Dubaj

Dubaj to największe miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone na południowo-wschodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Dominującym punktem panoramy jest Burj Khalifa w centrum Dubaju, a wzdłuż wybrzeża rozciągają się dzielnice Dubai Marina i Palm Jumeirah. Starsza dzielnica handlowa wzdłuż zatoki Dubai Creek oddziela Deirę od Bur Dubaju. Abu Zabi leży około 140 kilometrów na południe autostradą E11, na tyle blisko, że wycieczki na pustynię i do meczetów to kwestia jednodniowej lub przedświtowej przejażdżki.

Śródmieście Dubaju

Centrum Dubaju zostało zbudowane przez firmę Emaar, tego samego dewelopera, który stworzył Burj Khalifa. Budowa zakończyła się w 2017 roku, a całkowita wartość inwestycji wyniosła około dwudziestu miliardów dolarów. Dzielnica świetnie prezentuje się na zdjęciach dzięki warstwowości: tradycyjne arabskie elementy w niższych budynkach, nowoczesne szklane wieżowce powyżej, plac z fontanną w centrum i najwyższy wieżowiec świata górujący w tle.

Jedną z ładniejszych panoram odkryliśmy zupełnie przypadkowo, spacerując między restauracjami schowanymi w zakamarkach, które wyglądają, jakby przeniesiono je tu z innej epoki. Fontanna oferuje pokazy muzyczno-świetlne o zachodzie słońca i po zmroku. Najlepiej przyjść pół godziny przed rozpoczęciem pokazu: wystarczająco późno, żeby było już ciemno, ale też wystarczająco wcześnie, żeby zająć miejsce, zanim tłum ludzi stojących w czterech rzędach wzdłuż balustrady zasłoni widok.

Burj Khalifa

Burj Khalifa, pierwotnie nazywana Burj Dubai, to najwyższy budynek świata – mierzy 829,8 metra wraz z anteną i ma 163 piętra przeznaczone do użytku. Budowę rozpoczęto w 2004 roku. Kiedy w latach 2007–2008 światowy kryzys finansowy zagroził płynności finansowej firmy Emaar, ówczesny władca ZEA, szejk Khalifa, pokrył pozostałe koszty, a wieżę przemianowano na jego cześć.

Trójklapowy plan budynku wzorowany jest na Hymenocallis, pustynnym kwiecie pochodzącym z tego regionu. Trzy skrzydła otaczają centralny sześciokątny rdzeń; w miarę jak wieża się wznosi, skrzydła cofają się jedno po drugim, a rdzeń wyłania się jako iglica. Projektantem była firma Skidmore, Owings and Merrill, ta sama chicagowska pracownia, która zaprojektowała Sears Tower. Lokalna interpretacja tej sylwetki to cebulasta kopuła architektury islamskiej, przełożona na język inżynierii budowlanej.

Niektóre źródła twierdzą, że część stali konstrukcyjnej Burj Khalifa pochodzi z Pałacu Republiki w Berlinie Wschodnim, dawnego parlamentu NRD. Niezależnie od tego, czy to prawda, wieża ta to budynek, który zamyka jeden rozdział i otwiera kolejny.

Superksiężyc nad Burj Khalifa

Zjawisko superksiężyca było główną atrakcją wyprawy PhotoPills, którą prowadziłem razem z Andym Martym. Skorzystaliśmy z aplikacji PhotoPills, żeby ustalić dokładne miejsce, w którym księżyc w pełni ustawi się w jednej linii z iglicą, po czym pojechaliśmy na miejsce i czekaliśmy.

Naszą dewizą stało się „planuj i módl się”. Obliczenia były bezbłędne. Pogoda już niekoniecznie. Gdy niebo pociemniało, chmury groziły zasłonięciem tego zjawiska na kilka minut, które wydawały się trwać wiecznie. W ostatniej możliwej sekundzie w chmurach pojawiła się dziura i superksiężyc znalazł się dokładnie w kadrze, jaki sobie wyobrażaliśmy, a chmury dodały zdjęciu bardziej nastrojowego charakteru niż czyste niebo. Księżyc porusza się szybko. W ciągu dwóch minut zjawisko zniknęło.

