skipiste dan ook om daar dienst te doen; hoogstwaarschijnlijk zijn het oude hooischuren, van het soort dat je op elke bewerkte weide in Zuid-Tirol tegenkomt. Het plan voor die dag veranderde voor een half uurtje, en de omweg won het uiteindelijk van de bestemming.
Antholzer See
De Antholzer See, het op twee na grootste meer van Zuid-Tirol, ligt op 1.642 meter hoogte vlak bij de Oostenrijkse grens: een turkoois wateroppervlak omringd door beboste hellingen. Volgens de legende stonden hier ooit drie welvarende boerderijen, waarvan de eigenaren een bedelaar wegstuurden; zijn vloek zette de velden drie dagen later onder water, en sindsdien bedekt het meer ze.
We kwamen aan in de regen, wat de vraag over zwemmen en wandelen in onbekende bergen meteen beantwoordde. In plaats daarvan maakte ik vanaf een houten uitkijkplatform een foto met lange sluitertijd over het turquoise water, terwijl de wolken over de bergkammen schoten. De wandeling rond het meer bleef op het lijstje staan, wat nog een reden is waarom de Dolomieten op elk lijstje van ons blijven staan.
Wanneer kun je het beste naar de Dolomieten gaan?
Begin juni verraste ons: de bergweiden waren bijna leeg, de weiden stonden volop in bloei en het weer veranderde razendsnel: van zon naar onweer binnen een uur. Juli en augustus zorgen voor stabiele wandelpaden en de grootste drukte van het jaar, vooral bij het Lago di Braies, waar je ’s ochtends vroeg en ’s avonds even rust hebt. De herfst kleurt de lariksbomen goud; de winter verandert de regio in een skigebied.
Wat het seizoen ook is, pak je spullen in voor wisselvallig weer. We zijn één keer doorweekt geraakt, één keer door de regen van een wandeling afgedreven, en de twee mooiste foto’s van de reis zijn juist onder die omstandigheden gemaakt.
Fotograferen in de Dolomieten
De Dolomieten belonen je geduld met mooi weer en de bereidheid om even de auto te stoppen. De storm bij Santa Maddalena, de rustige avond bij Braies, de toevallig ontdekte weide onder de Picco di Vallandro: niets ervan was gepland, en alles overtrof het plan. Elke vallei heeft zijn eigen legende, en de bijschriften schrijven zichzelf.
De Werelderfgoedlijst van 2009 omvat negen gebergtes, en zelfs tijdens een korte trip kom je er moeiteloos meerdere tegen; de afstanden zijn klein en de passen ertussen maken deel uit van het spektakel. Het gebergte sluit naadloos aan bij de steden eronder: we reden omhoog vanuit de vlakten die in de complete Verona-gids staan, en de lagune uit de Venetië-gids ligt op twee uur rijden van de toppen, terwijl de rest van Italië zich ten zuiden daarvan uitstrekt.
Veelgestelde vragen
Waar liggen de Dolomieten en hoe kom je er?
De Dolomieten liggen in het noordoosten van de Italiaanse Alpen, verspreid over Zuid-Tirol, Trentino en de provincie Belluno. De dichtstbijzijnde vliegvelden zijn Venetië, Verona en Innsbruck, allemaal op ongeveer twee uur rijden van het gebergte. Met de auto kom je er het makkelijkst; de dichtstbijzijnde treinstations zijn Bolzano en Brunico, en vanuit Cortina kun je de bus nemen.
Wat is de beste tijd om de Dolomieten te bezoeken?
In juni zijn de weiden in bloei en zijn er weinig bezoekers, maar het weer in de middag kan wisselvallig zijn. In juli en augustus zijn de wandelpaden het meest begaanbaar en zijn er de meeste mensen. Eind september en oktober zorgen de goudkleurige lariksbomen voor rustige paden. Van december tot maart is het skiseizoen. Voor fotografen zijn de maanden daartussen het meest geschikt.
Heb je een auto nodig in de Dolomieten?
Eigenlijk wel. In het seizoen rijden er bussen tussen de belangrijkste plaatsen en sommige meren, maar de charme van de streek zit hem juist in de valleien en bergpassen tussen de bestemmingen, en in de vrijheid om te stoppen als er een mooi uitzicht opduikt. Veel van de mooiste foto’s van onze reis zijn ontstaan tijdens een spontane stop langs de weg.
Kun je het Lago di Braies bezoeken zonder drukte?
Ja, aan het begin of einde van de dag. Midden op de dag is het in de zomer vol op de parkeerplaats en druk aan de oevers, en de laatste paar seizoenen is de toegang tot de valleiweg tijdens piekuren gereguleerd, dus check even de huidige regels voordat je erheen rijdt. Vroeg in de ochtend en 's avonds is het rustig bij het meer en liggen de bootjes stil.
Kun je zwemmen in de meren van de Dolomieten?
Zwemmen is over het algemeen toegestaan in de Antholzer See en de meeste natuurlijke meren, maar het water blijft zelfs in de zomer koud; dit zijn bergmeren op meer dan 1.400 meter hoogte die worden gevoed door smeltwater. Het Lago di Braies kun je het beste per roeiboot verkennen. Kijk altijd even naar de lokale borden, want de regels verschillen per meer.
Waarom staan de Dolomieten op de UNESCO-werelderfgoedlijst?
Vanwege de geologie en het landschap. Het bleke dolomietgesteente bestaat uit de versteende resten van een tropisch atol van zo’n 230 miljoen jaar geleden, dat is opgestuwd tot 18 toppen van meer dan 3.000 meter, steile wanden en hoge plateaus. Vanwege deze kenmerken heeft UNESCO in 2009 negen bergketens van het gebergte op de Werelderfgoedlijst gezet.
