Madera to portugalski region autonomiczny na Atlantyku, położony około 1000 kilometrów na południowy zachód od Lizbony, bliżej wybrzeża Afryki niż kontynentalnej Europy. Archipelag ma pochodzenie wulkaniczne, z ostrymi grzbietami wyłaniającymi się z oceanu i łagodnym klimatem, który utrzymuje się przez większość roku. Funchal, na południowym wybrzeżu, jest stolicą i głównym punktem przyjazdu. Wędrówki i obserwowanie wielorybów to dwie atrakcje, które dla większości odwiedzających najlepiej oddają charakter wyspy.
Santana
Santana, położona na północnym wybrzeżu, znana jest przede wszystkim z domków o konstrukcji typu A z dachami pokrytymi strzechą. Niegdyś były to gospodarstwa rolne, pomalowane na czerwono, biało i niebiesko. Dziś większość z nich tworzy zachowaną w niezmienionym stanie wioskę, utrzymywaną specjalnie dla turystów.
Przylecieliśmy na Maderę w maju, kiedy na wyspie odbywa się coroczny Festiwal Kwiatów. W tym roku parada w Funchal została ograniczona z powodu restrykcji związanych z Covidem, więc przegapiliśmy procesję i ceremonię Ściany Nadziei. Samym kwiatom to nie przeszkadzało. Roślinność wokół Santany była w pełnym rozkwicie, a domki z ogrodami przed nimi królowały tego dnia.
Pico do Arieiro i Pico Ruivo
Pico Ruivo to najwyższy szczyt na wyspie, mierzący 1862 metry. Na Pico do Arieiro, trzeci co do wysokości szczyt, można dojechać samochodem, co sprawia, że jest to typowy punkt wyjścia na wędrówkę grzbietem między tymi dwoma szczytami. Szlak ten jest jedną z najczęściej fotografowanych tras w Portugalii, z schodami wykutymi w skale i tunelami przebitymi przez grzbiety.
Po zakończeniu dziennej sesji zdjęciowej w Santanie światło zmieniło się, gdy ruszyliśmy w stronę wybrzeża. To właśnie ten blask, który pojawia się na górach Madery, gdy chmury zaczynają się przerzedzać, ale jeszcze nie zniknęły całkowicie.
Zobaczyłem mały zjazd i skręciłem w niego. Na odległym grzbiecie wznosił się rząd domów, na wpół oświetlonych promieniem słońca, który się przedarł. Rozległy widok był chaotyczny: grzbiety piętrzyły się jeden na drugim, a chmury były wszędzie. Teleobiektyw wyodrębnił domy z tego zgiełku i pozwolił, by światło stało się głównym tematem. Nikon D850, ISO 64, f/8, 1/200.
Ponta de São Lourenço, na wschód od Madery
Ponta de São Lourenço to najbardziej wysunięty na wschód półwysep Madery i jedno z niewielu miejsc na wyspie, gdzie cywilizacja praktycznie zanika. Skały są pochodzenia wulkanicznego, a ich kształt w większości wymodelował wiatr. Podczas gdy reszta Madery pokryta jest lasami, tutaj roślinność tworzą trawy i niskie krzewy, a klify opadają pionowo do Atlantyku.
Półwysep nosi nazwę statku João Gonçalvesa Zarco, jednego z żeglarzy, którym przypisuje się przybycie Portugalczyków na wyspę w 1419 roku. Legenda głosi, że gdy po raz pierwszy ujrzał to wybrzeże, krzyknął: „São Lourenço, wystarczy!”. Podczas naszej majowej wizyty słońce świeciło nieprzerwanie, ale podmuchy wiatru były na tyle silne, że wspinaczka była prawdziwym wyzwaniem. Widoki zrobiły resztę.
Levady na Maderze
Levady to kanały irygacyjne zbudowane w celu transportu wody z wilgotnej północy na bardziej suchy południe. Sieć ta rozciąga się na ponad 2000 kilometrów, a ścieżki konserwacyjne biegnące wzdłuż kanałów przekształcono w system szlaków turystycznych, który obejmuje większość obszaru śródlądowego. Do najbardziej znanych tras należą Levada do Caldeirão Verde, Levada das 25 Fontes i Levada do Rei.
