Το Μαυροβούνιο βρίσκεται στις ακτές της Αδριατικής στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ανάμεσα στην Κροατία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο και την Αλβανία. Κήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2006 και παραμένει εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και η χώρα χρησιμοποιεί το ευρώ ως de facto νόμισμά της. Πρωτεύουσα είναι η Ποντγκόριτσα, πολιτιστικό και τουριστικό κέντρο είναι η οχυρωμένη πόλη του Κότορ στον Κόλπο του Κότορ, ενώ το εσωτερικό της χώρας κυριαρχείται από τις Δυναρικές Άλπεις, με κορυφές που ξεπερνούν τα 2.500 μέτρα στις οροσειρές Ντουρμίτορ και Προκλέτιε.
Κόλπος του Κότορ
Φτάσαμε εδώ για την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Το αρχικό σχέδιο ήταν να περάσουμε τις διακοπές με φίλους στην Ποντγκόριτσα και να επιστρέψουμε αεροπορικώς στο Βερολίνο, μέχρι που, λίγες μέρες πριν την πτήση, συνειδητοποιήσαμε ότι αν καθυστερούσαμε την επιστροφή κατά 48 ώρες, θα μπορούσαμε επιτέλους να κάνουμε το ταξίδι με το αυτοκίνητο μέχρι το Κότορ. Το ταξίδι χωρίστηκε καθαρά σε δύο μέρη: τρεις μέρες στην πρωτεύουσα και μετά δύο στον κόλπο.
Ο κόλπος του Κότορ ονομάζεται τοπικά Μπόκα, «ο κόλπος». Εκτείνεται 28 χιλιόμετρα προς την ενδοχώρα από την Αδριατική, περικυκλωμένος από δύο κορυφογραμμές των Δυναρικών Άλπεων. Οι άνθρωποι συχνά τον περιγράφουν ως φιόρδ, κάτι που είναι γεωλογικά λάθος (είναι ένα βυθισμένο φαράγγι ποταμού), αλλά οπτικά αρκετά ακριβές ώστε η σύγκριση να ισχύει. Ο κόλπος μαζί με τους γύρω οικισμούς βρίσκεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1979 ως Φυσική και Πολιτιστική-Ιστορική Περιοχή του Κότορ.
Η ακτογραμμή φιλοξενεί μια σειρά από παλιές πόλεις που δεν προλάβαμε να περπατήσουμε: Ρισάν, Τίβατ, Περάστ, Πρτσάνι, Χέρτσεγκ Νόβι. Κάθε μία είναι ένα μικρό λιμάνι με τις δικές της εκκλησίες και παλάτια της εποχής των Βενετών. Μείναμε μέσα στα τείχη του Κότορ και φωτογραφήσαμε τον κόλπο από ψηλά. Χρόνια αργότερα, καθώς ξανακοίταζα τις φωτογραφίες από το ταξίδι, βρήκα το πανοραμικό ηλιοβασίλεμα από τα ψηλά τείχη που δεν είχα επεξεργαστεί τότε. Αυτή η φωτογραφία είναι η εικόνα στην κορυφή αυτού του οδηγού.
Κότορ
Το Κότορ είναι το περιτειχισμένο μεσαιωνικό λιμάνι στην άκρη του κόλπου. Η πρώτη τεκμηριωμένη αναφορά στην πόλη χρονολογείται στο 168 π.Χ., όταν ανήκε στη ρωμαϊκή επαρχία της Δαλματίας, ενώ η Παλιά Πόλη έχει περάσει έκτοτε από βυζαντινή, βενετσιάνικη, οθωμανική, αψβουργική και ναπολεόντια κυριαρχία. Κάθε ιστορική περίοδος άφησε κάποιο ορατό ίχνος: μια πύλη, μια εκκλησία, ένα τμήμα τείχους.
