Austria leży w samym sercu Alp – to kraj złożony z dziewięciu krajów związkowych, gdzie cesarskie miasta i wysokogórskie krajobrazy przeplatają się w odległości zaledwie godziny jazdy samochodem. Wiedeń stanowi ostoję na wschodzie, niosąc dziedzictwo imperium Habsburgów, Salzburg strzeże północnego krańca Alp, a pomiędzy nimi rozciąga się region jezior Salzkammergut, którego sercem jest Hallstatt. Dla fotografa to kraj „niebieskich godzin”: pałace, opery i wioski nad jeziorami, które swoje najpiękniejsze światło zachowują na końcówki dnia.
Wiedeń
Wiedeń to miejsce, w którym Austria skupia swoją cesarską przeszłość, a era Ringstrasse pozostawiła miastu zbiór budynków, które na zdjęciach wyglądają jak scenografia teatralna. Opera Państwowa to klasyk: sfotografowaliśmy jej neorenesansową bryłę o „niebieskiej godzinie”, z smugami świateł samochodów przecinającymi pierwszy plan – budynek, który raz w roku zamienia się w salę balową, gdy Bal Operowy rozpoczyna się walcem.
Aby zrobić zdjęcie z przodu, wróciłem o świcie i ustawiłem statyw przy przystanku autobusowym. Nie przewidziałem jednak, jak wygląda sierpniowy weekend w Wiedniu: kiedy stałem tam ponad godzinę, a opera lśniła w pierwszych promieniach słońca, wokół mnie nocni przechodnie powoli wracali do domów, para kłóciła się, do kogo iść, niebieskie światła zatrzymywały się pięćdziesiąt metrów dalej, a sześciu facetów goniło jednego przez ulicę. Fotografowałem teatr, podczas gdy miasto wystawiało własne przedstawienie. Całe miasto opisuję w moim przewodniku po Wiedniu.
Pałac Schönbrunn
Schönbrunn zaczynał jako teren łowiecki: cesarz Maksymilian II kupił te ziemie w 1569 roku i zarybił je bażantami oraz jeleniami, a pałac zyskał swój blask dopiero w XVIII wieku, kiedy Maria Teresa dostała go w prezencie ślubnym. Urodził się i zmarł tu najdłużej panujący cesarz Austrii, Franciszek Józef. Ze wzgórza przy Gloriette pałac i jego ogrody parterowe rozświetlają się na tle wieczornego miasta – to właśnie ten widok pokazuje, dlaczego Habsburgowie nigdy nie zrezygnowali z tego miejsca.
Ogrody zasługują na spokojniejsze zwiedzanie. Pewnego upalnego czerwcowego wieczoru wybraliśmy się na łąki z butelką Grüner Veltliner i zobaczyłem parę siedzącą samotnie u podnóża Fontanny Neptuna. Tego dnia upalna mgła nadała marmurowym posągom i Gloriette nad nimi delikatny blask, którego żaden filtr by nie oddał.
Muzea Wiednia
Cesarz Franciszek Józef zbudował te dwa wielkie muzea przy Ringstrasse jako architektoniczne bliźniaki, a ich klatki schodowe mają na celu przytłoczyć: marmur na marmurze, kolumny udające rzeźby, a nad tym wszystkim malowidło sufitowe wiszące niczym drugie niebo. Pozwoliłem Darii zająć się biletami, bo klatka schodowa już mnie całkowicie pochłonęła. Kobieta okrążająca podest dostrzegła mój uniesiony aparat, zatrzymała się i uśmiechnęła, a przez jedną chwilę cała klatka schodowa należała tylko do mnie. Wnętrza oddychają falami; cisza między grupami jest zawsze dłuższa, niż się spodziewasz, a czułość ISO 3200 pozwala uchwycić ulotną chwilę.
Muzeum Prater skrywa cichszy cud: stare gondole z diabelskiego młyna przerobione na gabloty, a każda czerwona kabina kryje miniaturowy świat pod malowanym muralem przedstawiającym historię Wiednia. Daria upiera się, żeby jeździć na diabelskich młynach w każdym mieście; ja boję się wysokości, ale za obiektywem ten strach cichnie. Kabiny na parterze pasują nam obojgu.
Hundertwasserhaus
Jeśli linie tego bloku wydają ci się faliste, to nie jest to zniekształcenie obiektywu. Friedensreich Hundertwasser przez całą swoją karierę walczył z prostymi liniami, a wraz z architektem Josefem Krawiną stworzył fasadę, która faluje wśród kolorów i zieleni na rogu ulic Kegelgasse i Löwengasse. Pierwsza propozycja Krawiny – konwencjonalny model modułowy – została od razu odrzucona; natura rzadko buduje modułowo, więc ten dom też nie miał tego robić.
