Η Κροατία εκτείνεται κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Αδριατικής Θάλασσας, από τη χερσόνησο της Ίστριας στο βορρά έως το Ντουμπρόβνικ, κοντά στα σύνορα με το Μαυροβούνιο. Πάνω από χίλια νησιά βρίσκονται στα ανοιχτά των ακτών της, ενώ η ακτή της Δαλματίας, μεταξύ Σπλιτ και Ντουμπρόβνικ, φιλοξενεί τις περισσότερες από τις περίφημες πέτρινες πόλεις της χώρας, με ρωμαϊκή, βενετσιάνικη και ραγκουσάνικη αρχιτεκτονική να εκτείνεται κατά μήκος της ακτής. Η πρωτεύουσα Ζάγκρεμπ βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας· η ακτή είναι το μέρος όπου η φωτογραφική μου μηχανή πέρασε τον περισσότερο χρόνο της.
Ντουμπρόβνικ
Ο κόσμος αποκαλεί το Ντουμπρόβνικ «Το Μαργαριτάρι της Αδριατικής», και η περιτειχισμένη Παλιά Πόλη δικαιολογεί αυτό το όνομα μόλις λίγα λεπτά μετά την είσοδό σας σε αυτήν. Η πόλη και τα τείχη της περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1979. Η κατασκευή των οχυρωματικών έργων χρονολογείται από τον 8ο αιώνα, αν και το τείχος που στέκεται σήμερα ολοκληρώθηκε στα τέλη του 17ου αιώνα, ενώ οι παλιές πέτρες εκπλήρωσαν το καθήκον τους για τελευταία φορά κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του 1991-1992.
Η διαδρομή κατά μήκος των τειχών είναι το σημείο όπου η πόλη αποκτά τη μορφή της. Τα τείχη περιβάλλουν την Παλιά Πόλη τόσο σφιχτά όσο μια ζώνη, και από έναν από τους στρογγυλούς προμαχώνες φωτογράφισα τη θέα πέρα από τον όρμο προς το Φρούριο Λόβριενάτς, το φρούριο πάνω στον γκρεμό με την κροατική σημαία να κυματίζει, και τις κόκκινες στέγες να λάμπουν πίσω από το παραπέτο.
Το Στράντουν
Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε ακριβώς στις 4:58 το πρωί. Το να ξυπνάω πριν την ανατολή του ήλιου είναι συνήθης πρακτική για μένα, και συνήθως εκείνη την ώρα έχω τον κόσμο όλο δικό μου. Όχι όμως στο Ντουμπρόβνικ. Ακόμη και πριν τις πέντε το καλοκαίρι, οι πρώτοι τουρίστες περνούσαν ήδη τις πύλες, πολλοί από τους οποίους κατέβαιναν κατευθείαν από τα κρουαζιερόπλοια που αγκυροβολούν στο λιμάνι.
Το κάδρο που περίμενα ήταν αυτό με τον άδειο δρόμο: το Στράντουν πριν την ανατολή, το ασβεστολιθικό πλακόστρωτο γυαλισμένο από αιώνες βημάτων που αντανακλά τα φανάρια σαν βρεγμένο γυαλί, με το καμπαναριό να κλείνει τη θέα στο βάθος. Ο δρόμος γεμίζει μέχρι τα μέσα του πρωινού και παραμένει γεμάτος μέχρι τα μεσάνυχτα. Η εκδοχή των πέντε είναι αυτή που κρατάω.
Το Παλάτι του Ρέκτορα
Το Παλάτι του Πρύτανη έχει μια ιστορία γεμάτη περιπέτειες. Το αμυντικό κτίριο που βρισκόταν εδώ κάηκε ολοσχερώς το 1435, ενώ το κτίριο που το αντικατέστησε υπέστη ζημιές από εκρήξεις και σεισμό πριν ολοκληρωθεί τελικά. Η Σύγκλητος της πόλης συνεδρίαζε στο κτίριο τον 16ο αιώνα, ενώ από το 1872 στεγάζει μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του Ντουμπρόβνικ.
Η Ντάρια ερωτεύτηκε την πρόσοψη, η οποία συνδυάζει γοτθικά διακοσμητικά στοιχεία στα παράθυρα, αναγεννησιακές στοές και μπαρόκ λεπτομέρειες σε μία μόνο πρόσοψη. Εκμεταλλεύτηκα τους έρημους δρόμους νωρίς το πρωί για να φωτογραφίσω το παλάτι που ξεπρόβαλε πάνω στο λαμπερό οδόστρωμα, όπως ίσως να έμοιαζε την εποχή της Γερουσίας, πριν φτάσει η πρώτη ομάδα περιηγητών της ημέρας.
