IJsland is een vulkanisch eiland in de Noord-Atlantische Oceaan, net ten zuiden van de poolcirkel. Hier steekt de Mid-Atlantische Rug boven de zee uit. Gletsjers bedekken ongeveer een tiende van het land. De Ringweg, Route 1, loopt in een cirkel rond het eiland over een afstand van zo’n 1.320 kilometer. Er wonen hier minder dan 400.000 mensen, waarvan de meesten in en rond Reykjavík, de hoofdstad.

IJsland in februari
Al sinds mijn tienerjaren wilde ik IJsland fotograferen. Toen, in februari 2020, nodigde Skylum me uit voor hun eerste Luminar Camp, en zo werd het plan een geboekte vlucht.
De EXIF-gegevens geven de route weer. Op 8 februari stonden we rond het middaguur bij Skógafoss. Twee dagen later waren we in het zuidoosten, na de lunch bij een bevroren gletsjerlagune en na zonsondergang bij Vestrahorn. Op 11 februari gingen we een ijsgrot onder de Vatnajökull in en reden daarna naar het westen, naar Seljalandsfoss, voor het laatste licht. Uiteindelijk, op 12 februari, sloten we af in Reykjavík.
Een paar weken later werd Europa door de eerste lockdowns afgesloten. Daardoor werd die week voor lange tijd de laatste reis in zijn soort. Elk beeld in deze gids komt uit die week.
Seljalandsfoss
Seljalandsfoss stort zo’n 60 meter naar beneden vanaf een oude zeeklif, vlak naast Route 1 aan de zuidkust. In februari zijn de dagen kort, en deze zonsondergang was de laatste van de reis buiten Reykjavík.
Ik heb mijn camera laag en breed naast het opvangbekken opgesteld. De waterval staat links en de zon hangt aan de horizon. Twee kleine figuurtjes liepen over het besneeuwde pad in het midden van het beeld. Zij geven de waterval zijn omvang. Zonder hen zou deze winterse zonsondergang bij Seljalandsfoss veel kleiner overkomen.

Er loopt een pad achter het watergordijn langs. In de zomer is de wandeling makkelijk. In de winter liggen de rotsen echter bevrost en bevriest het opspattende water bij elke stap. Neem daarom stijgijzers mee, of bekijk de waterval gewoon vanaf de voorkant.
Skógafoss
Ongeveer 30 kilometer ten oosten van Seljalandsfoss stort Skógafoss 60 meter naar beneden over een watergordijn van 25 meter breed. De klif erachter markeert de oude kustlijn. Tegenwoordig ligt de zee zo’n vijf kilometer verderop.
We kwamen er op de eerste dag rond het middaguur aan. Ongebruikelijk voor februari lag er bruin gras op de hellingen in plaats van sneeuw. Op een zonnige dag werpt de nevel een regenboog over het bekken. Die dag bleven de wolken echter voortdurend trekken en hing de mist laag.
Als je vanaf de rivierbedding goed naar Skógafoss kijkt, zie je onderaan een figuurtje in een rood jasje. Dat stipje is eigenlijk de schaal. Fans van Marvel herkennen het uitzicht misschien ook wel, want hier is Thor: The Dark World opgenomen.

Vík in Mýrdal
Vík í Mýrdal is het meest zuidelijke dorp van IJsland, zo’n 180 kilometer van Reykjavík. Het heeft geen haven, wat ongebruikelijk is voor een IJslands kustdorp. Toch is het uitgegroeid van een ontmoetingsplaats waar boeren spullen ruilden tot de belangrijkste tussenstop aan de zuidkust.
Het mooiste uitzicht heb je vanaf de heuvel boven het dorp. Van daaruit vult de kerk van Vík, boven de besneeuwde daken, de voorgrond. De straatlantaarns brandden al en het blauwe uur lag over de sneeuw. Voor de kust staan de Reynisdrangar-rotsformaties in de baai.
Sinds 1934 staat de kerk op die heuvel. Volgens de lokale bevolking is het de veiligste plek in het dorp als de Katla uitbarst. De vulkaan ligt onder de Mýrdalsjökull-ijskap en de overstromingen zouden de vlakte bedekken. In de zomer nestelen er ook papegaaiduikers op de nabijgelegen kliffen.

Vatnajökull
Vatnajökull is de grootste ijskap van IJsland en beslaat zo’n acht procent van het land. Qua volume is het ook de grootste van Europa. Onder het ijs liggen actieve vulkanen, en de uitlopers van de gletsjer voeden de lagunes langs de zuidkust.
Op 10 februari stopten we bij wat eruitzag als een gewoon bevroren meer. Het plan was simpel: een groothoeklens, dicht bij het ijs, met luchtbellen op de voorgrond. Maar aan de overkant van de lagune stond een gletsjerwand in cyaantinten die ik nog nooit in de natuur had gezien.
Dus legde ik de groothoeklens weg. In plaats daarvan pakte ik de telelens van de Nikon D800, op 200 mm en 1/500 s. Toen liepen er drie mensen langs de rand van de lagune. Toen ze onder het ijs op een rij gingen staan, drukte ik op de sluiter. Dat beeld werd de gletsjerlagune met drie wandelaars, en die drie stipjes geven een idee van de schaal.

