Menorca is het meest oostelijke eiland van de Spaanse Balearen, een rustigere buur van Mallorca die in 1993 door UNESCO tot biosfeerreservaat is uitgeroepen. De twee steden, Maó in het oosten en Ciutadella in het westen, omringen een binnenland met landbouwgrond en een kustlijn die afwisselt tussen witte kalkstenen baaien in het zuiden en donkere, door de wind uitgesleten landtongen in het noorden. De Camí de Cavalls, een historische wandelroute, loopt rond het hele eiland en verbindt de meeste stranden en vuurtorens met elkaar.
Cala Galdana
Cala Galdana is mijn uitvalsbasis op Menorca. Het PhotoPills-fotokamp verblijft hier in het hotel, en ik ben er al vier keer teruggekomen als een van de instructeurs. De baai is dan het startpunt voor een week vol foto-uitstapjes over het hele eiland. Het mooiste uitzicht vond ik tijdens een spontane wandeling: Daria en ik volgden een pad omhoog door de dennenbossen en kwamen uit bij Mirador Sa Punta, het uitkijkpunt boven de gebogen baai met zijn aangemeerde zeilboten en turquoise water.
Het stadje zelf is helemaal gericht op comfort: hotels, restaurants, kajaks, boottochtjes bij zonsondergang, rustig water voor gezinnen. Soms voelt het meer aan als een Mallorcaans resort zoals Port d’Alcúdia, dat ik voor de reisgids over Mallorca heb gefotografeerd, dan als een wilde baai op Menorca. De locatie is de reden: enkele van de mooiste stranden van het eiland liggen op loopafstand.
Cala Mitjana
Op twintig minuten lopen van Cala Galdana laat Cala Mitjana zien hoe dezelfde kust eruitziet als hij nog ongerept is: een baai met turkoois water, omringd door met dennenbomen begroeide kalkstenen kliffen, zonder enige voorzieningen. De wandeling is kort, maar zorgt ervoor dat de drukte wat afneemt en de sfeer compleet verandert. Zwemmers steken over naar Cala Mitjaneta, een baai ernaast waar maar een handjevol mensen in past, en klifduikers staan in de rij op de richels erboven.
Vanaf de uitkijkpunten langs de kliffen heb je het panorama meteen voor je neus, zonder dat je ernaar hoeft te zoeken. Vanaf hier loopt de Camí de Cavalls verder naar Cala Trebalúger en Cala Escorxada, voor wie zijn baaitjes nog leger wil hebben. Als je in het hoogseizoen een leeg strand wilt, zijn de enige betrouwbare opties reizen buiten het seizoen of bij het eerste ochtendlicht aankomen.
De vuurtoren van Favàritx
De vuurtoren van Favàritx staat op het noordoostelijke puntje van het eiland: een witte toren omhuld door een zwarte spiraal boven donkere leisteen, die eruitziet als een filmset van de maan. Hij werd tussen 1917 en 1922 gebouwd na een reeks scheepsrampen en waakt nog steeds over een kust die zijn reputatie op de harde manier heeft verdiend. Elk bezoek levert me een andere compositie op: de zeldzame planten, getijdenpoelen en zoutkristallen rond de toren zorgen ervoor dat de voorgrond steeds weer verandert.
De bredere kaap maakt deel uit van het beschermde natuurpark S'Albufera des Grau, en het karakter ervan verandert met het uur. Bij zonsondergang deelde ik de rotsen eens met 39 andere fotografen, terwijl de kalkstenen kust bij Cap de Favàritx roze kleurde in het laatste licht, met de vuurtoren klein aan de horizon, terwijl zijn lichtbundel van 16 zeemijl net aan het ontwaken was.
Cap de Cavalleria
De noordkust concentreert zich bij Cavalleria, waar de vuurtoren 94 meter boven de zee uittorent op de hoogste kliffen van het eiland en de hele nacht door elke tien seconden twee keer knippert. Menorca is het meest oostelijke puntje van het land, dus een workshop in de ochtend hier betekent de eerste zonsopgang van Spanje: we reden in het donker erheen, beklommen de klif en wachtten tot de wolken vanaf de horizon van onderaf oplichtten.