Po zrobieniu tego kluczowego ujęcia księżyc wciąż dryfował w prawo od iglicy. Większość fotografów w tym momencie zwija się z miejsca. Andy i ja zostaliśmy. Pobliski budynek wyglądał jak mała platforma – miał odpowiednią wysokość i kąt, by księżyc mógł na nim „wylądować” podczas opadania. Zmieniłem pozycję, skomponowałem kadr przy ogniskowej 175 mm i czekałem. Kiedy księżyc w końcu osiadł tam o 3:34 nad ranem, świecąc na tle oświetlonego Burj Khalifa po lewej stronie, nacisnąłem spust migawki przy f/8, 0,6 sekundy, ISO 1000. Oko najpierw kieruje się na Burj Khalifa; księżyc dostrzegasz dopiero przy drugim spojrzeniu, osadzony na mniejszym budynku, jakby ktoś go tam umieścił. „Ujęcie po sesji” może okazać się lepsze od tego zaplanowanego.

Centrum Dubaju nocą

Inna noc podczas tej samej podróży. Prognoza mgły sprawiła, że wyruszyliśmy z Abu Zabi około 2:30 w nocy, ścigając tę nieuchwytną mgiełkę, która od czasu do czasu zamienia Dubaj w coś rodem z filmu. Andy zabrał nas na dach hotelu Shangri-La – miejsce, które poznałem już wcześniej podczas tej wyprawy.

Zanim się rozstawiliśmy, mgła uniosła się wyżej, niż się spodziewaliśmy. Zamiast niskiej warstwy mgły staliśmy pod nastrojowymi chmurami na średniej wysokości, otaczającymi wieżowce. Burj Khalifa przebijała się przez nie, a jej szczyt pojawiał się i znikał z pola widzenia. To nie była klasyczna scena z mgłą w Dubaju. Było jeszcze lepiej.

Ustawienia to 17 mm przy f/8, dwa sekundy, ISO 100. Długi czas naświetlania sprawił, że autostrady wyglądały jak złote rzeki przecinające wieżowce. Podczas obróbki nie chodziło mi o to, żeby poprawić to, co już było, tylko o odtworzenie tego uczucia, jakbym stał na tym dachu w środku nocy, z pomarańczowym światłem latarni kontrastującym z chłodnym odcieniem chmur.

Centrum Dubaju o wschodzie słońca

Ujęcie wschodu słońca z tego samego tarasu w Shangri-La powstało przy bardzo napiętym harmonogramie. Kilka minut wcześniej zakończyliśmy sesję zdjęciową księżyca na pustyni, a powolna jazda autobusem w porannym korku pochłonęła większość naszego zapasu czasu.

Z autobusu widzieliśmy już ciepłe światło odbijające się od szklanych fasad i prześwitujące przez pył unoszący się w powietrzu. Atmosfera w Dubaju jest zazwyczaj zbyt czysta, by tworzyły się warstwowe przejścia tonalne; ten poranek był wyjątkiem. Gdy tylko się zatrzymaliśmy, pobiegłem do pokoju, zmieniłem obiektyw i od razu udałem się na dach. Taras jest wystarczająco szeroki, by wybrać dowolną kompozycję. Ustawiłem się po lewej stronie, tak by wschodzące słońce pozostało w kadrze, rzucając miękkie światło krzyżowe na miasto. Gradient kolorów trwał może sześć minut, od pierwszych promieni do całkowitego rozjaśnienia. Dwie lokalizacje, jeden dach, dwie zupełnie różne wersje tej samej panoramy miasta.

Muzeum Przyszłości

Muzeum Przyszłości otworzyło się w 2022 roku przy Sheikh Zayed Road. Trzy lata przed tą podróżą, podczas mojej pierwszej wizyty w mieście, bilety były wyprzedane już miesiąc wcześniej i nigdy nie udało mi się wejść do środka. Tak czy inaczej, to właśnie fasada jest tu głównym obiektem do fotografowania: torus owinięty podświetloną arabską kaligrafią, wyrytą bezpośrednio w stalowej elewacji. Kaligrafia ta stanowi element konstrukcyjny; szczeliny w metalu tworzą okna.

Sesję udało mi się zrobić z prywatnego balkonu, na którym zmieściło się jednocześnie dwóch fotografów. Zostałem tam tak długo, jak tylko mogłem w ramach mojego czasu. Bliskość Dubaju do równika sprawia, że niebieska godzina nie trwa długo. Przejście z dnia w noc jest szybkie – od dziesięciu do piętnastu minut od użytecznego balansu kolorów do płaskiej nocy, znacznie krócej niż w Berlinie czy Portugalii.

