Lipsk to największe miasto Saksonii, położone około 190 kilometrów na południowy zachód od Berlina i 110 kilometrów na północny zachód od Drezna. Historyczne centrum jest zwarte – z jednej strony ogranicza je Rynek, a z drugiej Dworzec Główny, a Augustusplatz, kościół św. Tomasza i kościół św. Mikołaja znajdują się w odległości 15 minut spacerem od siebie. Tożsamość miasta kształtuje długa tradycja targów, działalność Bacha w kościele św. Tomasza w latach 1723–1750 oraz poniedziałkowe demonstracje z 1989 roku, które rozpoczęły się przy kościele św. Mikołaja i pomogły obalić reżim wschodnioniemiecki.
Nowy Ratusz w Lipsku (Neues Rathaus)
Nowy Ratusz, znany lokalnie jako Neues Rathaus, to jeden z tych budynków, które wydają się cięższe, niż powinny, dopóki nie padnie na nie światło. Rozglądałem się po nim poprzedniego wieczoru, spacerując ulicami pełnymi mieszkańców i turystów, szukając kadru, do którego mógłbym wrócić. Potem obudziłem się jakieś 90 minut przed wschodem słońca i wróciłem do miasta, które ucichło.
Gdy świtało, budynek zaczął lśnić w pierwszych promieniach słońca, a panorama miasta zmieniała się z każdą minutą tego przejścia z ciemności do światła. Ten sam plac, który poprzedniego wieczoru tętnił życiem, przez godzinę należał tylko do mnie. Jego wieża, mierząca 114,8 metra, jest najwyższą wieżą ratuszową w Niemczech; została otwarta w 1905 roku i od samego początku oferowała najlepszy widok w mieście.
Następnego ranka znów sfotografowałem wieżę z pokoju hotelowego, tym razem z telekonwerterem na obiektywie 70–200, co zamieniło go w 140–400. Dzięki tej ogniskowej wieża wygląda jak oddzielny obiekt, unoszący się nad dachami, a nie wyrastający z nich.
Rynek i Stary Ratusz w Lipsku
Stary Ratusz stoi na placu Markt i został zbudowany w 1556 roku. W jego sali balowej o wysokości 53 metrów odbywały się niegdyś śluby patrycjuszy, bale studenckie i rozprawy sądowe, a obecnie organizuje się tu głównie koncerty i wydarzenia kulturalne. Byłem tam 29 grudnia. Jarmark bożonarodzeniowy właśnie się skończył, a wokół mnie ciężarówki rozbierały stragany.
Miałem do dyspozycji jeden poranek. Dwa razy okrążyłem budynek, szukając kadru, który byłby wystarczająco czysty, by obejść te ciężarówki. Przed stacją metra „Markt” ustawiłem aparat nisko, czekałem, aż przejadą pojazdy i przejdą przechodnie, i próbowałem ponownie, aż udało mi się uchwycić odpowiedni kadr.
To właśnie do tego drugiego ujęcia, przedstawiającego widok przez łuki bez ludzi w kadrze, ciągle wracałem. Rzymska cyfra MCMVII na arkadzie oznacza rok 1907 i nawiązuje do renowacji, w ramach której dobudowano porfirową arkadę od strony rynku. Wejście do metra tuż obok budynku wciąż nosi napis „Untergrundmesshalle”, przypominający, że w tym miejscu odbyły się kiedyś pierwsze na świecie podziemne targi.
Mädlerpassage i Auerbachs Keller
Mädlerpassage to najbardziej bogato zdobiona z zadaszonych galerii handlowych w Lipsku, a w jej piwnicach kryje się najsłynniejsza restauracja w mieście. Przyjechaliśmy głodni, Daria zajrzała na Tripadvisor, a potem zeszliśmy po dwóch piętrach schodów, po bokach których stały naturalnej wielkości posągi, do Auerbachs Keller. Restauracja działa w tym miejscu od 1525 roku.