De landtong is ook de moeite waard als je achterom kijkt. Op zoek naar een compositie voor de zonsondergang stapte ik een donkere grot binnen, net toen de laagstaande zon de wanden raakte, en een paar seconden lang stond de vuurtoren omlijst door gloeiende rotsen. Het was mijn eerste foto van een vuurtoren, en het leerde me hoe belangrijk het bij dit werk is om op de juiste plek te zijn op het moment dat het licht beslist.
Ciutadella en Pont d'en Gil
Ciutadella, de oude hoofdstad, heeft zijn geschiedenis op loopafstand: de steegjes rond Es Born, een kade vol traditionele vissersboten, en het Castell de Sant Nicolau dat de monding van de baai bewaakt. Ik nam daar in de schemering een groep mee, samen met Albert Dros en Elia Locardi, en terwijl mijn collega’s de rotsen afklommen om de kustlijn te fotograferen, legde ik het fort recht van voren vast in het gouden licht, met mijn vrouw die bij de poort stond te wachten. Ik maak van landschapsfotografen geen stadsfotografen.
Een stukje rijden verderop langs de kust boogt Pont d’en Gil zich over de zee als de poort van een oude haven. Ik dacht dat mensenhanden hem hadden gevormd; de boog is echter volledig natuurlijk, en op rustige avonden varen de lokale bewoners er met hun bootjes doorheen.
Sanisera en de noordkust
De kust tussen Cavalleria en de baaien verder naar het westen herbergt de oudste verhalen van het eiland. Tijdens een fotosessie op een ochtend had ik mijn spullen al ingepakt toen de zon boven het water opkwam, en ik zette mijn statief er weer bij voor de kalkstenen baaien van de kust bij Cavalleria, een kustlijn die ooit Romeinse vloten aantrok en de piraten die hen volgden.
In de natuurlijke haven ernaast stichtten de Romeinen in de 2e eeuw v.Chr. de haven van Sanisera. Ik fotografeerde het bij zonsondergang door de deuropening van een vervallen vissershut: één boot op het stille water, en de ruïne van de Britse toren die de horizon afbakent. De plek is nu een actieve archeologische opgraving, en de Romeinse stad is nog maar gedeeltelijk in kaart gebracht.
De nachtelijke hemel boven Menorca
Menorca is in 2019 uitgeroepen tot Starlight Reserve en Starlight Destination, en die benamingen beschrijven wat de Middellandse Zee al van nature biedt: een eiland dat afgeschermd is van lichtvervuiling vanaf het vasteland. In de zomer strekt de Melkweg zich boven Favàritx zo duidelijk uit over de hemel dat je hem met het blote oog kunt zien, en zelfs de lichtjes van het dorp kunnen hem niet overschaduwen, zoals bleek tijdens een nacht in mei boven Son Bou. Cala Macarella en Monte Toro, het hoogste punt van het eiland, kijken uit op dezelfde hemel.
Mijn eerste sterrensporen heb ik hier op de harde manier gemaakt. De intervalmeter wilde maar niet afgaan, dus telde ik tot 30 en drukte ik de sluiter handmatig in, keer op keer, een uur lang, totdat de hemel zijn cirkels boven de baai had getekend. Het daglicht doet op dezelfde plek hetzelfde: het rotsachtige strand met zijn verspreide eilandjes is bij zonsondergang een icoon van Menorca geworden.
Menorca fotograferen
Menorca is de plek waar ik lesgeef, en waar ik zelf ook steeds weer iets leer. Tijdens een kamp lieten Eric Paré en Kim Henry op een koude, rustige nacht zien hoe je met tl-buizen in de lucht kunt schilderen, samen met een danseres. Ze tekenden achter haar in de lucht vormen die eruitzien alsof ze van een andere planeet komen.