Η κορυφαία εμπειρία για τους φωτογράφους είναι η ανάβαση στο Κάστρο του Αγίου Ιωάννη στο Λόφο του Αγίου Ιωάννη, αλλά και η Παλιά Πόλη στο επίπεδο του δρόμου ανταμείβει μια πρωινή βόλτα. Οι γάτες αποτελούν μέρος της ταυτότητας της πόλης (κάθε κατάστημα με σουβενίρ πουλάει καρτ-ποστάλ με αυτές) και οι μικρές πλατείες ανάμεσα στις εκκλησίες και τα παλάτια αδειάζουν εντελώς την ώρα πριν την ανατολή του ηλίου. Για μια πιο βαθιά περιήγηση στο επίπεδο του δρόμου, περνώντας από κάθε πύλη, πλατεία και τείχος, δείτε τον ειδικό οδηγό περιήγησης στο Κότορ.
Το πρώτο πλάνο που ήθελα να τραβήξω εδώ ήταν η πανοραμική θέα κατά τη διάρκεια της ημέρας από το μέσο της ανάβασης, μια εικόνα που είχα στο μυαλό μου από το 2015, αφού είδα τη δική του Elia Locardi για την ίδια θέα. Από το Βερολίνο είναι ένα μακρύ και κουραστικό ταξίδι, γι’ αυτό και χρειάστηκε η παράκαμψη της Πρωτοχρονιάς μέσω της Ποντγκόριτσα για να καταφέρω τελικά να φτάσω εκεί.
Η Παλιά Πόλη έχει τρεις πύλες: την Πύλη της Θάλασσας (η κύρια είσοδος, χτισμένη το 1555 υπό βενετσιάνικη κυριαρχία), τη Βόρεια Πύλη και τη μεγαλύτερη Νότια Πύλη. Η Βόρεια Πύλη χτίστηκε τον 16ο αιώνα για να τιμήσει τη νίκη του Κότορ επί του Οθωμανού ναυάρχου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, και έχει διατηρηθεί σε εξαιρετική κατάσταση. Μια τάφρος με τυρκουάζ νερά εξακολουθεί να τρέχει κατά μήκος του τείχους δίπλα της.
Φωτογράφισα την πύλη δίπλα στο ποτάμι με το πρώτο φως της ημέρας από την κοιλάδα κάτω από το Λόφο του Αγίου Ιωάννη, μισή ώρα πριν την ανατολή. Η θέση επιλέχθηκε επειδή πρόσφερε καθαρή οπτική επαφή με το Φρούριο του Κότορ στην πλαγιά πάνω από την πύλη. Μετά τη λήψη, η Ντάρια και εγώ ανεβήκαμε στα τείχη και περπατήσαμε όλο τον κύκλο, το οποίο είναι το μέρος του Κότορ που οι περισσότεροι επισκέπτες παραλείπουν.
Μια δεύτερη εικόνα της Πρωτοχρονιάς τραβήχτηκε μπροστά από την ίδια την Θαλάσσια Πύλη, με τα εορταστικά φώτα να είναι ακόμα αναμμένα και τους δρόμους έρημους. Η Θαλάσσια Πύλη το πρωί της Πρωτοχρονιάς προσφέρει μια πιο ήσυχη εικόνα σε σύγκριση με την ανάβαση στο φρούριο, αλλά είναι αυτή που αποτυπώνει το λόγο για τον οποίο ένα χειμερινό ταξίδι στο Κότορ διαφέρει τόσο πολύ από ένα καλοκαιρινό.
Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Τρύφωνα στο Κότορ
Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Τρύφωνα εγκαινιάστηκε το 1166. Μια παλαιότερη εκκλησία στο ίδιο σημείο φιλοξενούσε τα λείψανα του αγίου από τον 10ο αιώνα, και οι ντόπιοι εξακολουθούν να θεωρούν τον Τρύφωνα προστάτη και φύλακα του Κότορ. Η σημερινή ρωμανική πρόσοψη και οι δίδυμοι πύργοι αποτελούν την τρίτη ή τέταρτη ανακατασκευή του κτιρίου, καθώς ο καθεδρικός ναός έχει υποστεί επανειλημμένες ζημιές από σεισμούς κατά τη διάρκεια των αιώνων.
