Leipzig is de grootste stad van Saksen en ligt ongeveer 190 kilometer ten zuidwesten van Berlijn en 110 kilometer ten noordwesten van Dresden. Het historische centrum is compact, met aan de ene kant de Markt en aan de andere kant het Hauptbahnhof, en de Augustusplatz, de Thomaskirche en de Nikolaikirche liggen allemaal op minder dan 15 minuten lopen van elkaar. De identiteit van de stad wordt gevormd door een lange traditie van handelsbeurzen, door Bachs ambtstermijn in de Thomaskirche van 1723 tot 1750, en door de maandagdemonstraties van 1989 die begonnen bij de Nikolaikirche en hielpen het Oost-Duitse regime ten val te brengen.
Het nieuwe stadhuis van Leipzig
Het Nieuwe Stadhuis, hier bekend als Neues Rathaus, is zo’n gebouw dat er zwaarder uitziet dan het eigenlijk is, totdat het licht erop valt. Ik had het de avond ervoor al verkend, terwijl ik door straten vol met locals en toeristen liep, op zoek naar een compositie waar ik later op terug kon komen. Toen werd ik zo’n 90 minuten voor zonsopgang wakker en liep ik terug naar een stad die stil was geworden.
Toen de dageraad aanbrak, begon het gebouw te gloeien in de eerste zonnestralen, en het stadsbeeld veranderde met elke minuut van die overgang van duisternis naar licht. Hetzelfde plein dat de avond ervoor nog druk was, was een uur lang helemaal van mij. De toren, met een hoogte van 114,8 meter, is de hoogste stadhuis-toren van Duitsland; hij werd in 1905 geopend en bood vanaf het begin het beste uitzicht van de stad.
De volgende ochtend fotografeerde ik de toren opnieuw vanuit de hotelkamer, dit keer met een teleconverter op de 70-200, waardoor de lens een 140-400 werd. Door die brandpuntsafstand lijkt de toren een apart object, dat boven de daken zweeft in plaats van eruit op te rijzen.
De Markt en het oude stadhuis van Leipzig
Het Oude Stadhuis staat aan de Markt en is gebouwd in 1556. In de 53 meter lange balzaal werden vroeger patriciërshuwelijken, studentenbals en rechtszittingen gehouden, maar tegenwoordig worden er vooral concerten en culturele evenementen georganiseerd. Ik ging er op 29 december heen. De kerstmarkt was net afgelopen en overal om me heen waren vrachtwagens bezig de kraampjes af te breken.
Ik had één ochtend de tijd. Ik liep twee keer rond het gebouw op zoek naar composities die strak genoeg waren om de vrachtwagens te omzeilen. Voor het metrostation "Markt" zette ik de camera laag neer, wachtte tot voertuigen en voetgangers voorbij waren en probeerde het opnieuw totdat ik een goed beeld had.
Een tweede foto, genomen door de bogen heen zonder mensen erop, was degene waar ik steeds weer naar terugkeerde. Het Romeinse cijfer MCMVII op de arcade staat voor 1907 en verwijst naar de renovatie waarbij de porfierarcade aan de kant van de markt werd toegevoegd. De metro-ingang direct naast het gebouw draagt nog steeds het opschrift "Untergrundmesshalle", een herinnering aan het feit dat hier ooit ’s werelds eerste ondergrondse handelsbeurs plaatsvond.
Mädlerpassage en Auerbachs Keller
De Mädlerpassage is de meest sierlijke van de overdekte winkelgalerijen in Leipzig, en in de kelder vind je het beroemdste restaurant van de stad. We kwamen hongerig aan, Daria zocht even op Tripadvisor, en we liepen twee trappen af, geflankeerd door levensgrote beelden, naar Auerbachs Keller. Het restaurant staat hier al sinds 1525.
Als student in de jaren 1760 dronk Goethe hier en zag hij schilderijen van Doctor Faustus aan de muren hangen. In zijn Faust wordt Auerbachs Keller de enige echte locatie waarnaar in het toneelstuk wordt verwezen: de kelder waar Mephistopheles wijn rechtstreeks uit het hout van een tafel tapt.
De volgende ochtend kwam ik vroeg terug en koos ik een compositie waarbij de bogen van het Oude Stadhuis de ingang van de Mädlerpassage omlijsten. Om de gouden gloed van de arcade tegen het koelere licht buiten vast te leggen, combineerde ik meerdere belichtingen tot een HDR, iets wat ik tegenwoordig zelden doe.
St. Thomaskerk (Thomaskerk)
In de Thomaskirche werkte Johann Sebastian Bach van 1723 tot aan zijn dood in 1750 als Thomaskantor; hij leidde het jongenskoor en componeerde het grootste deel van zijn kerkmuziek voor dit gebouw. Bach ligt hier begraven, vlak voor het altaar, en het Thomanerchor zingt hier nog steeds regelmatig.