Jako student w latach 60. XVIII wieku Goethe pił tu wino i zauważył na ścianach obrazy przedstawiające doktora Faustusa. W jego „Fauście” Auerbachs Keller staje się jedyną rzeczywistą lokalizacją, do której nawiązuje sztuka – piwnicą, w której Mefistofeles czerpie wino prosto z drewna stołu.
Następnego dnia rano wróciłem tu wcześnie i zdecydowałem się na kadr, w którym łuki Starego Ratusza otaczają wejście do Mädlerpassage. Żeby uchwycić złocisty blask arkad na tle chłodniejszego światła na zewnątrz, połączyłem kilka ekspozycji w HDR, co ostatnio robię raczej rzadko.
Kościół św. Tomasza (Thomaskirche)
W kościele św. Tomasza Johann Sebastian Bach pełnił funkcję kantora od 1723 roku aż do swojej śmierci w 1750 roku, kierując chórkiem chłopięcym i komponując większość swojej muzyki kościelnej właśnie dla tej świątyni. Bach spoczywa w środku, przed ołtarzem, a chór Thomanerchor nadal regularnie tu śpiewa.
Sam kościół jest starszy niż jego najsłynniejszy mieszkaniec: ma romańskie fundamenty z XII wieku, a około 1496 roku został przebudowany w stylu późnego gotyku. Na placu przed kościołem, Thomaskirchhof, stoi brązowy pomnik Bacha autorstwa Carla Seffnera z 1908 roku, a po drugiej stronie placu, w budynku Bosehaus, mieści się Archiwum Bacha. Dla fotografa najładniejsze ujęcia wychodzą zazwyczaj od zachodniej strony o świcie, kiedy boczna nawa i stroma linia dachu łączą się w jedną całość.
City-Hochhaus
City-Hochhaus to najwyższy budynek w Lipsku, który jest obecnie użytkowany. Został ukończony w 1972 roku jako centralna wieża uniwersytetu, a po zjednoczeniu Niemiec przekształcono go w wielofunkcyjny kompleks biurowy. To właśnie ta sylwetka pojawia się w centrum każdego zdjęcia panoramy Lipska – rozpoznasz ją po lekko zakrzywionym profilu, który czasem przypomina otwartą książkę. Z platformy widokowej na 31. piętrze, około 120 metrów nad ziemią, widać Nowy Ratusz, Markt i zielony pierścień otaczający historyczne centrum.
Aby uchwycić nocną panoramę miasta, zastosowałem to samo podejście, na którym polegam w każdym mieście z dobrym punktem widokowym: znalazłem pokój hotelowy z odpowiednim widokiem. W Lipsku był to hotel Westin, 28 grudnia. Ustawiłem aparat i czekałem na zachód słońca, siedząc na łóżku. Wtedy zauważyłem, że na niektórych słynnych budynkach nie włączono reflektorów. Daria to nazwała: oszczędzanie energii, zima 2022, niemiecki kryzys energetyczny. Skierowałem więc obiektyw na ulice, robiąc zdjęcia z długim czasem naświetlania, które uchwyciły samochody przemykające przez centrum. Efekt wygląda jak złoto płynące przez Lipsk.
Dworzec Główny w Lipsku
Dworzec Główny w Lipsku to jeden z największych dworców kolejowych w Europie pod względem powierzchni, z długą klasyczną fasadą i dwupoziomową galerią handlową pod peronami. W okresie świątecznym dworzec nabiera świątecznego charakteru, a tuż po 7 rano miasto było jeszcze na tyle spokojne, że można było spokojnie pracować.
Zdecydowałem się na niski kąt, bo zawsze lubiłem bruk, a chciałem, żeby droga kierowała wzrok w stronę dworca. Z bliska scena wydawała się bardziej wciągająca, prawie jakbyś wchodził do kadru. Zimne powietrze, świąteczne ozdoby i ciepłe światło latarni ulicznych połączyły się bez większego wysiłku. Dworzec stoi w tym miejscu od 1915 roku, a skala fasady wciąż załatwia większość kompozycji za ciebie.