Zrobiłem pięć ekspozycji, nakładając na siebie smugi światła z przejeżdżających samochodów, żeby przyciągnąć wzrok do krzywizny budynku. Ostateczna kompozycja ma dwie temperatury: ciepłe złoto z latarni ulicznych na dole i chłodny błękit z wież w tle. To yin-yangowe zestawienie nie było zamierzone, ale okazało się pasować do architektury.

Zatoka Dubajska

Zatoka Dubajska to najstarsza arteria miasta – słonowodna zatoka, która oddziela dzielnicę Deira od Bur Dubaju. W XIX wieku osiedliło się tu plemię Bani Yas, z którego wywodzi się późniejsza dynastia Al Maktoum. Zanim ropa naftowa zmieniła oblicze emiratu, gospodarka zatoki opierała się na połowach pereł, rybołówstwie i handlu, a łodzie typu dhow przewoziły towary między rynkami Zatoki Perskiej a rynkami w głębi lądu. Dzisiaj woda nadal odgrywa ważną rolę: budynki rządowe, przeprawy łodziami abra za jednego dirhama i luksusowe hotele dzielą te same brzegi.

W dniu warsztatów nad zatoką nasza grupa podzieliła się na dwie łodzie. W połowie przeprawy zauważyłem żaglówkę, która nie wyglądała jak żadna z pracujących łodzi dhow wokół niej. Stare narzędzia, zabytkowe skrzynie, dekoracje targowe. Minutę później zadzwonił mój telefon: Andy z drugiej łodzi pytał, czy widziałem plan filmowy. Zawróciliśmy i podpłynęliśmy bliżej. Ekipa filmowa zbudowała wzdłuż zatoki scenę przedstawiającą XIX-wieczny targ na kilka dni zdjęciowych, a my właśnie przez nią przepłynęliśmy.

Nad głowami pojawiła się nieplanowana niespodzianka: sokół wędrowny, narodowy ptak tego kraju, przelatujący przez kadr. Symbol siły, odwagi i dziedzictwa w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a także przydatne przypomnienie, że ujęcia nieplanowane często okazują się najlepsze.

Dubaj Marina

Kiedy Dubai Marina została otwarta, należała do największych sztucznych marin na świecie. Kompleks, budowany etapami, w 2018 roku był domem dla około 55 000 mieszkańców, a długoterminowy cel to prawie 120 000. Panuje tu klimat jachtów i szklanych wieżowców, a wieczorna atmosfera przyciąga zupełnie inną publiczność niż w centrum miasta.

Wybierając między hotelem przy Burj Khalifa a Mariną, decydującym czynnikiem podczas tej podróży była możliwość robienia zdjęć zachodu słońca w odległości spaceru. Oba miejsca mają swój własny charakter. Centrum miasta to ikona: Burj Khalifa, fontanna, panorama jak z pocztówki. Marina to dzielnica lifestyle’owa, z promenadą „The Walk” pełną restauracji i kanałem tętniącym życiem łodzi wpływających i wypływających o zmierzchu. Każde z tych miejsc sprawdzi się jako baza; pytanie brzmi, na którą wersję miasta chcesz patrzeć każdego wieczoru.

Miasto Internetowe

Internet City leży około 25 kilometrów od centrum miasta, niedaleko Palm Jumeirah i dzielnicy Marina. W tej wolnej strefie ekonomicznej działa około 1600 firm, w tym Microsoft, Sony, LinkedIn oraz wiele innych z listy Fortune 500, które przyciągnęły tu ulgi podatkowe obowiązujące przez dziesiątki lat po przeniesieniu siedziby. W strefie pracuje ponad 24 000 specjalistów.

Nasz hotel znajdował się pięć minut spacerem od sztucznego jeziora w centrum dzielnicy. Wieczorem, kiedy przylecieliśmy z Kataru, nie planowałem robić zdjęć. Daria zaproponowała spacer w poszukiwaniu kolacji. Na jednym z rogów wyciągnąłem statyw z torby. Ostatecznie pracowałem przez większość wieczoru, fotografując wieżowce biurowe odbijające się w jeziorze oraz niemal opustoszałą po godzinach pracy ultranowoczesną dzielnicę. To jedna z tych dzielnic, których nikt nie umieszcza na liście miejsc wartych odwiedzenia w Dubaju, a właśnie dlatego świetnie wygląda na zdjęciach.