Φτάσαμε μπροστά στην εκκλησία λίγες μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, γι' αυτό και τα γιορτινά φώτα ήταν ακόμα κρεμασμένα στα γύρω κτίρια όταν τράβηξα τη φωτογραφία. Η πλατεία μπροστά από τον καθεδρικό ναό είναι στρωμένη με ανοιχτόχρωμο μάρμαρο και, με το πρώτο φως της ημέρας, οι πέτρες αντανακλούν αρκετά ώστε να διαβάζονται καθαρά ακόμα και πριν ανατείλει πλήρως ο ήλιος. Δεν είχα χρόνο να ανέβω στον πύργο του καθεδρικού ναού, κάτι που τώρα μετανιώνω. Στην επόμενη επίσκεψη.
Το φρούριο του Κότορ στο Μαυροβούνιο
Το οχυρωματικό συγκρότημα στον Λόφο του Αγίου Ιωάννη είναι ο λόγος για τον οποίο έρχονται οι περισσότεροι φωτογράφοι. Πύργοι, τείχη και το Κάστρο του Αγίου Ιωάννη στην κορυφή συνθέτουν ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά αμυντικά συστήματα στην Αδριατική. Ο χώρος κατοικείται από την εποχή των Ιλλυριών, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ ανακατασκεύασε τα οχυρωματικά έργα τον 6ο αιώνα, ενώ οι Βενετοί τα επέκτειναν κατά τον ύστερο Μεσαίωνα.
Η ανάβαση είναι περίπου 1.300 σκαλοπάτια σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων πάνω από τον κόλπο. Τμήματα του μονοπατιού είναι μερικώς κατεστραμμένα, τα τοιχία στήριξης έχουν καταρρεύσει σε ορισμένα σημεία, ενώ ο σεισμός του 1979 άφησε ζημιές που είναι ακόμα ορατές κατά την ανάβαση. Καθώς ανέβαινα, παρατήρησα τη σύνθεση που σχηματίζονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας από τα ερειπωμένα τείχη, τα οποία γίνονταν το ίδιο το πλαίσιο: πέτρα, ουρανός και ο κόλπος που έπεφτε απότομα στα δεξιά.
Ανεβήκα δύο φορές σε δύο ημέρες, μία για το πλαίσιο της ημέρας και μία για να περιμένω την μπλε ώρα. Κατά την δεύτερη ανάβαση, η Ντάρια έτρεχε πάνω-κάτω στην επάνω σκάλα για να ζεσταθεί, ενώ εγώ κρατούσα τη θέση μου με την κάμερα. Ήταν Ιανουάριος, και ο άνεμος από τον κόλπο διαπερνά οτιδήποτε έφερες από τον χειμώνα του Βερολίνου.
Τη χαρακτηριστική φωτογραφία του συγκροτήματος την τράβηξα από την κοιλάδα με τηλεφακό, το Κάστρο του Αγίου Ιωάννη από κάτω, περιμένοντας τον απογευματινό ήλιο να φωτίσει τους ψηλούς πύργους. Το πρώτο απόγευμα της επίσκεψής μας, με χαμηλά σύννεφα βροχής να πλησιάζουν από τον κόλπο, απαθανάτισα μια διαφορετική εκδοχή του ίδιου θέματος: το κάστρο καλυμμένο από σύννεφα, με τα ψηλά τείχη να χάνονται μισά μέσα στις καιρικές συνθήκες.
Ο κόλπος του Κότορ τη νύχτα στο Μαυροβούνιο
Η φωτογραφία που αναζητούσα από την κορυφή ήταν ο κόλπος κατά τη «μπλε ώρα». Όταν ο ήλιος έδυσε το δεύτερο βράδυ, την είχα καταφέρει. Χρόνια αργότερα, καθώς έβλεπα τις φωτογραφίες κατά την επιστροφή στο σπίτι, βρήκα ένα καρέ από την ίδια θέση που δεν είχα επεξεργαστεί τότε, με τον ουρανό να φωτίζεται πλήρως από τα τελευταία φώτα του ήλιου. Αυτή είναι η φωτογραφία στην κορυφή αυτού του οδηγού.