Kiedy budynek został ukończony w 1985 roku, Hundertwasser odmówił przyjęcia wynagrodzenia za projekt. Powiedział, że widok jego wizji urzeczywistnionej na własne oczy był wart więcej niż widok kolejnego brzydkiego budynku wznoszącego się w tym miejscu.
Karlskirche
Nie ma nic lepszego niż obserwowanie, jak budzi się tętniące życiem miasto. Kościół św. Karola to był mój wiedeński poranek: barokowa kopuła i dwie kolumny odbijające się w lustrzanym basenie, pusty plac, pierwsze ciepłe światło padające na fasadę. Fotografowanie wczesnym rankiem to dla mnie w pracy coś najbliższego medytacji.
Kościół ten zbudowano na początku XVIII wieku ku czci św. Karola Boromeusza, a jego barokowy rdzeń łączy się z portykiem przypominającym grecką świątynię. W pobliżu zmarł Antonio Vivaldi, a koncerty w tym kościele sprawiają, że kompozytor do dziś pozostaje w jego murach.
Salzburg
Salzburg w okresie świątecznym to prawdziwa pułapka dla projektantów oświetlenia: miasto leży w kotlinie otoczonej górami, a słońce znika na długo przed tym, zanim jakakolwiek aplikacja to potwierdzi. Czekałem ponad dwie godziny na mrozie na ten moment przejścia – wystarczająco późno, żeby miasto zaczęło lśnić, a jednocześnie wystarczająco wcześnie, żeby zachować fakturę na nieoświetlonych zboczach. W końcu złote świąteczne lampki na Makartstegu, Hotel Sacher i oświetlona stara część miasta zapaliły się jednocześnie, a rzeka Salzach odbijała te światła niczym płynne złoto.
Było warto zmarznąć. Grudniowy Salzburg jest spokojniejszy niż latem, jarmarki lśnią, a rzeka tworzy kompozycję, jakiej nie da żadna inna pora roku.
Hallstatt
Hallstatt od lat był na mojej liście, a dzięki wycieczce do Salzburga w końcu znalazłem się w zasięgu wieczornej przejażdżki. Ta wioska zasługuje na swoją sławę: jezioro, góry, wieża kościoła – wszystko idealnie do siebie pasuje, jakby ktoś to specjalnie zaaranżował. Ujęcie, które chciałem zrobić, wymagało idealnego zbiegu światła – 30-sekundowej ekspozycji wioski i jej odbicia w oknie, trwającej dwie lub trzy minuty. Najpierw przez to lustro przepłynął prom, potem powoli przepłynął łabędź, a ja stałem przy statywie, narzekając na jedno i drugie. Fotografia o zachodzie słońca nie znosi poleceń; czekasz na tę chwilę, a ona sama o wszystkim decyduje.
Większość turystów wyjeżdża wraz z zapadającym światłem dziennym, co jest argumentem za tym, by zostać. Po zmroku plac przed muzeum lśni w świetle poświątecznych lampek, tłumy zniknęły, a wioska jest bardziej sobą niż o jakiejkolwiek porze dnia. Niebieska godzina to idealna okazja; oświetlone fasady na tle ostatnich barw nieba stanowią o sukcesie ujęcia.
Salzkammergut
Region jezior wokół Hallstattu wzbogacił się dzięki soli, a rzeka Traun ją transportowała: przez wieki rzeka ta była główną arterią regionu, a poziom jej wody regulowały jazy, które do dziś stoją w jej korycie. Zatrzymaliśmy się przy jednym z nich w drodze do Hallstatt, gdzie stary jaz przecina zieloną wodę na tle gór, i zauważyliśmy żółty pensjonat za nami, w którym właśnie serwowano kolację; od tamtej pory to zdjęcie służy nam jako rekomendacja menu.
W 1997 roku UNESCO wpisało Hallstatt i krajobraz Dachsteinu na listę światowego dziedzictwa, nazywając je wyjątkowym przykładem pięknego krajobrazu naturalnego związanego z siedmioma tysiącleciami wydobycia soli – jednym z najstarszych na świecie.
