Parijs is de hoofdstad van Frankrijk, gebouwd langs de Seine en ingedeeld in twintig arrondissementen die als een spiraal vanuit het Louvre naar buiten lopen. De meeste bezienswaardigheden liggen dicht bij elkaar in een compacte kern: het Louvre, het Palais Garnier en de Tuileries op de rechteroever, het Musée d’Orsay en de Eiffeltoren aan de overkant van de rivier, en Montmartre met de Sacré-Cœur die op de heuvel in het noorden uittorent.
Het Louvre en de Passage Richelieu
Het Louvre is het meest bezochte museum ter wereld, en de piramide wordt dan ook heel vaak gefotografeerd. Het beeldje dat mij aanspreekt, komt uit een rustigere hoek: de Passage Richelieu, een overdekte doorgang waar de meeste bezoekers snel doorheen rennen op weg naar de ingangen.
Ik ontdekte het bij toeval toen ik via de poort naar buiten liep na een fotosessie op de grote binnenplaats, en ik wist het meteen. Tijdens het blauwe uur voor zonsopgang gloeien de lampen in de gang nog goudkleurig, terwijl de piramide aan het einde van de bogen blauw kleurt: een licht aan het einde van de tunnel in twee kleurtemperaturen. Zelfs de schaduwen op de vloer vallen in een symmetrisch patroon van driehoeken en sterren. Een paar uur later is zo’n foto onmogelijk.
Palais Garnier
Het Palais Garnier, het operagebouw van Parijs, is ontworpen door Charles Garnier en geldt als een van de meest kenmerkende monumenten van het 19e-eeuwse Parijs. Toen de gevel voor het eerst werd onthuld, werd hij door critici afgedaan als overdreven en te theatraal; de mix van beelden, mozaïeken, gekleurd marmer en vergulde versieringen werd later echter het voorbeeld voor operahuizen over de hele wereld.
Het mooiste uitzicht van bovenaf is gratis: het dakterras van Galeries Lafayette Haussmann, dat open is tijdens de openingstijden van de winkel. Van daarboven zag ik het operagebouw bij zonsondergang met de Eiffeltoren aan de horizon, terwijl de zon door de wolken boven de daken brak. Het InterContinental ernaast en de cafés rond het plein bieden dichterbij gelegen uitzichtpunten, maar geen van hen laat de stad achter het gebouw zo goed tot zijn recht komen als het dakterras.
Montmartre en de Sacré-Cœur
De Sacré-Coeur kijkt uit over Parijs vanaf de hoogste heuvel van de stad, en met een telelens komt het pas echt goed tot zijn recht: op 345 mm vanaf een verafgelegen dak steken de witte koepels recht uit boven de schoorsteenkappen uit, terwijl ze het laatste warme licht vangen en de daken eronder blauw verkleuren. Door de perspectivische compressie lijkt de basiliek rechtstreeks op het daklandschap te rusten, en dat is precies hoe de stad het ervaart.
Van dichtbij belonen de drie gebeeldhouwde portalen van de ingang je geduld: wacht op het moment zonder mensen, en de steen vertelt zijn eigen verhaal. De vergulde inscriptie boven de deuren herinnert aan de inwijding in oktober 1919, na vier decennia bouwen.
Binnen in de Sacré-Cœur
Buiten is Montmartre altijd in beweging. Binnen verandert de sfeer compleet. Je blik gaat omhoog: enorme stenen zuilen, ronde bogen en de heldere koepel boven het stralende mozaïek in de apsis, een van de grootste mozaïeken van Frankrijk, met Christus die zijn gouden armen over het altaar uitspreidt.
De rustigere hoekjes hebben hun eigen charme. In een zijkapel, een paar treden verwijderd van de hoofdstroom, verlicht gebrandschilderd glas een marmeren altaarstuk met een witte Madonna, en de echo van voetstappen zakt weg tot een gefluister. En waar de meeste bezoekers omkeren, leidt een gebogen kalkstenen trap naar beneden: de ingang naar de crypte, waarvan de balustrade is versierd met mozaïekwapenschilden die je blik naar beneden trekken. De crypte zelf wordt meestal over het hoofd gezien, en dat is juist wat haar zo aantrekkelijk maakt.
De Seine in de herfst
September in Parijs hield ons in spanning: bijna elke dag regen, en de weersvoorspelling beloofde een grijze, loodgrijze lucht. Maar elk uur scheen er even een streepje licht boven de rivier, en op die ene avond dat het meeviel, vertrouwde ik op het instinct dat elke fotograaf op de harde manier leert. Als het weer onvoorspelbaar lijkt, pak dan je spullen en ga eropuit.
Het resultaat is mijn favoriete foto van de reis: het Palais Bourbon omlijst door gouden bladeren, gefotografeerd vanaf de rechteroever van de Seine, met de Eiffeltoren die achterin door de nevel omhoog rijst. Niets verborgen, niets van tevoren uitgezocht, gewoon een van die hoekjes langs de rivier die je beloont als de omstandigheden meezitten. Het hele traject langs de oevers van de Seine werd in 1991 opgenomen op de Werelderfgoedlijst, en op een avond als deze snap je wel waarom.