De ligging van het eiland speelt een grote rol bij de planning. Oostelijk gelegen kapen zoals Favàritx en La Mola zijn ideaal voor de zonsopgang; het zuiden en westen, zoals het strand van Atalis bij Es Migjorn Gran, zorgen voor de zonsondergangen. Ochtenden met zonsopgang vragen om meer: afgelegen kliffen die je in het donker bereikt, voordat het lokale vervoer op gang komt. De beloning zijn koelere, rustigere tinten dan de verzadigde avondhemel, en stranden die er op foto’s net zo leeg uitzien als in de rest van Spanje alleen in de diepe winter.
Wanneer kun je Menorca het beste bezoeken?
Mei is mijn maand. Het PhotoPills-kamp brengt fotografen van over de hele wereld samen, het seizoen voor de Melkweg begint, de lentezonsopkomsten verschijnen achter de kliffen van Cavalleria en je kunt al zwemmen terwijl de stranden nog half leeg zijn. In juli en augustus stromen de calas vol met mensen, maar zelfs dan kun je met een wandelingetje van twintig minuten de drukte ontwijken.
Het laagseizoen heeft zo zijn voordelen: je mag met je eigen auto dicht bij Favàritx komen, wat tijdens het toeristenseizoen niet mag, en het eiland keert terug naar zijn bewoners. De prehistorische monumenten van het Talayotische Menorca, die in 2023 op de Werelderfgoedlijst zijn geplaatst, kennen helemaal geen seizoen. Voor de nachtelijke hemel kun je het beste uitgaan naar de nieuwe maan tussen mei en september.
Veelgestelde vragen
Wanneer kun je het beste naar Menorca gaan?
Van eind mei tot begin juli en in september is het water lekker warm, zijn de voorzieningen open en is het niet te druk. Augustus is de drukste en duurste maand. Als je sterren wilt kijken en de Melkweg wilt zien, kom dan tussen mei en september rond de nieuwe maan. In de winter is het rustig, veel strandvoorzieningen zijn dan gesloten, maar de landschappen zijn helemaal leeg.
Is Menorca leuker dan Mallorca?
Ze bieden verschillende soorten reizen. Menorca is kleiner, vlakker en rustiger, met een beschermde kustlijn, een donkere nachtelijke hemel en minder bebouwing. Mallorca heeft grotere bergen, een gotische hoofdstad in Palma en meer infrastructuur. Voor ongerepte baaien en nachtfotografie wint Menorca; voor afwisseling en stadsleven wint Mallorca.
Hoeveel dagen heb je nodig op Menorca?
Met vier tot zeven dagen kun je het eiland goed verkennen: de calas in het zuiden, de vuurtorens in het noorden, Ciutadella en een avond om van de sterren te genieten. Dagtochten doen het eiland tekort, want het mooiste licht is bij zonsopgang en na zonsondergang, als de dagjesmensen alweer weg zijn.
Heb je een auto nodig op Menorca?
Ja, voor fotografie en de afgelegen stranden. Het openbaar vervoer verbindt Maó, Ciutadella en de belangrijkste badplaatsen, maar de vuurtorens, de noordkust en startpunten van wandelroutes, zoals de parkeerplaats bij Cala Mitjana, zijn veel makkelijker te bereiken met de auto. Let op: tijdens het toeristenseizoen is de toegang tot Favàritx beperkt voor personenauto’s.
Wat zijn de mooiste stranden van Menorca?
Aan de zuidkust vind je de ansichtkaartachtige baaien: Cala Mitjana, Cala Galdana, Macarella en Son Bou, het langste strand van het eiland. De noordkust is ruiger, met roodgoudkleurig zand en donkerdere rotsen. Cala Mitjana en de omliggende baaien belonen je als je bereid bent om twintig minuten vanaf de weg te lopen.
Kun je de Melkweg zien op Menorca?
Ja. Menorca is sinds 2019 een Starlight Reserve en buiten de steden is de Melkweg in het seizoen met het blote oog te zien. De donkerste luchten vind je rond Favàritx, Cala Macarella en de noordkust. De beste kans heb je tussen mei en september op maanloze nachten.