IJsgrotten en gletsjertochten
De volgende ochtend reden we offroad het binnenland in en wandelden we vervolgens een half uur de gletsjer op. Elke winter ontstaan er onder de Vatnajökull ijsgrotten, die daarna weer wegsmelten. Daardoor kan een grot die er deze week nog is, volgende week al verdwenen zijn. Daarom verkennen en beveiligen gediplomeerde gidsen de routes elke ochtend. Je mag er nooit in je eentje naar binnen gaan.
Eenmaal binnen stonden we onder een plafond dat blauw gloeide. Een figuur in een oranje pak stond een volle seconde stil terwijl ik de ijsgrot onder de Vatnajökull fotografeerde.

Tweeëndertig minuten later klommen we weer omhoog over een spiegelgladde ijsheuvel. Eerder hadden de gidsen neonkleurige touwen vastgemaakt voor de klim. Op de top stopte de hoofdgids van Guide to Iceland en keek gewoon even rond. Toen verscheen er een oranje strook onder de wolken. Ik fotografeerde de gids op de top van de gletsjer met 15 mm en ISO 64. Ik heb ook +0,3 EV toegevoegd om het ijs goed vast te leggen. De touwen leiden je blik naar binnen, en dan zie je hem.

Zowel de grotten als de lagunes maken deel uit van het Vatnajökull Nationaal Park, dat door UNESCO is aangemerkt als Dynamic Nature of Fire and Ice.
Vestrahorn
De Vestrahorn rijst op uit het schiereiland Stokksnes, op een klein eindje rijden ten oosten van het stadje Höfn. Vanuit Reykjavík duurt de rit zo’n zes uur. De berg bestaat uit gabbro en granofyr, waardoor het gesteente er in de zomer donkerbruin uitziet. De toegangsweg loopt over privéterrein en de boerderij vraagt een kleine vergoeding bij het Viking Café.
We kwamen op 10 februari aan, na ons bezoek aan de lagune. De zon was toen al ondergegaan. Toch lagen de toppen nog bedekt met sneeuw en staken er hier en daar plukjes goudkleurig gras uit de zwarte duinen beneden.
Ik ging laag in de duinen zitten met een brandpuntsafstand van 17 mm, zodat het gras naar de bergkam toe loopt. Het resultaat is Vestrahorn boven de zwarte duinen, in blauw winterlicht. In de zomer daarentegen is dezelfde berg donker en is het gras groen.
Hallgrímskirkja
De Hallgrímskirkja is met zo’n 74,5 meter de hoogste kerk van IJsland. Guðjón Samúelsson ontwierp haar in 1937, en de getrapte betonnen vleugels doen denken aan de basaltkolommen van de IJslandse kust. De bouw begon in 1945. De kerk werd echter pas in 1986 ingewijd.
Guðjón liet zich inspireren door het expressionisme. In Kopenhagen gaf diezelfde stroming vorm aan de bleke bakstenen gewelven van de Grundtvigskerk, die ik ook heb gefotografeerd. Voor de rest van de stad, check onze Kopenhagen-gids.
Op 12 februari ging onze groep voor de kerk staan, zoals bijna iedereen doet. Ik liep in plaats daarvan naar de zijkant. Van daaruit brak de lage februari-zon door boven de toren, en bleef het standbeeld van Leif Erikson in beeld. De Verenigde Staten schonken dat standbeeld in 1930 aan IJsland. Uiteindelijk werd het zijaanzicht een foto van de Hallgrímskirkja met de zon op de hoek.

Sun Voyager
Aan de kustweg Sæbraut steekt een stalen boot uit boven de baai. Jón Gunnar Árnason ontwierp Sólfar, de Sun Voyager, voor het 200-jarig jubileum van Reykjavík in 1986. Het werd onthuld in 1990, het jaar na zijn overlijden.
Hoewel het er zo uitziet, is het geen Vikingschip. Jón Gunnar noemde het eerder een droomboot en een ode aan de zon. Hij liet zich inspireren door een verhaal over reizigers die naar de ondergaande zon voeren. Ze waren op zoek naar hun thuisland en zo kwamen ze in IJsland terecht.
Aan de overkant van het water reikt de besneeuwde berg Esja tot aan de kust. Daarboven kleurde de winterlucht roze en paars. Ik heb de Sun Voyager vanaf de zijkant gefotografeerd onder een roze winterlucht. Zo wijst de boeg de open ruimte in.