Η νυχτερινή εκδοχή είναι μοναδική. Η φωτισμένη ακτογραμμή μετά το σούρουπο έχει σχεδόν την ίδια σύνθεση με το πανοραμικό φωτογραφικό πλάνο της ημέρας, με τη διαφορά ότι η γεωμετρία του κόλπου τώρα σχεδιάζεται από τους φανούς κατά μήκος της ακτογραμμής. Ίδιο σημείο παρατήρησης, τέσσερις ώρες αναμονής, μια εντελώς διαφορετική φωτογραφία.
Ποντγκόριτσα
Η Ποντγκόριτσα είναι η μικρότερη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που έχουμε επισκεφτεί. Η πόλη αριθμεί περίπου 150.000 κατοίκους εντός της μητροπολιτικής περιοχής και μοιάζει περισσότερο με μια περιφερειακή γερμανική Kreisstadt παρά με μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Η κοιλάδα περιβάλλεται από τη σκοτεινή γραμμή των βουνών του Μαυροβουνίου, τα οποία εμφανίζονται σχεδόν σε κάθε ευρύ πλάνο του ορίζοντα, συμπεριλαμβανομένου του μοντερνιστικού αστικού τοπίου που φωτογράφισα από ψηλά το δεύτερο απόγευμα.
Αυτό που μας έμεινε από την Ποντγκόριτσα ήταν οι άνθρωποι. Δύο μέρες μετά την έναρξη του ταξιδιού, ένας φίλος μας θύμισε ένα περιστατικό του 2013: ένα ρουμανικό λεωφορείο συνετρίβη περίπου 40 χιλιόμετρα έξω από την πόλη και τόσοι πολλοί κάτοικοι προσήλθαν για να δώσουν αίμα στα τοπικά νοσοκομεία, που οι γιατροί αναγκάστηκαν να ζητήσουν από τον κόσμο να σταματήσει να έρχεται. Από τότε, η Ντάρια και εγώ χρησιμοποιούμε τη φράση «είναι όπως στο Μαυροβούνιο» ως συντομογραφία για αυτό το είδος ζεστασιάς, όταν συγκρίνουμε τον τρόπο με τον οποίο μας συμπεριφέρονται οι ξένοι σε άλλες χώρες.
Καθεδρικός Ναός της Αναστάσεως του Χριστού
Ο Καθεδρικός Ναός της Αναστάσεως του Χριστού (Saborni Hram Hristovog Vaskrsenja) είναι το πιο επιβλητικό θρησκευτικό κτίριο στην Ποντγκόριτσα. Το εξωτερικό του ακολουθεί το βυζαντινό πρότυπο τόσο πιστά, που με την πρώτη ματιά υπέθεσα ότι ήταν τουλάχιστον ενός αιώνα παλιό, ίσως σύγχρονο με τον Άγιο Τρύφωνα στο Κότορ. Η κατασκευή του ξεκίνησε στην πραγματικότητα το 1993 και ολοκληρώθηκε το 2013.
Το εσωτερικό του Καθεδρικού Ναού της Αναστάσεως είναι αυτό που προδίδει την ηλικία του κτιρίου. Οι τοιχογραφίες μοιάζουν με την πρώτη ματιά με τυπικά έργα της Ύστερης Βυζαντινής περιόδου, μέχρι να αρχίσεις να διαβάζεις τις μορφές. Μία από τις τοιχογραφίες απεικονίζει τον Μαρξ, τον Ένγκελς και τον Τίτο στην κόλαση. Μόλις αντιληφθείς αυτή τη λεπτομέρεια, η υπόλοιπη εικονογραφία αναδιατάσσεται: πρόκειται για μια εκκλησία του 21ου αιώνα που αναφέρεται στην πρόσφατη ιστορία του Μαυροβουνίου, ντυμένη με μεσαιωνικά ρούχα. Το αποτέλεσμα είναι ανησυχητικό όταν το βλέπεις από κοντά, κάτι που πιστεύω ότι είναι και ο σκοπός.