Fotografowanie Austrii
To właśnie w Austrii nauczyłem się prawie wszystkiego, co wiem o czekaniu. Dwie godziny na mrozie w Salzburgu, żeby uchwycić trzyminutowe skrzyżowanie. Lustro w Hallstatt, zależne od harmonogramu łabędzia. Godzina na przystanku autobusowym w Wiedniu, podczas gdy nocne życie miasta rozgrywało się wokół mojego statywu. A w pomieszczeniach obowiązuje zasada muzealna: ustaw się pewnie, poczekaj trzydzieści sekund dłużej, niż wydaje się to rozsądne, i lepiej podnieś czułość ISO, niż pozwól, by moment ci umknął.
Nagroda jest zawsze taka sama: te krajobrazy są sławne właśnie dlatego, że pozostają nieruchome. Zmienne to światło i ludzie, a obie te rzeczy przychodzą do fotografa, który wytrzyma dłużej niż one.
Kiedy warto odwiedzić Austrię
Zima to w Austrii szczyt sezonu fotograficznego. W Salzburgu i Wiedniu jarmarki bożonarodzeniowe trwają od końca listopada, w Hallstattu iluminacje świecą jeszcze długo po świętach, a tłumy są tu o wiele mniejsze niż latem, a nisko stojące słońce przez cały dzień pięknie oświetla cesarskie fasady. Spakuj się na długie stanie w zimnie – właśnie dzięki temu powstają najlepsze ujęcia.
Lato wygląda zupełnie inaczej: długie wieczory w ogrodach Schönbrunn i kąpiele w jeziorach Salzkammergut, ale w Hallstatt już przed południem ulice są pełne ludzi, co sprawia, że noclegi i sesje o „niebieskiej godzinie” decydują o tym, czy zdjęcie będzie wyglądało jak z pocztówki, czy jak scena z tłumu. Wiosna i jesień to złoty środek – śnieg wciąż leży na szczytach nad zielonymi dolinami.
Często zadawane pytania
Kiedy najlepiej wybrać się do Austrii?
Grudzień to idealny czas na zwiedzanie miast i jarmarków bożonarodzeniowych, a maj, czerwiec i wrzesień oferują ciepłą pogodę i mniej turystów niż w środku lata. Jeśli chodzi konkretnie o Hallstatt, zima i okresy przejściowe są lepsze niż lipiec i sierpień, kiedy to od połowy poranka aż do zachodu słońca wioskę zapełniają tłumy turystów przyjeżdżających na jednodniowe wycieczki.
Ile dni warto spędzić w Austrii?
Na pierwszą wizytę wystarczy siedem do ośmiu dni: trzy na Wiedeń, dwa na Salzburg, jeden na Hallstatt z noclegiem i jeden dzień na jeziora Salzkammergut. Sam Wiedeń zasługuje na długi weekend; zimą warto przeznaczyć na to trochę więcej czasu, żeby odwiedzić jarmarki.
Czy warto odwiedzić Hallstatt?
Tak, ale z jednym zastrzeżeniem: zostań na noc albo przynajmniej do wieczora. Wioska jest mocno zatłoczona przez jednodniowe wycieczki, ale rano i po zmroku znów staje się spokojna. Klasyczny widok na jezioro, rynek w starej części miasta i kopalnia soli wpisana na listę światowego dziedzictwa są warte tego, żeby nie spieszyć się z zwiedzaniem.
Jak dostać się z Wiednia do Salzburga i Hallstattu?
Bezpośrednie pociągi łączą Wiedeń z Salzburgiem w około dwie i pół godziny. Do Hallstattu można dojechać pociągiem do stacji Hallstatt, a potem krótką przeprawą promem przez jezioro, albo samochodem – z Salzburga zajmie to mniej więcej godzinę. Podróż samochodem daje większą swobodę, jeśli chcesz zatrzymać się po drodze w miejscach w regionie Salzkammergut, na przykład nad rzeką Traun.
Jakie miejsca w Austrii są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO?
W Austrii jest kilkanaście takich miejsc. Historyczne centra Wiednia i Salzburga, ogrody i pałac Schönbrunn oraz krajobraz kulturowy Hallstatt-Dachstein Salzkammergut to cztery najczęściej odwiedzane miejsca, a wszystkie cztery znajdziesz w tym przewodniku.
Czy w Austrii używa się euro?
Tak. Austria korzysta z euro od 2002 roku, a karty są akceptowane prawie wszędzie, choć niektóre schroniska górskie i małe stragany na targu wciąż wolą gotówkę. Ceny w Wiedniu i Salzburgu są powyżej średniej unijnej, a na prowincji są znacznie niższe.