Kanał Karla-Heinego i dzielnica Plagwitz
Na zachód od centrum kanał Karl-Heine-Kanal przecina Plagwitz, dawną dzielnicę przemysłową, która stała się spokojniejszą, twórczą częścią Lipska. Kanał został nazwany na cześć Karla Heine’a, XIX-wiecznego przemysłowca i prawnika, który wykupił bagniste tereny na zachód od miasta i przekształcił je w pas przemysłowy, wykopując w latach 1856–1898 kanał łączący Plagwitz z rzeką Soławą.
Spinnerei, stara przędzalnia bawełny przekształcona w kompleks galerii, znajduje się kilka minut spacerem od kanału i to właśnie ona nadaje tej dzielnicy jej obecną renomę. Jeśli chodzi o fotografowanie, najlepiej spacerować wzdłuż kanału o zmierzchu latem, kiedy mosty i przebudowane magazyny pięknie odbijają się w spokojnej wodzie, a ruch rowerowy nieco słabnie.
Kiedy warto odwiedzić Lipsk
Koniec grudnia to dla mnie świetny okres. Między Bożym Narodzeniem a Sylwestrem miasto się wyludnia, hotele można łatwo zarezerwować w ostatniej chwili, a chłód sprawia, że na ulicach panuje wystarczająca cisza, by robić zdjęcia o świcie. Minusem jest jarmark bożonarodzeniowy, który zapełnia Markt aż do zamknięcia 23 grudnia i zasłania większość oczywistych kadrów.
Wiosna, od końca kwietnia do czerwca, oraz wczesna jesień, we wrześniu i październiku, są łagodniejsze, jeśli chcesz długich dni, pełnego dostępu do placów i niezawodnego wieczornego światła. Lipiec i sierpień są ciepłe, ale spokojne, a wielu mieszkańców wyjeżdża nad okoliczne jeziora. Dwa dni wystarczą, by zwiedzić historyczne centrum w spokojnym tempie; trzeci dzień to Plagwitz i spacery wzdłuż kanałów.
Jedzenie i picie w Lipsku
Kuchnia saksońska to przede wszystkim mięso i ziemniaki, ale warto też spróbować kilku lokalnych specjałów. Najbardziej kojarzonym z miastem daniem jest „Leipziger Allerlei” – gulasz warzywny z groszkiem, marchewką, szparagami, kalarepą i smardzami, czasem z dodatkiem ogonków raków. W restauracji „Auerbachs Keller” wciąż serwują klasyczną wersję tego dania, a także cięższe dania główne, takie jak „Sauerbraten” i pieczona golonka.
Jeśli chodzi o kawę i ciasto, Café Kandler niedaleko kościoła św. Tomasza to od dawna popularne miejsce wśród turystów, znane z Leipziger Lerche (kruche ciastko z nadzieniem z marcepanu i dżemu, które pierwotnie zastępowało prawdziwe ciasto z skowronkiem, zakazane w XIX wieku). Poza centrum, w Plagwitz i na ulicach wokół kanału Karl-Heine-Kanal znajduje się większość nowszych kawiarni i barów z piwem rzemieślniczym, gdzie tempo życia jest spokojniejsze niż na Markt.
Często zadawane pytania
Ile dni potrzebujesz na zwiedzanie Lipska?
Dwa dni wystarczą, żeby spokojnie zwiedzić centrum: oba ratusze, Markt, Mädlerpassage, Hauptbahnhof, Thomaskirche i Nikolaikirche. Trzeciego dnia możesz dodać Plagwitz i Karl-Heine-Kanal, kompleks artystyczny Spinnerei albo spędzić pół dnia w Panometerze lub nad jednym z okolicznych jezior. Jeśli masz mniej niż dwa dni, zobaczysz tylko wewnętrzną część miasta.