Γέφυρα Millennium στο Μαυροβούνιο
Η καλωδιωτή γέφυρα πάνω από τον ποταμό Μόρατσα αποτελεί το σύγχρονο ορόσημο του ορίζοντα της Ποντγκόριτσα. Πρόκειται για μια γέφυρα πεζών και οχημάτων, γνωστή ως «Γέφυρα της Χιλιετίας», η οποία εγκαινιάστηκε το 2005 και παραμένει το πιο φωτογραφημένο σύγχρονο κτίσμα της πόλης. Τα καλώδια είναι ανοιχτό γκρι, οι πυλώνες λευκοί, και με φόντο τα σκοτεινά βουνά στο βάθος, ολόκληρη η γέφυρα εμφανίζεται ως μια καθαρή γραφική γραμμή.
Την πλαισίωσα από την όχθη του ποταμού με το κέντρο της πόλης στο βάθος. Η φωτογραφία μοιάζει περισσότερο με τοπίο παρά με αστικό τοπίο, επειδή ο ορίζοντας της Ποντγκόριτσα είναι χαμηλός: τα βουνά καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του άνω μισού του κάδρου. Η αντίθεση μέσα στην εικόνα είναι το πραγματικό θέμα. Πύργοι της κομμουνιστικής εποχής από τη μία πλευρά, σύγχρονα συγκροτήματα κατοικιών από την άλλη, και μια γέφυρα του 21ου αιώνα ανάμεσα τους. Είναι η πιο συνοπτική περίληψη της πόλης που κατάφερα να βάλω σε ένα καρέ.
Μνημείο του Βλαντιμίρ Βισότσκι
Κατά μήκος της όχθης του ποταμού, κοντά στη γέφυρα, στέκεται ένα χάλκινο άγαλμα του Βλαντιμίρ Βισότσκι, του Ρώσου ποιητή, τραγουδιστή και ηθοποιού που πέθανε το 1980. Ο Βισότσκι δεν έζησε ποτέ στο Μαυροβούνιο, αλλά έγραψε μια διάσημη φράση για τη χώρα: «Λυπάμαι που σε αυτή τη ζωή δεν έχω δύο ρίζες και δεν μπορώ να ονομάσω το Μαυροβούνιο δεύτερη πατρίδα μου». Η Ποντγκόριτσα έχει ελάχιστα μνημεία εντός των ορίων της πόλης. Το γεγονός ότι ένας ρωσόφωνος ποιητής απέκτησε ένα από αυτά, σας δίνει μια ιδέα για το πόσο σοβαρά έλαβαν οι Μαυροβούνιοι αυτή την τιμή.
Η σύνθεση είναι τόσο άμεση όσο και το νόημα. Χάλκινη φιγούρα σε κίτρινο φόντο σε ένα πάρκο δίπλα στο ποτάμι, με τους λευκούς πυλώνες της Γέφυρας του Χιλιετηρίου να υψώνονται στο βάθος. Τη φωτογράφισα ένα ηλιόλουστο απόγευμα στα τέλη Δεκεμβρίου.
Ο Πύργος του Ρολογιού (Sahat Kula) στην Ποντγκόριτσα
Ο οθωμανικός πύργος του ρολογιού του 17ου αιώνα, γνωστός στα μοντενεγκρινικά ως Sahat Kula, χρονολογείται από την οθωμανική περίοδο και αποτελεί ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα κτίρια της πόλης. Ο πύργος προστατεύεται πλέον νομικά ως πολιτιστικό μνημείο. Στα τέλη του 19ου αιώνα προστέθηκε ένας σταυρός στην κορυφή του πύργου για να σηματοδοτήσει τη μετάβαση της πόλης από την οθωμανική στην χριστιανική κυριαρχία του Μαυροβουνίου, αν και δεν κατάφερα να τον χωρέσω στο κάδρο από τη γωνία που τράβηξα τη φωτογραφία.