Ο καθεδρικός ναός του Ντουμπρόβνικ και η εκκλησία του Αγίου Βλάσιου
Ο καλύτερος λόγος για να περπατήσει κανείς ολόκληρο το μήκος των τειχών είναι η θέα του ορίζοντα. Από τα ψηλά σημεία, ο τρούλος του καθεδρικού ναού και η εκκλησία του Αγίου Βλάσιου υψώνονται μαζί πάνω από τις κόκκινες στέγες, με την Αδριατική να απλώνεται πίσω τους και ένα μοναδικό ιστιοφόρο που συνήθως διακρίνεται κάπου στον ορίζοντα.
Ο καθεδρικός ναός χτίστηκε μεταξύ του 1672 και του 1713, αφού ο σεισμός του 1667 είχε ισοπεδώσει τον προκάτοχό του, και παραμένει η έδρα της Επισκοπής του Ντουμπρόβνικ. Η εκκλησία του Αγίου Βλάσιου τιμά τον προστάτη άγιο της πόλης και χτίστηκε το 1715 στη θέση μιας παλαιότερης εκκλησίας που καταστράφηκε από πυρκαγιά. Αυτοί οι τρούλοι και οι πύργοι με φόντο το τυρκουάζ της θάλασσας είναι ένας συνδυασμός που δεν έχω βρει πουθενά αλλού.
Σπλιτ
Το Σπλιτ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Κροατίας και η ανεπίσημη πρωτεύουσα της Δαλματίας, η οποία ιδρύθηκε ως ελληνικός οικισμός τον 3ο ή τον 2ο αιώνα π.Χ. Η προκυμαία είναι το σημείο συνάντησης της πόλης: φωτογράφισα τη Ρίβα και το καμπαναριό του Αγίου Δόμνιου το σούρουπο από την απέναντι όχθη, με τον παραλιακό δρόμο να φωτίζεται κάτω από τα βουνά, ενώ τα τελευταία χρώματα έφευγαν από τον ουρανό.
Το λιμάνι αποτελεί επίσης την πύλη προς τα νησιά. Από εδώ αναχωρούν τα πλοία της «Jadrolinija» με προορισμό το Μπρατς, το Χβαρ και το υπόλοιπο αρχιπέλαγος, ενώ υπάρχουν και μακρύτερες διαδρομές που φτάνουν μέχρι την ιταλική ακτή. Αφιερώνω εκτενή κεφάλαιο στην πόλη στον ταξιδιωτικό οδηγό μου για το Σπλιτ· αξίζει τις σελίδες που της αφιερώνω.
Το Παλάτι του Διοκλητιανού
Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός, κουρασμένος από την εξουσία, έβαλε να χτιστεί το παλάτι της συνταξιοδότησής του στον κόλπο του Σπλιτ μέχρι το 305 μ.Χ. Σχεδόν 30.000 τετραγωνικά μέτρα από μάρμαρο και ασβεστόλιθο, με ένα σύστημα υπογείων που έχει επιβιώσει δεκαεπτά αιώνες. Το συγκρότημα δεν είναι ένα περιφραγμένο ερείπιο· είναι το ζωντανό κέντρο της παλιάς πόλης, με καταστήματα και διαμερίσματα χτισμένα μέσα στα ρωμαϊκά τείχη.
Φωτογράφισα το Περιστύλιο στις τέσσερις το πρωί, όταν οι κολόνες που φωτίζονταν από προβολείς είχαν την πλατεία όλη δική τους κάτω από έναν καθαρό νυχτερινό ουρανό. Κάθε Μάιο τα κελάρια του ανακτόρου φιλοξενούν μια γευσιγνωσία κρασιού, και έτσι η Ντάρια και εγώ καταλήξαμε να δοκιμάζουμε κροατικά κρασιά σε ένα υπόγειο του 4ου αιώνα. Ένα άλλο βράδυ, το παλάτι ήταν πολύ γεμάτο για να δουλέψουμε, οπότε ακολουθήσαμε τα μικρά δρομάκια με τα λευκά λιθόστρωτα και περιμέναμε να φύγουν οι ομάδες των εκδρομέων σε μια καλά φωτισμένη πύλη στα τείχη του παλατιού, μέχρι που ήρθε επιτέλους η στιγμή ανάμεσα στους επισκέπτες.