Fotograferen in IJsland
IJsland is makkelijk te fotograferen, maar moeilijk om er een goede foto van te maken. Elk beroemd uitzicht is al duizenden keren gefotografeerd. Daarom moet een foto zich met iets extra’s bewijzen.
Hier was dat ‘iets’ de schaal. Ten eerste staat er een rode stip aan de voet van Skógafoss. Ten tweede staan er bij Seljalandsfoss twee wandelaars, en in de lagune drie mensen onder de ijswand. Maar bovenal is er de gids op de top. In elke foto laat een persoon de grootte van de plek zien.
Tot slot het seizoen. In februari is er minder dan acht uur daglicht, dus elke foto is gemaakt in een kort tijdsbestek. Vestrahorn kwam na zonsondergang, en Seljalandsfoss in het laatste licht van de dag.
Reizen door IJsland
De meeste bezoekers landen op Keflavík International Airport, zo’n 50 kilometer ten zuidwesten van Reykjavík. Van daaruit is een huurauto de makkelijkste manier om de zuidkust te verkennen. Seljalandsfoss, Skógafoss en Vík liggen langs Route 1, op een dag rijden van de hoofdstad.
Höfn, Vatnajökull en Vestrahorn liggen daarentegen veel verder naar het oosten. Plan daarom minstens één overnachting in het zuidoosten. Kijk in de winter elke ochtend op road.is voor de wegomstandigheden, want door stormen kunnen delen van Route 1 op korte termijn worden afgesloten.
IJsland maakt geen deel uit van de Europese Unie, maar behoort wel tot het Schengengebied. De munteenheid is de IJslandse kroon en je kunt bijna overal met je kaart betalen, zelfs bij afgelegen tankstations.
Veelgestelde vragen
Wat is de beste tijd om IJsland te bezoeken?
Dat hangt af van wat je wilt, want in de winter en de zomer lijkt het wel twee verschillende landen. Van november tot maart heb je sneeuw, ijsgrotten en lange schemeruren, maar slechts een paar uur daglicht. De zomer brengt de middernachtzon, groene hellingen, open wegen door het hoogland en papegaaiduikers op de kliffen. Tijdens onze reis in februari was er minder dan acht uur daglicht, en de laagstaande zon verlichtte elk beeld.
Hoeveel dagen heb je nodig in IJsland?
Met een lang weekend kun je Reykjavík en de watervallen aan de zuidkust tot aan Vík bezoeken. In een week kun je het zuidoosten verkennen, met Vatnajökull, de gletsjerlagunes en Vestrahorn. En met tien dagen tot twee weken kun je de hele Ring Road afleggen. In de winter moet je een extra dag incalculeren, want stormen kunnen wegen een dag of langer afsluiten.
Kun je op eigen houtje een ijsgrot in IJsland bezoeken?
Nee. IJsgrotten veranderen elk seizoen, en sommige storten al binnen een paar dagen in. Gecertificeerde gidsen controleren en beveiligen de routes elke ochtend, en ze zorgen voor helmen en stijgijzers. Tochten naar de grotten onder de Vatnajökull vinden meestal plaats van ongeveer november tot maart. Boek van tevoren, want de groepen zijn klein en het seizoen is kort.
Kun je in de winter achter Seljalandsfoss langs lopen?
Soms wel. Er loopt een pad achter de waterval langs. Maar in de winter bevriest het water op de rotsen en is het pad vaak glad of afgesloten. Draag stijgijzers of microspikes, en keer om als de grond er onveilig uitziet. Het uitzicht vanaf de voorkant, vooral bij zonsondergang, is net zo indrukwekkend.
Hoe ver ligt Vestrahorn van Reykjavík?
Vestrahorn ligt op het schiereiland Stokksnes bij Höfn, zo’n 460 kilometer ten oosten van Reykjavík langs Route 1. De rit duurt ongeveer zes uur zonder stops, en in de winter duurt het langer. De meeste fotografen combineren deze trip met Vatnajökull en de gletsjerlagunes, en overnachten dan in of bij Höfn.
Kun je het noorderlicht zien in IJsland?
Ja, van ongeveer september tot april, als de nachten donker genoeg zijn. Je hebt een heldere hemel en zonneactiviteit nodig, dus er is geen garantie voor een bepaalde datum. Voor de beste kans moet je ook de lichten van Reykjavík achter je laten. Het IJslandse weerbureau publiceert dagelijks een voorspelling voor het noorderlicht en de bewolking.
Welke munteenheid gebruiken ze in IJsland?
In IJsland wordt de IJslandse kroon (ISK) gebruikt. Kaarten, ook contactloos betalen, worden bijna overal geaccepteerd, van cafés in Reykjavík tot tankstations langs de Ringweg. Veel reizigers hebben helemaal geen contant geld nodig. IJsland maakt deel uit van het Schengengebied, maar niet van de Europese Unie, dus de euro wordt er niet gebruikt.