Αυτό που με εξέπληξε στο παλιό κέντρο της Ποντγκόριτσα ήταν το πόσο κατοικημένη ήταν η περιοχή. Βγαίνοντας από τον πύργο, τα οικοδομικά τετράγωνα μετατρέπονται γρήγορα σε χαμηλά σπίτια και στενά δρομάκια. Ακριβώς πίσω από τον πύργο υπάρχει ένα εστιατόριο που ονομάζεται Pod Volat, το οποίο έγινε το στέκι μας για μεσημεριανό. Γενναιόδωρα πιάτα με κρέας του Μαυροβουνίου, λογικές τιμές, χωρίς επιτηδευμένες αξιώσεις. Αξίζει να το επισκεφθείτε αν τρώτε κρέας.
Μια σύντομη πεζοπορία έξω από το κέντρο σας οδηγεί στον λόφο Γκόριτσα (στα Μαυροβουνιακά, «Γκόριτσα» σημαίνει «μικρός λόφος», ενώ «Ποντ-Γκόριτσα» σημαίνει «κάτω από τον μικρό λόφο», από όπου προέρχεται και το όνομα της πρωτεύουσας). Στην κορυφή βρίσκεται το μικρό ορθόδοξο εκκλησάκι πάνω από την Ποντγκόριτσα, η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η παλαιότερη εκκλησία της πόλης, που σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές χρονολογείται μεταξύ του 9ου και του 11ου αιώνα. Η εκκλησία ήταν κλειστή όταν την επισκεφθήκαμε, οπότε περιηγηθήκαμε στο γύρω νεκροταφείο. Οι ταφόπετρες έχουν φθαρεί τόσο πολύ που οι επιγραφές είναι εν μέρει δυσανάγνωστες.
Τι δεν καλύπτει ο παρών οδηγός
Το Μαυροβούνιο είναι μικρό (περίπου το μισό σε έκταση από το Βέλγιο), αλλά η χώρα διαθέτει μεγαλύτερη ποικιλία τοπίων σε αυτόν τον χώρο από ό,τι υποδηλώνει το μέγεθός της, και το μεγαλύτερο μέρος της απουσιάζει από αυτόν τον οδηγό. Δεν φωτογραφήσαμε το Εθνικό Πάρκο Ντουρμίτορ στο βορρά, το Φαράγγι της Τάρα (το βαθύτερο στην Ευρώπη σύμφωνα με ορισμένες μετρήσεις), το Λόβτσεν πάνω από το Κότορ, ούτε τις παραθαλάσσιες πόλεις νότια του κόλπου: τη Μπούντβα, το Σβέτι Στέφαν, το Ούλτσινι και την περιοχή της Λίμνης Σκάδαρ. Παραλείψαμε επίσης τους άλλους οικισμούς της UNESCO γύρω από τον ίδιο τον Κόλπο του Κότορ: το Περάστ, το Πρτσάνι, το Ρίσαν, το Τίβατ και το Χέρτσεγκ Νόβι.
Το ταξίδι διήρκεσε τέσσερις ημέρες. Η χώρα αξίζει τρεις εβδομάδες. Αυτό που έχετε εδώ είναι μια εις βάθος ματιά σε δύο πόλεις, όχι μια πλήρης καταγραφή. Όταν επιστρέψουμε, θα ξεκινήσουμε από τις περιοχές που λείπουν.
Πότε να επισκεφθείτε το Μαυροβούνιο
Η ακτή έχει μεσογειακό κλίμα, με τον Αύγουστο να είναι ο πιο ζεστός και πολυσύχναστος μήνας. Εμείς επισκεφθήκαμε την περιοχή στα τέλη Δεκεμβρίου και στις αρχές Ιανουαρίου και τη βρήκαμε σχεδόν ιδανική για φωτογραφία: άδειοι δρόμοι στο Κότορ, τα εορταστικά φώτα ακόμα αναμμένα και ο χαμηλός χειμερινός ήλιος που αναδεικνύει τις πέτρινες προσόψεις. Το μειονέκτημα το χειμώνα είναι ότι ορισμένα ανώτερα τμήματα του μονοπατιού προς το Φρούριο του Κότορ μπορεί να είναι ολισθηρά, και η ανάβαση απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή.