De kerk zelf is ouder dan haar beroemdste bewoner: een romaanse fundering uit de 12e eeuw, rond 1496 herbouwd in laatgotische stijl. Op het plein ervoor, het Thomaskirchhof, staat een bronzen standbeeld van Bach door Carl Seffner uit 1908, en het Bach-Archiv zit aan de overkant van het plein in het Bosehaus. Voor een fotograaf zijn de mooiste foto’s meestal die vanaf de westkant bij het eerste licht, waarbij de zijbeuk en de steile daklijn samen één vorm vormen.
City-Hochhaus
De City-Hochhaus is het hoogste gebouw in Leipzig waar mensen wonen en werken. Het werd in 1972 voltooid als de centrale toren van de universiteit en na de hereniging omgebouwd tot een multifunctioneel kantoorgebouw. Het is het silhouet in het midden van elke foto van de skyline van Leipzig, herkenbaar aan zijn licht gebogen profiel, dat soms wel op een open boek lijkt. Vanaf een uitkijkplatform op de 31e verdieping, zo’n 120 meter boven de grond, kijk je uit over het Nieuwe Stadhuis, de Markt en de groene ring rond het historische centrum.
Voor mijn eigen nachtelijke skyline gebruikte ik dezelfde aanpak die ik in elke stad met een goed uitzicht toepas: zoek een hotelkamer met het juiste uitzicht. In Leipzig was dat het Westin, op 28 december. Ik zette de camera op en wachtte op zonsondergang, zittend op het bed. Toen merkte ik dat ze de schijnwerpers op sommige beroemde gebouwen niet aandeed. Daria had het al gezegd: energiebesparing, winter 2022, de Duitse energiecrisis. Dus richtte ik me in plaats daarvan op de straten, met belichtingstijden die de auto’s vastlegden die door het centrum slingerden. Het resultaat lijkt wel goud dat door Leipzig stroomt.
Centraal Station Leipzig
Het Hauptbahnhof van Leipzig is qua oppervlakte een van de grootste treinstations van Europa, met een lange klassieke gevel en een winkelgalerij op twee verdiepingen onder de perrons. Met Kerstmis wordt het helemaal in kerstsfeer gehuld, en net na 7 uur ’s ochtends was het in de stad nog rustig genoeg om aan de slag te gaan.
Ik ging laag zitten omdat ik altijd al van kasseien heb gehouden, en ik wilde dat de weg de blik naar het station zou leiden. Dichter bij de grond voelde de scène meeslepender aan, bijna alsof je als kijker het beeld binnenloopt. De koude lucht, de kerstversieringen en het warme licht van de straatlantaarns kwamen zonder veel moeite samen. Het station staat hier al sinds 1915, en de schaal van de gevel doet nog steeds het meeste compositiewerk voor je.
Het Karl-Heine-Kanaal en Plagwitz
Ten westen van het centrum loopt het Karl-Heine-Kanal dwars door Plagwitz, de voormalige industriële wijk die is uitgegroeid tot de rustigere creatieve buurt van Leipzig. Het kanaal is vernoemd naar Karl Heine, de 19e-eeuwse industrieel en advocaat die het moerassige land ten westen van de stad opkocht en er een industriële gordel van maakte. Tussen 1856 en 1898 liet hij het kanaal graven om Plagwitz met de rivier de Saale te verbinden.
De Spinnerei, een oude katoenfabriek die is omgebouwd tot een galerijcomplex, ligt op korte loopafstand van het kanaal en geeft de wijk haar huidige reputatie. Voor fotografie zijn de wandelingen langs het kanaal het mooist in de schemering in de zomer, wanneer de bruggen en omgebouwde pakhuizen helder weerspiegelen in het stille water en het fietsverkeer afneemt.
Wanneer kun je Leipzig het beste bezoeken?
Eind december is voor mij altijd goed uitgepakt. Tussen Kerstmis en Oudjaarsavond loopt de stad leeg, kun je op korte termijn makkelijk een hotel boeken en zorgt de kou ervoor dat de straten rustig genoeg zijn om bij zonsopgang foto’s te maken. Het nadeel is de kerstmarkt, die de Markt vult tot hij op 23 december sluit en de meeste voor de hand liggende composities blokkeert.
De lente, van eind april tot juni, en de vroege herfst, in september en oktober, zijn aangenamer als je lange dagen, volledige toegang tot de pleinen en betrouwbaar avondlicht wilt. Juli en augustus zijn warm maar rustig, omdat veel inwoners naar de omliggende meren trekken. In twee dagen kun je het historische centrum op een ontspannen tempo verkennen; een derde dag voegt Plagwitz en de wandelingen langs de grachten toe.