Λιμάνι του Σπλιτ
Στις 5 το πρωί καθόμουν στο λιμάνι, μπροστά από τις πύλες της πόλης, και περίμενα τον ήλιο. Όταν τελικά ανέτειλε πάνω από τους μακρινούς λόφους και έφτασε στο καμπαναριό του καθεδρικού ναού του Αγίου Δόμνιου, με συνεπήρε τόσο πολύ η στιγμή που παραλίγο να ξεχάσω να πατήσω το κουμπί της φωτογραφικής μηχανής. Το αποτέλεσμα είναι τα ψαροκάικα στο πρώτο φως της ημέρας, με ολόκληρο το λιμάνι να έχει βαφτεί πορτοκαλί γύρω τους.
Τα ψαροκάικα είναι το επίκεντρο αυτού του καρέ. Το λιμάνι του Σπλιτ εξακολουθεί να λειτουργεί την αυγή, και τα μικρά σκάφη που είναι αγκυροβολημένα κατά μήκος της Ρίβα προσδίδουν μια ανθρώπινη κλίμακα μπροστά από την πόλη-παλάτι που βρίσκεται πίσω τους.
Τρόγκιρ
Το Τρόγκιρ βρίσκεται μισή ώρα μακριά κατά μήκος της ακτής από το Σπλιτ, μια αρχαία πόλη που βρίσκεται στο δικό της μικρό νησί, συνδεδεμένη με την ηπειρωτική χώρα μέσω μιας γέφυρας. Ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους τον 3ο αιώνα π.Χ., ενώ στη συνέχεια κυβερνήθηκε διαδοχικά από Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Ούγγρους, Βενετούς, Αψβούργους και Γάλλους, με κάθε λαό να αφήνει το δικό του στίγμα. Οι βενετσιάνικοι αιώνες από το 1420 και μετά διαμόρφωσαν το κέντρο που βλέπετε σήμερα, και αυτός ο διατηρημένος πυρήνας εγγράφηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1997.
Από τον πύργο πάνω από τις στέγες φωτογράφισα την παλιά πόλη με το κανάλι και τα βουνά στο βάθος, ενώ ένα κίτρινο υδροπλάνο της πυροσβεστικής διέσχιζε το κάδρο καθώς εκτελούσε αποστολή κατά μήκος της ακτής. Το βράδυ η ζωή μεταφέρεται στην προκυμαία: ο παραλιακός δρόμος με τις φοίνικες, την ώρα του ηλιοβασιλέματος, είναι το μέρος όπου η πόλη τρώει, κάτω από το καμπαναριό του μοναστηριού του Αγίου Δομίνικου.
Φωτογραφίζοντας την Κροατία
Το αρχείο μου από την Κροατία ακολουθεί ένα μοτίβο: σχεδόν καμία φωτογραφία δεν τραβήχτηκε υπό το φως της ημέρας. Το Stradun στις 4:58. Το Περιστύλιο στις 4:00. Το λιμάνι του Σπλιτ στις 5:00. Τα παλάτια και οι πύλες κατά τη «μπλε ώρα», αφού ο κόσμος της ημέρας είχε πάει για δείπνο.
Αυτή είναι η ειλικρινής απάντηση για τη φωτογράφιση της ακτής της Δαλματίας το καλοκαίρι. Οι πόλεις είναι γεμάτες από τα μέσα του πρωινού μέχρι τα μεσάνυχτα, και η πέτρα που τις κάνει διάσημες αποκαλύπτει την υφή της μόνο όταν οι δρόμοι είναι άδειοι και οι προβολείς αναμμένοι. Το ξυπνητήρι κάνει τη δουλειά για την οποία παίρνει τα εύσημα η φωτογραφική μηχανή. Η καλοκαιρινή ανατολή σε αυτή την ακτή έρχεται νωρίς, και το χρονικό περιθώριο πριν φτάσουν οι πρώτοι επιβάτες των κρουαζιερόπλοιων είναι σύντομο· άξιζε τον κόπο κάθε ένα από αυτά τα πρωινά.
Πότε να επισκεφθείτε την Κροατία
Το ταξίδι μας ήταν καλοκαιρινό, και το καλοκαίρι προσφέρει ό,τι υπόσχεται η ακτή: ζεστά βράδια στους παραλιακούς δρόμους, πλοία που εκτελούν όλα τα δρομολόγιά τους, κολύμπι από τους βράχους. Προσφέρει όμως και τον κόσμο, και στο Ντουμπρόβνικ η κίνηση των κρουαζιερόπλοιων καθορίζει τον ρυθμό ολόκληρης της Παλιάς Πόλης.