Ο Μάιος, ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος είναι οι πιο δημοφιλείς μήνες. Ο κόλπος είναι αρκετά ζεστός για κολύμπι, τα βουνά της ενδοχώρας είναι προσβάσιμα και το Κότορ δεν έχει γεμίσει ακόμα με τα πλήθη των κρουαζιερόπλοιων του καλοκαιριού. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η ακτή είναι γεμάτη κόσμο. Η ενδοχώρα, αντίθετα, είναι πιο προσβάσιμη εκείνη την περίοδο.
Φαγητό και ποτό στο Μαυροβούνιο
Η μαγειρική του Μαυροβουνίου βρίσκεται στο σταυροδρόμι των βαλκανικών και μεσογειακών παραδόσεων. Στην ακτή, θα βρείτε ψητό ψάρι, χταπόδι, προσούτο από το Νιέγκουσι (ένα καπνιστό ζαμπόν που ωριμάζει στο ορεινό χωριό με το ίδιο όνομα) και το πλούσιο τοπικό τυρί. Στο εσωτερικό της χώρας, στην Ποντγκόριτσα, τα μενού επικεντρώνονται σε ψητά κρέατα, τσεβάπι, πλέσκαβιτσα και μαγειρευτά όπως το τζαπράκ. Το Pod Volat, πίσω από τον Πύργο του Ρολογιού, είναι το κρεοπωλείο της Ποντγκόριτσα στο οποίο επισκεπτόμασταν συνεχώς.
Όσον αφορά τα ποτά, η χώρα παράγει αξιοπρεπές κόκκινο κρασί από την αυτόχθονη ποικιλία σταφυλιών Vranac, ενώ η ρακία (που ονομάζεται τοπικά loza) είναι πανταχού παρούσα. Το νόμισμα είναι το ευρώ, παρά το γεγονός ότι το Μαυροβούνιο δεν ανήκει στην Ευρωζώνη ή στην ΕΕ, κάτι που απλοποιεί τα ταξίδια από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια είναι η καλύτερη εποχή του χρόνου για να επισκεφθεί κανείς το Μαυροβούνιο;
Ο Μάιος, ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος προσφέρουν την καλύτερη ισορροπία μεταξύ ζεστού καιρού, προσβάσιμων βουνών και ενός Κότορ που εξακολουθεί να είναι βατό. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι ζεστοί και πολυσύχναστοι στην ακτή, ειδικά όταν τα κρουαζιερόπλοια βρίσκονται στο λιμάνι. Τα τέλη Δεκεμβρίου και οι αρχές Ιανουαρίου είναι ήσυχα στο Κότορ και ιδανικά για φωτογραφία, αν και μερικά μονοπάτια στα ψηλότερα σημεία του φρουρίου είναι ολισθηρά το χειμώνα.
Πόσες μέρες χρειάζεστε στο Μαυροβούνιο;
Τέσσερις ημέρες αρκούν για να επισκεφθείτε το Κότορ και την Ποντγκόριτσα με χαλαρό ρυθμό, δύο ημέρες για κάθε πόλη. Επτά έως δέκα ημέρες σας επιτρέπουν να προσθέσετε το Εθνικό Πάρκο Ντουρμίτορ, το Λόβτσεν και τη νότια ακτή γύρω από το Σβέτι Στέφαν και τη Μπούντβα. Δύο εβδομάδες είναι πιο λογικές: η χώρα διαθέτει μεγαλύτερη ποικιλία τοπίων σε μια μικρή έκταση από ό,τι υποδηλώνει ο χάρτης.