Eten en drinken in Leipzig
De Saksische keuken draait standaard om vlees en aardappelen, met een paar lokale specialiteiten die zeker de moeite waard zijn. Leipziger Allerlei is het gerecht dat het meest met de stad wordt geassocieerd: een groentestoofpotje met erwten, wortelen, asperges, koolrabi en morieljes, soms afgemaakt met rivierkreeftstaarten. Auerbachs Keller serveert nog steeds een klassieke versie, naast stevigere hoofdgerechten zoals Sauerbraten en geroosterde varkensschenkel.
Voor koffie en gebak is Café Kandler bij de Thomaskirche al jarenlang een toeristische klassieker, bekend om zijn Leipziger Lerche (een zandkoekje gevuld met marsepein en jam, oorspronkelijk een vervanging voor een echte leeuweriktaart die in de 19e eeuw verboden werd). Buiten het centrum vind je in Plagwitz en de straten rond het Karl-Heine-Kanal de meeste nieuwere cafés en craft beer-bars, waar het er wat rustiger aan toe gaat dan op de Markt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen heb je nodig in Leipzig?
In twee dagen kun je het centrum op een rustig tempo bekijken: beide stadhuizen, de Markt, de Mädlerpassage, het Hauptbahnhof, de Thomaskirche en de Nikolaikirche. Op een derde dag kun je Plagwitz en het Karl-Heine-Kanal, het kunstcomplex Spinnerei, of een halve dag in het Panometer of bij een van de omliggende meren toevoegen. Met minder dan twee dagen zie je alleen de binnenring.
Waar staat Leipzig het meest bekend om?
Leipzig staat bekend om zijn lange beurstraditie (de eerste ondergrondse beurs ter wereld werd gehouden onder de Markt), zijn muzikale erfgoed dankzij Bach in de Thomaskirche en het Gewandhausorchester, en de maandagdemonstraties van 1989 bij de Nikolaikirche die hebben bijgedragen aan de val van het Oost-Duitse regime. Het is ook een belangrijke stad voor boeken en uitgeverijen.
Hoe verplaats je je in Leipzig?
Het historische centrum is klein genoeg om te voet te verkennen. Voor Plagwitz, het Karl-Heine-Kanal en alles buiten de binnenring is het tram- en S-Bahn-netwerk dicht en goedkoop, met dagkaarten die voor beide gelden. Het Hauptbahnhof is het knooppunt voor regionale en langeafstandstreinen, en Berlijn ligt op ongeveer 75 minuten rijden met de ICE.
Kun je Auerbachs Keller bezoeken zonder reservering?
Dat kan, maar het is niet gegarandeerd. Auerbachs Keller is al sinds 1525 op deze plek gevestigd, tegenwoordig onder de Mädlerpassage, en is beroemd vanwege zijn rol in Goethes Faust. In het weekend en tijdens de kerstperiode wordt reserveren sterk aangeraden. Doordeweeks lukt het soms om zonder reservering binnen te komen, vooral in de grotere eetzaal Großer Keller in plaats van in de historische gewelfde zalen.
Wanneer is de kerstmarkt van Leipzig open?
De kerstmarkt van Leipzig loopt van eind november tot en met 23 december. Het centrum ligt op de Markt voor het oude stadhuis en strekt zich uit tot aan de Naschmarkt en de Augustusplatz. De exacte data verschuiven elk jaar, dus kijk even op de officiële toerismewebsite voordat je boekt. 's Ochtends, vlak na opening, is het het rustigst om foto's te maken.
Waar kun je het beste verblijven voor het mooiste uitzicht op de skyline?
Het Westin Leipzig ligt net ten noorden van het centrum en heeft hoge verdiepingen met een vrij uitzicht op het nieuwe stadhuis en de Markt. Een kamer op een hoge verdieping met uitzicht op de stad is ideaal voor lange belichtingstijden bij zonsondergang en het blauwe uur. Als openbaar alternatief biedt het uitkijkplatform City-Hochhaus op de 31e verdieping een vergelijkbare hoogte zonder dat je een kamer hoeft te boeken.
Is Leipzig in de winter een goede plek om te fotograferen?
Ja. Door de koude ochtenden zijn er weinig mensen op de been, de laagstaande winterzon zorgt voor lang, warm licht bij zonsopgang en zonsondergang, en de kerstversieringen sieren het centrum bijna de hele maand december. De nadelen zijn korte dagen, een gesloten markt die de Markt een paar weken blokkeert, en schijnwerpers op openbare gebouwen die in koudere, energiezuinige jaren misschien niet branden.
Is Leipzig een bezoek waard in vergelijking met Berlijn of Dresden?
Leipzig is kleiner en beter te voet te verkennen dan Berlijn, en heeft een rijkere muziek- en handelsgeschiedenis dan Dresden. Als je maar één weekend in Saksen hebt, biedt Dresden de meer indrukwekkende barokke skyline langs de Elbe; Leipzig biedt een compacter centrum, bescheidener architectuur en een sterkere culturele rode draad van Bach tot 1989. Veel reizigers combineren de twee in vier of vijf dagen.
