Mediolan to finansowa i projektowa stolica Włoch, której wizytówką jest XIV-wieczna gotycka katedra oraz centrum historyczne na tyle zwarte, że katedra, Galeria Vittorio Emanuele II i Zamek Sforzów znajdują się w odległości nie większej niż 20 minut spacerem od siebie. Dzielnica biznesowa Porta Nuova na północy zmieniła panoramę miasta dzięki wieżowcowi Bosco Verticale i grupie nowych wieżowców.
Plac Cairoli
Daria pomyślała, że to Lizbona. Żółty tramwaj wjeżdżający na Largo Cairoli sprawia takie wrażenie, dopóki wzrok nie spocznie na pomniku Giuseppe Garibaldiego z brązu pośrodku ronda i nie przypomnisz sobie, że to Włochy.
Obudziliśmy się wcześnie, żeby sfotografować katedrę i Galerię, i szliśmy w stronę zamku Sforza, kiedy zauważyłem tę kompozycję: pomnik Garibaldiego na pierwszym planie, wieże zamku w tle i szeroka, pusta lewa strona, czekająca na wypełnienie. Largo Cairoli tętni życiem już o świcie, więc tramwaje przyjeżdżały jeden po drugim, ale większość z nich była oklejona reklamami i psuła kadr. Aż w końcu pojawił się ten pomarańczowy, zupełnie czysty. Po kilku próbach wiedziałem już, kiedy nacisnąć spust i jak długo pozostawić otwartą migawkę. Kierowca spojrzał na mnie dziwnie. Trudno go winić.
Zamek Sforza
Zamek Sforzów znajduje się rzut kamieniem od katedry Duomo i nie jest tak często fotografowany, jak na to zasługuje. Samo miejsce jest starsze niż budynek: w czasach, gdy Mediolan był stolicą Cesarstwa Zachodniego, stało tu rzymskie Castrum Portae Jovis. Pierwszy zamek w tym miejscu zlecił w 1370 roku Galeazzo II Visconti. Po okresie panowania Viscontich popadł w ruinę, a następnie Francesco Sforza odrestaurował go i rozbudował w XV wieku. Leonardo da Vinci namalował freski w kilku pomieszczeniach wraz z Bernardino Zenale i Bernardino Butinone, a nad projektem zamku pracował również Bramante. Dziś mieści muzea i archiwa, a do dyspozycji masz dziedziniec, fosę i trzy fasady.
Galeria Vittorio Emanuele II
Galeria, ukończona w 1877 roku, to najstarsza czynna galeria handlowa we Włoszech, nazwana na cześć pierwszego króla zjednoczonych Włoch. Mówi się, że to właśnie ta nazwa zainspirowała współczesne użycie słowa „galeria” w odniesieniu do podobnych obiektów w innych miejscach. Od samego początku mieściły się tu najsłynniejsze kawiarnie i sklepy w kraju; dziś skupia się głównie na modzie haute couture i biżuterii. McDonald’s był tu najemcą przez dwie dekady, zanim miasto zerwało umowę najmu, co doprowadziło do sporu sądowego o 24 miliony euro.
Mozaikowa podłoga to atrakcja sama w sobie. W kamieniu wyryto herby Turynu, Florencji i Rzymu, a lokalnym zwyczajem jest trzykrotne obrócenie się na pięcie na herbie Turynu, żeby przyniosło to szczęście. Zużycie herbu pokazuje, jak wielu ludzi traktuje to poważnie.
Katedra w Mediolanie (Duomo)
Katedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, znana po prostu jako Duomo, należy do największych kościołów w Europie i jest największym w Republice Włoskiej. Plac przed nią rzadko jest pusty; tylko tuż przed wschodem słońca można stanąć sam na sam z jej fasadą. Dzień przed zrobieniem tej panoramy piliśmy ze znajomym spritza w barze na dachu niedaleko placu, spoglądając na Duomo z wysokości, jaką przewidzieli architekci. Na dachu znajduje się 135 iglic oraz rzeźby i gargulce, z których większość jest niewidoczna z poziomu chodnika. Zostały one wyrzeźbione z dbałością o szczegóły, ponieważ projekt zakładał, że Bóg będzie je oglądał z góry. Stojąc na tym dachu i rozumiejąc intencję stojącą za tym dziełem, było to jedno z tych przeżyć, które na długo pozostały w mojej pamięci.