Wanneer kun je het beste naar Parijs gaan?
De meeste mensen denken bij Parijs aan de lente. De herfst is voor fotografen. De dagen worden korter, het licht valt schuin, de drukte neemt af en de bomen langs de Seine kleuren goud; de stad verandert elke vijf minuten van aanzicht. Reken op regen in september en oktober, en zie dat gewoon als onderdeel van de ervaring: het mooiste licht van onze reis kwam een paar minuten na een regenbui.
De lente brengt bloesems en de grootste drukte van het jaar. De zomer betekent lange dagen, maar fel middaglicht en lange rijen. De winter is rustig, met het blauwe uur dat op een beschaafd tijdstip in de late namiddag valt, waardoor het het meest comfortabele seizoen is voor nachtfotografie.
Parijs fotograferen
Mijn eerste foto van Parijs nam ik in 2021 vanuit het raam van een vliegtuig, tijdens een vlucht van Berlijn naar Lissabon: de hele stad in één blik, met de Seine die er als een handtekening doorheen kronkelt. We waren er toen nog niet in geslaagd om de stad te bezoeken, en het was onze uitgesproken droom om alle Europese hoofdsteden te fotograferen. De reis in september, waaruit al het bovenstaande voortkwam, maakte die cirkel rond.
Op de grond is het patroon dat in Parijs werkt hetzelfde als dat van de complete Rome-gids: het blauwe uur voor zonsopgang voor de binnenplaatsen, hoogteopnames waar dat maar kan, en een telelens voor die compressie die je op ansichtkaarten nooit ziet. De interieurs vragen om wat meer tijd; hetzelfde geduld dat ik had voor het altaarstuk van Veit Stoss in Krakau wierp weer zijn vruchten af in de kapellen van de Sacré-Cœur.
Veelgestelde vragen
Wat is de beste tijd om Parijs te bezoeken?
Voor fotografie is de herfst ideaal: in september en oktober zie je goudkleurige bomen langs de Seine, is het licht zachter en zijn er minder mensen, maar daar staat wel veel regen tegenover. De lente is het klassieke seizoen en dan is het er het drukst. De winter biedt vroege blauwe uren en rustige straten; de zomer brengt de langste dagen en de langste rijen.
Hoeveel dagen heb je nodig in Parijs?
Met vier dagen kun je de belangrijkste bezienswaardigheden op een rustig tempo bekijken: het Louvre en de operawijk, Montmartre, de Eiffeltoren en de Seine, plus een dagje museum. Een hele week geeft je de kans om dagtripjes naar Versailles te maken en om bepaalde plekken nog eens te bezoeken als het licht eindelijk meewerkt.
Is de toegang tot de Sacré-Cœur gratis?
Ja, de toegang tot de basiliek is gratis, en hij gaat vroeg open en sluit laat. Voor de klim naar de koepel moet je een apart kaartje kopen, en voor de crypte gelden aparte toegangsregels. Het interieur, inclusief het mozaïek in de apsis en de zijkapellen, is zonder kaartje toegankelijk. Fotograferen zonder flits wordt buiten de diensten om getolereerd.
Moet je het Louvre van tevoren reserveren?
Ja. Kaartjes met een vast tijdstip zijn in het hoogseizoen eigenlijk verplicht en zijn dagen van tevoren al uitverkocht. Voor de buitenkant heb je geen kaartje nodig: de binnenplaats met de piramide en de Passage Richelieu zijn voor iedereen toegankelijk, en beide zijn op hun mooist tijdens het blauwe uurtje, voordat het museum opengaat.
Is het dakterras van Galeries Lafayette echt gratis?
Ja. Het dakterras van Galeries Lafayette Haussmann is gratis en open tijdens de openingstijden van de winkel, met een prachtig uitzicht op het Palais Garnier en de Eiffeltoren aan de horizon. Geen kaartje nodig, geen reservering; neem de roltrappen naar de bovenste verdieping en loop gewoon naar buiten.
Is Parijs veilig voor fotografen?
Ja, naar grote-stadsmaatstaven, met de gebruikelijke kanttekeningen: er zijn zakkenrollers bij de drukbezochte bezienswaardigheden, in de metro en in de rij voor de kabelbaan op Montmartre, en statieven trekken de aandacht van straatverkopers rond de Eiffeltoren. Houd je spullen goed dichtgeritst en voor je, dan is ’s avonds fotograferen langs de grote boulevards geen probleem.
Hoe verplaats je je in Parijs?
De metro rijdt vaak en is snel, en contactloos betalen is inmiddels de norm. Dat gezegd hebbende, kun je het centrum van Parijs het beste te voet verkennen: van het Louvre naar het Palais Garnier is het een wandeling van een kwartier, en de oevers van de rivier zijn één aaneengesloten voetgangersgebied. Voor Montmartre bespaart de kabelbaan je de steilste trap.