Τον Μάιο, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο διατηρείται η ζέστη, ενώ μειώνεται ο αριθμός των επισκεπτών. Ο χειμώνας επαναφέρει την ακτή στους μόνιμους κατοίκους της· πολλές συνδέσεις με τα νησιά μειώνονται, αλλά οι πέτρινες πόλεις φωτογραφίζονται υπέροχα με τον ήλιο χαμηλά στον ορίζοντα και τους δρόμους άδειους. Όποιος και αν είναι ο μήνας, οι ώρες γύρω από την ανατολή του ηλίου παραμένουν αυτό που κάνει τη διαφορά μεταξύ του να φωτογραφίζεις την Κροατία και του να φωτογραφίζεις τις διακοπές άλλων ανθρώπων.
Συχνές Ερωτήσεις
Πότε είναι η καλύτερη εποχή για να επισκεφθείτε την Κροατία;
Τον Μάιο, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο ο καιρός είναι ζεστός, τα δρομολόγια των πλοίων είναι πλήρη και οι επισκέπτες λιγότεροι σε σύγκριση με την περίοδο αιχμής του Ιουλίου και του Αυγούστου. Το μεσοκαλοκαίρι η ακτή είναι πιο ζωντανή και συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα πλήθη, ειδικά στο Ντουμπρόβνικ. Ο χειμώνας είναι ήσυχος και φωτογενής στις πέτρινες πόλεις, αν και τα δρομολόγια των πλοίων προς τα νησιά είναι μειωμένα.
Πόσες μέρες χρειάζεστε για την ακτή της Δαλματίας;
Για μια πρώτη επίσκεψη αρκούν επτά έως δέκα ημέρες: δύο για το Ντουμπρόβνικ, δύο ή τρεις για το Σπλιτ και το Παλάτι του Διοκλητιανού, μισή μέρα για το Τρόγκιρ και οι υπόλοιπες για νησιά όπως το Μπρατς ή το Χβαρ. Αν προσθέσετε τις Λίμνες Πλίτβιτσε ή την Ίστρια, το ταξίδι διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες.
Πώς φτάνεις από το Σπλιτ στο Ντουμπρόβνικ;
Τα λεωφορεία διανύουν την παραλιακή διαδρομή σε περίπου τέσσερις ώρες, ενώ εποχιακά καταμαράν συνδέουν τις δύο πόλεις δια θαλάσσης. Δεν υπάρχει σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ τους. Η διαδρομή με αυτοκίνητο διαρκεί περίπου όσο και με το λεωφορείο και προσφέρει τη δυνατότητα να κάνετε στάσεις κατά μήκος της Ριβιέρας της Μακάρσκα.
Η Κροατία χρησιμοποιεί το ευρώ;
Ναι. Η Κροατία υιοθέτησε το ευρώ τον Ιανουάριο του 2023, αντικαθιστώντας την κούνα, και εντάχθηκε στον Χώρο Σένγκεν τον ίδιο μήνα. Οι κάρτες γίνονται δεκτές σχεδόν παντού στην ακτή, αν και τα μικρά εστιατόρια «κόνοβα» και οι πάγκοι στις αγορές προτιμούν μερικές φορές τα μετρητά.
Αξίζει να επισκεφτεί κανείς το Τρόγκιρ από το Σπλιτ;
Ναι. Το Τρογκίρ απέχει περίπου μισή ώρα οδικώς από το Σπλιτ και βρίσκεται δίπλα στο αεροδρόμιο, γεγονός που το καθιστά έναν εύκολο πρώτο ή τελευταίο προορισμό. Το κέντρο του νησιού είναι συμπαγές, έχει χαρακτηριστεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO και είναι πιο όμορφο αργά το απόγευμα και το βράδυ, όταν ο παραλιακός δρόμος ζωντανεύει.
Μπορεί κανείς να περπατήσει στα τείχη του Ντουμπρόβνικ;
Ναι. Η πλήρης διαδρομή είναι περίπου δύο χιλιόμετρα και απαιτεί εισιτήριο, με εισόδους κοντά στην Πύλη Πίλε. Το πρωί νωρίς και αργά το απόγευμα είναι οι πιο άνετες ώρες το καλοκαίρι, τόσο λόγω της ζέστης όσο και λόγω του κόσμου· η θέα πάνω από τις στέγες και τη θάλασσα ανταμείβει την ανάβαση.
Ποια είναι τα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στην Κροατία;
Η Παλιά Πόλη του Ντουμπρόβνικ, το Ιστορικό Συγκρότημα του Σπλιτ με το Παλάτι του Διοκλητιανού και η ιστορική πόλη του Τρογκίρ είναι τα τρία μνημεία που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον οδηγό, τα οποία έχουν όλα χαρακτηριστεί ως μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς λόγω της διατηρημένης αρχιτεκτονικής τους. Το Εθνικό Πάρκο των Λιμνών Πλίτβιτσε είναι ο πιο επισκέψιμος φυσικός προορισμός της χώρας.