Piazza del Duomo
Plac istnieje w takiej czy innej formie już od XIV wieku, kiedy to Azzone Visconti, ówczesny władca Mediolanu, nakazał wyburzenie tawern, które zagracali stary rynek. Budowa katedry rozpoczęła się mniej więcej w tym samym czasie i trwała prawie sześć wieków. Żeby mieć plac tylko dla siebie, a katedrę oświetloną pierwszymi promieniami słońca, musisz przybyć przed wschodem słońca. Gdy kawiarnie się otworzą i z metra przybędą grupy wycieczkowe, pierwszy plan przejmą inni ludzie.
Bosco Verticale
Bosco Verticale, czyli Pionowy Las, znajduje się w dzielnicy biznesowej Porta Nuova. Dwie wieże mieszkalne, o wysokości 111 i 76 metrów, mają na swoich balkonach około 900 drzew, 5000 krzewów i 11 000 roślin kwitnących. Zostały zbudowane w ten sposób, żeby zmniejszyć smog i podnieść poziom tlenu w okolicy. Stojąc u ich podnóża i patrząc w górę na mieszkania otoczone prawdziwymi koronami drzew w finansowym sercu miasta, miałem okazję sfotografować jeden z bardziej niezwykłych widoków we Włoszech. To jakby manifest dotyczący pracy i życia: ludzie tutaj wracają z biura do lasu.
Kiedy warto tu przyjechać
Wiosna (od kwietnia do czerwca) i wczesna jesień (od września do października) to najlepszy okres, jeśli chodzi o łagodną pogodę, mniejsze tłumy i niezawodne poranne światło. W lipcu i sierpniu jest gorąco, a wielu mieszkańców wyjeżdża nad morze. W grudniu centrum zapełnia się kupującymi. Trzy pełne dni wystarczą na zwiedzanie historycznego centrum, Zamku Sforzów, Galerii i dzielnicy Porta Nuova. Dodaj czwarty dzień na wycieczkę nad Jezioro Como lub nad kanały Navigli po zmroku.
Często zadawane pytania
Kiedy najlepiej wybrać się do Mediolanu?
Od kwietnia do czerwca oraz od września do października pogoda jest najlepsza, a światło najczystsze. Latem jest gorąco i wielu mieszkańców opuszcza miasto. Grudzień to czas zakupów i jarmarków bożonarodzeniowych. Styczeń i luty są zimne, ale spokojne, a częste mgły mogą sprzyjać podziwianiu nastrojowej architektury.
Ile dni potrzebujesz w Mediolanie?
Trzy pełne dni wystarczą, żeby w rozsądnym tempie zwiedzić katedrę Duomo, Galerię, Zamek Sforza i dzielnicę Porta Nuova. Dodaj czwarty dzień na jezioro Como, kanały Navigli po zmroku albo Cenacolo Vinciano (Ostatnią Wieczerzę), na którą trzeba zarezerwować bilety z wyprzedzeniem.
Gdzie w Mediolanie najlepiej oglądać wschód słońca?
Piazza del Duomo przed wschodem słońca pozwala podziwiać fasadę katedry na pustym pierwszym planie, co w ciągu dnia jest rzadkością. Largo Cairoli, z pomnikiem Garibaldiego i zamkiem Sforza w tle, też ożywa wystarczająco wcześnie, by tramwaje już jeździły, ale tłumy turystów jeszcze nie dotarły.
Czy po Mediolanie da się chodzić pieszo?
Centrum Mediolanu można zwiedzać na piechotę. Katedra, Galleria, Zamek Sforza i Largo Cairoli znajdują się w odległości 20 minut spacerem od siebie. Metro jest szybkie i czyste, jeśli chcesz dojechać dalej, np. do Porta Nuova, gdzie znajduje się Bosco Verticale. Większość tras fotograficznych najlepiej pokonywać pieszo.
Czy można wejść na dach katedry?
Tak. Na tarasy dachowe można dostać się windą lub schodami z boku budynku. Stamtąd widać z bliska 135 iglic, rzeźbiarskie detale wież, a przy dobrej pogodzie w oddali Alpy. Bilety sprzedaje się osobno, niezależnie od biletu wstępu do katedry.
Czy Bosco Verticale jest otwarte dla zwiedzających?
Bosco Verticale to prywatny kompleks mieszkaniowy, więc nie ma dostępu do wnętrz ani balkonów. Wieże można fotografować z otaczającego je placu w dzielnicy Porta Nuova, w tym z podwyższonego chodnika wokół Piazza Gae Aulenti, skąd rozciąga się doskonały widok na obie wieże.
