Setúbal is een havenstad zo’n 50 kilometer ten zuiden van Lissabon, gelegen aan de monding van de Sado, aan de voet van de Serra da Arrábida. Het is een van de grootste vissersstadjes van Portugal, de bakermat van de Moscatel-wijn en de toegangspoort tot enkele van de mooiste kustgebieden in de buurt van de hoofdstad: het Arrábida-gebergte, de witte zandstranden van het schiereiland Tróia en de rustige monding van de Sado met zijn vaste bewoners, de dolfijnen. Na Lissabon is het onze favoriete stad in het land, en degene waar we het vaakst naar terugkeren.
De stad Setúbal
Het centrum van Setúbal is kleurrijker dan je op basis van de grootte zou verwachten. Het gebouw dat het centrum domineert, lijkt op een theater of een operahuis, maar is in feite de Câmara Municipal, het stadhuis: een diep paarse gevel boven een witstenen arcade, met het stadswapen ingelegd in de calçada van het plein ervoor. Het huidige gebouw werd in 1939 opgetrokken, nadat het vorige stadhuis – dat al sinds 1533 op die plek stond en de aardbeving van 1755 had overleefd – in 1910 afbrandde.
Eromheen vind je de Igreja de São Julião en de Casa da Baía, een voormalig weeshuis uit de 17e eeuw dat nu in gebruik is voor cultuur en als VVV-kantoor van de stad. Het oude centrum is compact en je kunt er makkelijk urenlang rondwandelen, en de visgerechten, vers aangevoerd in de haven vlakbij, zijn reden genoeg om even te blijven eten.
De Serra da Arrábida
Achter de stad rijst de Serra da Arrábida op, een bergketen van bleke kalksteen die steil afdaalt naar de zee en een reeks beschutte baaien vormt. De hele bergketen is een natuurpark, doorkruist met wandelpaden die uitkomen op de oceaan, en hier wordt de wijn geproduceerd waar de regio bekend om staat. Op een ochtend in december, toen we na een wandeling naar het kaasdorpje Azeitão reden, stopten we plotseling langs de weg om te genieten van het panorama van de Arrábida-bergen en de kale winterwijngaarden.
Dit is het land van de Moscatel, de zoete versterkte wijn die het meest met Setúbal wordt geassocieerd, maar de rode wijnen zijn de stille verrassing: complex en toch licht genoeg om bij bijna elke maaltijd te drinken. Een flesje uit deze streek is voor ons precies hoe dit uitzicht smaakt.
Het schiereiland Tróia
Recht tegenover de monding van de Sado bij Setúbal, bereikbaar met een korte veerboot, strekt zich een lange zandbank kilometers ver naar het zuiden uit. Het schiereiland Tróia heeft het witste zand en het meest turquoise water in de hele omgeving van Lissabon, en het is onze vaste plek om even bij te komen als de stad ons te veel wordt.
In de winter is het hier op zijn mooist. Als je buiten het seizoen over het strand loopt, zie je in beide richtingen niets anders dan wit zand en helder water, met de Serra da Arrábida die achter je uit het water oprijst, totdat je de tijd helemaal uit het oog verliest. In de zomer stromen de mensen toe en is de betovering voorbij. Daarom blijven we terugkomen in de koude maanden, wanneer de hotels open zijn en half leeg.
Comporta en de monding van de Sado
Ten zuiden van Tróia gaat de kust over in het dennen- en rijstlandschap rond Comporta, en de monding van de Sado wordt een natuurreservaat. Daarin ligt een van de meest fotogenieke plekjes van de regio: de paalsteiger van Carrasqueira, een rij houten palen die in de jaren vijftig en zestig door vissers is aangelegd en nog steeds dagelijks wordt gebruikt. De kleurrijke bootjes komen het mooist tot hun recht als de zon achter Tróia en Comporta ondergaat.
Stroomopwaarts ligt Alcácer do Sal, een wit stadje aan de Sado dat al sinds het neolithicum bewoond is en bij de Romeinen bekend stond als Salacia, een handelspost voor graan, olie en het zout waarnaar de stad nog steeds is vernoemd. Het kasteel op de heuveltop is nu een pousada, een van de historische gebouwen die Portugal heeft omgetoverd tot een plek waar je kunt overnachten, met de bocht van de rivier die zich beneden uitstrekt.
Wanneer kun je het beste naar Setúbal gaan?
Setúbal is buiten het hoogseizoen leuker dan bijna elke andere plek in de buurt van Lissabon. In de winter zijn de stranden van Tróia leeg en dalen de hotelprijzen; het gedempte licht past perfect bij de riviermonding en de baaien van Arrábida, en de stad zelf is net zo kleurrijk onder een grijze lucht. De lente en de herfst brengen mild weer en de mooiste wandelingen in het Arrábida-park, terwijl de zomer warm en druk is, met de stranden op hun levendigst.
De dolfijnen die in de Sado leven, kun je het hele jaar door zien tijdens een boottocht vanuit de haven, en de Moscatel maakt het niet uit welk seizoen het is. Voor openingstijden, bootexploitanten en evenementen houdt het officiële toeristenbureau van de regio de actuele informatie bij.
Veelgestelde vragen
Is Setúbal een bezoek waard?
Ja. Setúbal combineert een kleurrijke, wandelvriendelijke oude binnenstad met een van de mooiste kustgebieden in de buurt van Lissabon: het Arrábida-gebergte, de witte zandstranden van Tróia en de monding van de Sado met zijn dolfijnen. De stad staat ook bekend om zijn verse zeevruchten en Moscatel-wijn, en er komen veel minder toeristen dan in de hoofdstad.
Hoe kom je van Lissabon naar Setúbal?
Setúbal ligt zo'n 50 kilometer ten zuiden van Lissabon, op ongeveer 45 minuten rijden over de Vasco da Gama- of de 25 de Abril-brug. Er rijden ook regelmatig treinen en bussen tussen de twee steden, waarmee je er in minder dan een uur bent. Daardoor is Setúbal een makkelijke bestemming voor een dagtrip of een overnachtingsplaats om de kust van Arrábida te verkennen.
Waar staat Setúbal om bekend?
Setúbal staat bekend om zijn vissershaven en verse zeevruchten, vooral gefrituurde inktvis, en om de Moscatel de Setúbal, een zoete versterkte wijn. Het is ook de toegangspoort tot het natuurpark Serra da Arrábida, het schiereiland Tróia en de monding van de Sado, waar een vaste populatie tuimelaars leeft.
Hoeveel dagen heb je nodig in Setúbal?
Eén dag is genoeg om de oude binnenstad te bekijken en een boottochtje op de Sado te maken. Met twee of drie dagen kun je daar nog de stranden van Tróia aan toevoegen, een ritje of wandeling door de Serra da Arrábida, en een uitstapje naar de pier van Carrasqueira en Alcácer do Sal aan de monding.
Wanneer kun je het beste naar Setúbal gaan?
In de lente en de herfst is het weer het beste om te wandelen en is het er niet zo druk, terwijl de winter ideaal is voor de lege stranden van Tróia, lage hotelprijzen en rustig licht om te fotograferen. De zomer is warm en levendig, perfect als je van drukke stranden houdt. De dolfijnen in de Sado kun je het hele jaar door zien.
Kun je in Setúbal dolfijnen zien?
Ja. In de monding van de Sado leeft een van de weinige vaste populaties tuimelaars in Europa, en vanuit de haven van Setúbal vertrekken het hele jaar door boottochten om ze te spotten. De tochten gaan ook langs de kust van Arrábida en de zandbanken van Tróia, en bij rustig weer worden ze vaak gezien.