Ανήκει το Μαυροβούνιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Όχι. Το Μαυροβούνιο είναι υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ, με διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη, αλλά προς το παρόν δεν είναι κράτος μέλος. Η χώρα χρησιμοποιεί το ευρώ ως de facto νόμισμά της, γεγονός που διευκολύνει τα ταξίδια από την υπόλοιπη Ευρώπη. Εξακολουθούν να ισχύουν συνοριακοί έλεγχοι κατά τη διέλευση από την Κροατία ή τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Πώς φτάνεις από την Ποντγκόριτσα στο Κότορ;
Με αυτοκίνητο, η διαδρομή διαρκεί περίπου 90 λεπτά μέσω της Ε80 πάνω από τα βουνά, με υπέροχη θέα κατά την κατάβαση προς τον κόλπο. Με λεωφορείο, η ίδια διαδρομή διαρκεί περίπου δύο ώρες και τα δρομολόγια είναι συχνά από τον κεντρικό σταθμό λεωφορείων της Ποντγκόριτσα. Δεν υπάρχει απευθείας τρένο. Κάνουμε τη διαδρομή με αυτοκίνητο σε ένα ταξίδι την Πρωτοχρονιά και βρήκαμε τον δρόμο ελεύθερο το χειμώνα.
Είναι ο Κόλπος του Κότορ πραγματικά ένα φιόρδ;
Γεωλογικά, όχι. Ο κόλπος είναι ένα βυθισμένο φαράγγι ποταμού (μια ριά), όχι ένα παγετώδες φιόρδ. Η οπτική εντύπωση των απότομων βουνοπλαγιών που καταλήγουν σε βαθιά νερά μοιάζει αρκετά με ένα νορβηγικό φιόρδ, ώστε η σύγκριση να έχει επικρατήσει στα τουριστικά κείμενα. Ο Κόλπος του Κότορ και τα περίχωρά του έχουν καταχωρηθεί στον κατάλογο της UNESCO από το 1979.
Είναι δύσκολη η ανάβαση στο φρούριο του Κότορ;
Ναι, περισσότερο από ό,τι δείχνουν οι φωτογραφίες. Το μονοπάτι έχει περίπου 1.300 σκαλοπάτια και φτάνει σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων πάνω από τον κόλπο. Ορισμένα τμήματα είναι μερικώς κατεστραμμένα, τα τοιχία ασφαλείας έχουν πέσει σε κάποια σημεία και η επιφάνεια είναι ανώμαλη. Φορέστε κατάλληλα παπούτσια, πάρτε μαζί σας νερό και ξεκινήστε νωρίς για να αποφύγετε τόσο τη ζέστη όσο και τον κόσμο. Η θέα από την κορυφή δικαιολογεί την ανάβαση σε οποιαδήποτε εποχή του χρόνου.
Αξίζει να επισκεφτεί κανείς την Ποντγκόριτσα ως φωτογράφος;
Η Ποντγκόριτσα είναι μικρή και αξίζει δύο ημέρες, όχι πέντε. Τα κυριότερα αξιοθέατα είναι ο Καθεδρικός Ναός της Αναστάσεως του Χριστού (σύγχρονος βυζαντινός, με εκπληκτικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό του), η Γέφυρα του Χιλιετηρίου πάνω από τον ποταμό Μόρατσα και ο Πύργος του Ρολογιού στο παλιό κέντρο. Το κύριο πλεονέκτημα της πόλης είναι αυτό που δεν φαίνεται στις φωτογραφίες, δηλαδή το πόσο φιλόξενοι είναι οι κάτοικοι.
Ποιο νόμισμα χρησιμοποιείται στο Μαυροβούνιο;
Το ευρώ, παρά το γεγονός ότι το Μαυροβούνιο δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της επίσημης Ευρωζώνης. Η χώρα υιοθέτησε το γερμανικό μάρκο το 1999 και πέρασε στο ευρώ το 2002, παράλληλα με τα επίσημα μέλη της Ευρωζώνης. Οι κάρτες γίνονται ευρέως δεκτές στο Κότορ και στο κέντρο της Ποντγκόριτσα. Τα μετρητά είναι πιο χρήσιμα στα μικρότερα χωριά και στα ορεινά περάσματα.