Z czego Lipsk jest najbardziej znany?
Lipsk znany jest z długiej tradycji targów (pod Markt odbyły się pierwsze na świecie targi podziemne), muzycznego dziedzictwa związanego z Bachiem w kościele św. Tomasza i orkiestrą Gewandhausorchester, a także z poniedziałkowych demonstracji w 1989 roku przy kościele św. Mikołaja, które pomogły obalić reżim NRD. To też ważne miasto dla branży książkowej i wydawniczej.
Jak poruszać się po Lipsku?
Historyczne centrum jest na tyle małe, że spokojnie można je zwiedzić na piechotę. Jeśli chodzi o Plagwitz, kanał Karl-Heine-Kanal i wszystko poza wewnętrznym pierścieniem, sieć tramwajowa i kolej miejska (S-Bahn) jest gęsta i niedroga, a bilety dzienne obejmują oba środki transportu. Hauptbahnhof to główny węzeł kolejowy dla pociągów regionalnych i dalekobieżnych, a do Berlina można dojechać pociągiem ICE w około 75 minut.
Czy można odwiedzić Auerbachs Keller bez rezerwacji?
Można, ale nie ma gwarancji. Auerbachs Keller działa w tym miejscu od 1525 roku, a obecnie mieści się pod Mädlerpassage i słynie z tego, że pojawił się w „Fauście” Goethego. W weekendy i w okresie świątecznym zdecydowanie zalecamy rezerwację. W dni powszednie czasami udaje się dostać bez rezerwacji, zwłaszcza do większej sali Großer Keller, a nie do historycznych sal z sklepieniem.
Kiedy są otwarte jarmarki bożonarodzeniowe w Lipsku?
Jarmark bożonarodzeniowy w Lipsku trwa od końca listopada do 23 grudnia. Jego centrum znajduje się na rynku przed Starym Ratuszem, a rozciąga się aż do Naschmarkt i Augustusplatz. Dokładne daty zmieniają się co roku, więc przed rezerwacją sprawdź oficjalną stronę turystyczną. Najspokojniejszą porą na robienie zdjęć są poranki tuż po otwarciu.
Gdzie się zatrzymać, żeby podziwiać najlepszy widok na panoramę miasta?
Hotel Westin Leipzig znajduje się na północ od centrum miasta i oferuje pokoje na wysokich piętrach z niczym nieprzesłoniętym widokiem na Nowy Ratusz i rynek. Pokój na wysokim piętrze z widokiem na miasto świetnie nadaje się do długich ekspozycji o zachodzie słońca i w niebieskiej godzinie. Jeśli szukasz publicznej alternatywy, platforma widokowa City-Hochhaus na 31. piętrze zapewnia podobną wysokość bez konieczności rezerwacji pokoju.
Czy Lipsk to dobre miejsce do robienia zdjęć zimą?
Tak. Zimne poranki sprawiają, że nie ma tłumów, nisko stojące zimowe słońce daje długie, ciepłe światło o wschodzie i zachodzie słońca, a świąteczne dekoracje zdobią centrum przez większość grudnia. Minusami są krótkie dni, zamknięty targ, który blokuje Markt na kilka tygodni, oraz reflektory na budynkach miejskich, które mogą być wyłączone w latach, kiedy oszczędza się energię.
Czy warto odwiedzić Lipsk w porównaniu z Berlinem czy Drezno?
Lipsk jest mniejszy i bardziej przyjazny dla pieszych niż Berlin, a także ma bogatszą historię muzyczną i handlową niż Drezno. Jeśli masz tylko jeden weekend w Saksonii, Drezno oferuje bardziej spektakularną barokową panoramę nad Łabą; Lipsk ma bardziej zwartą zabudowę centrum, skromniejszą architekturę i silniejszy wątek kulturowy, sięgający od Bacha aż do 1989 roku. Wielu podróżników łączy te dwa miasta w czterodniową lub pięciodniową wycieczkę.