Stara Dubaj i souki

Stara część Dubaju rozciąga się wzdłuż obu brzegów zatoki – po stronie Deiry znajdziesz targi złota i przypraw, a po stronie Bur Dubaju – historyczną dzielnicę Bastakiya (Al Fahidi). Kontrast z szklanymi wieżowcami na południu miasta jest tu najsilniejszy w całym emiracie: niskie domy z wieżami wiatrowymi, wąskie uliczki, meczety i tradycyjne dziedzińce, które wciąż są w użyciu.

Na targu złota jest więcej wystaw niż prawie gdziekolwiek indziej na świecie – za szybami wąskich uliczek dla pieszych piętrzą się kilogramy biżuterii. Kilka minut dalej znajduje się targ przypraw, gdzie sprzedaje się szafran, kardamon, suszone cytryny i kadzidło w ogromnych ilościach, co sprawia, że jest to lepszy obiekt do zdjęć: cieplejsze kolory, węższe alejki, mniej odblaskowe szyby. Przejazd łodzią abra między obiema stronami za jednego dirhama, z wieżowcami Deiry w jednym kierunku i starszymi domami handlowymi w drugim, to najtańsza wycieczka po panoramie miasta.

Kiedy odwiedzić Dubaj

Najlepszy okres na robienie zdjęć w Dubaju to miesiące od listopada do marca. Temperatura w ciągu dnia utrzymuje się na przyjemnym poziomie około 20 stopni Celsjusza, a powietrze jest czystsze niż latem. Od czerwca do września upał regularnie przekracza 40°C, a wilgotność na wybrzeżu ogranicza widoczność na dalekie odległości.

Poranki z mgłą – idealne warunki do fotografowania pejzaży miejskich – najczęściej zdarzają się między grudniem a lutym. Nie da się ich jednak wywołać na żądanie. Najlepsze, co może dać prognoza, to prawdopodobieństwo z poprzedniego wieczoru, dlatego większość wypraw w poszukiwaniu mgły wymaga zajęcia pozycji już o 3:00 rano i pogodzenia się z tym, co faktycznie uda się uchwycić, a nie z tym, co zaplanowałeś. Nawet gdy mgła unosi się wyżej niż zapowiadano, pokrywa chmur często zamienia noc w coś dziwniejszego niż to, na co pozwoliłoby czyste niebo.

Dwie praktyczne uwagi dotyczące pracy w mieście. Niebieska godzina jest krótka: ponieważ Dubaj leży blisko równika, przejście ze światła dziennego do nocy trwa dziesięć do piętnastu minut, a nie powolną godzinę, jaką masz dalej na północ, więc rozejrzyj się w świetle dziennym i ustal kadr, zanim kolory zaczną się zmieniać. Dostęp na dachy jest ograniczony, a najładniejsze ujęcia panoramy miasta są z tarasów hoteli; najczęściej wracałem na dach Shangri-La, dostępny dla gości lub przez bar na tym samym poziomie. PhotoPills to narzędzie do planowania, którego używam do sprawdzania ustawienia księżyca lub słońca względem iglicy.

Jedzenie i picie w Dubaju

Dubaj to miasto o międzynarodowym smaku. Około 90% mieszkańców to obcokrajowcy, co od razu widać w menu: libańskie mezze, południowoindyjskie thali, filipińskie domowe jedzenie, irańskie dania z grilla, emirackie machboos i harees gotowane na wolnym ogniu – a wszystko to w odległości jednego przystanku metra od siebie. W dzielnicach Downtown i Marina znajdziesz ekskluzywne restauracje z lokali z listy Michelin z Londynu, Paryża i Tokio, często prowadzone przez tych samych szefów kuchni.

Alkohol jest legalny w lokalach z koncesją, prawie zawsze w hotelach, a podatek jest na tyle wysoki, że widać to na rachunku. Kultura kawiarniana skupia się na specjalnej arabskiej kawie z kardamonem, podawanej z daktylami, często jako gest gościnności na początku posiłku. Stara część Dubaju wokół zatoki to lepsze miejsce na poszukiwanie skromnych lokali: uliczne kebaby, stoiska ze świeżymi sokami oraz targi przypraw i złota, choćby dla samych zapachów.

Często zadawane pytania