Trasy są w większości płaskie, bo kanały biegną wzdłuż linii konturowych, ale szlaki przecinają lasy laurowe i prowadzą wzdłuż krawędzi klifów, a miejscami są niskie tunele. W niektórych miejscach przyda się czołówka. Las laurowo-lasowy, wpisany na listę UNESCO jako pozostałość po lesie, który niegdyś pokrywał większość południowej Europy, zapewnia przefiltrowane, równomierne światło.
Cabo Girão i Câmara de Lobos
Cabo Girão leży na zachód od Funchal i należy do najwyższych klifów morskich w Europie; znajduje się tu szklany pomost wystający nad przepaścią. Widok rozciąga się wzdłuż południowego wybrzeża w kierunku Funchal, a tuż pod klifem rozciągają się tarasowe pola uprawne, tzw. poios.
Câmara de Lobos to mała wioska rybacka na wschód od Cabo Girão. Winston Churchill malował tu w latach 50. i miejsce to wciąż jest oznaczone. W porcie cumują tradycyjne łodzie xavelha, pomalowane na te same kolory – czerwony, niebieski i żółty – które często spotyka się na portugalskim wybrzeżu.
Funchal
Funchal to stolica i jedyne prawdziwe miasto na wyspie, rozciągające się po zboczu od strony portu. Na Starym Mieście, w dzielnicy Zona Velha, przy ulicy Rua de Santa Maria realizowany jest projekt „malowanych drzwi”, w ramach którego artyści przekształcili stare drzwi w długą galerię pod gołym niebem. Na targu Mercado dos Lavradores przez cały rok można znaleźć stoiska z rybami, owocami tropikalnymi i kwiatami. Nad miastem kolejka linowa Monte wjeżdża do ogrodów Monte Palace. Tradycyjnym sposobem zjazdu jest tor saneczkowy z wiklinowymi saniami, gdzie dwóch kierowców w białych strojach prowadzi sanie po stromych uliczkach – ta tradycja zaczęła się w XIX wieku jako środek transportu.
Wino z Madery jest wzmocnione i dojrzewa dzięki celowemu wystawianiu na działanie ciepła. Cristiano Ronaldo urodził się w Funchal, a lotnisko nosi jego imię.
Obserwowanie wielorybów i delfinów
Madera to jedno z najlepszych miejsc w południowej Europie do obserwacji delfinów i wielorybów. W zależności od pory roku wzdłuż wybrzeża przepływa około 8 gatunków wielorybów i ponad 20 gatunków delfinów. Sezon obserwacyjny trwa od kwietnia do listopada, ale stada delfinów zwyczajnych i butlonosych, grindwali oraz kaszalotów są tu obecne przez cały rok. W maju wybraliśmy się na katamaran. Katamaran jest niższy i cichszy niż łodzie motorowe, a delfiny podpływały, by płynąć przy dziobie.
Kiedy warto wybrać się na Maderę
W maju i na początku czerwca kwitną kwiaty, panują łagodne temperatury i długie dni. We wrześniu i październiku jest spokojniej, morze jest ciepłe, a pogoda stabilna. Zimą na południowym wybrzeżu temperatura utrzymuje się na poziomie około 18–20 stopni, natomiast na północnym wybrzeżu jest bardziej deszczowo i pochmurno. Na wyspie występują mikroklimaty, które zmieniają się w ciągu kilku minut, więc deszcz w Funchal nie oznacza, że w Santanie też będzie padać.
Często zadawane pytania
Ile dni warto spędzić na Maderze?
Pięć do siedmiu dni to idealny czas. Trzy dni wystarczą na zwiedzanie Funchal, Santany i Ponta de São Lourenço. Tydzień pozwala na wędrówkę grzbietem od Pico do Arieiro do Pico Ruivo, dwie lub trzy wycieczki szlakami levada oraz półdniową wycieczkę katamaranem.
Kiedy najlepiej wybrać się na Maderę?
Najlepsze okresy to koniec kwietnia do czerwca oraz wrzesień do października. W maju odbywa się Festiwal Kwiatów, a roślinność jest wtedy w pełnym rozkwicie. We wrześniu i październiku morze jest ciepłe, a turystów jest mniej. W górach w głębi wyspy przez cały rok może być chłodno i pochmurno.
Czy Madera to państwo?
Nie. Madera to autonomiczny region Portugalii, który ma własny rząd regionalny i parlament, ale używa tej samej waluty, paszportów i należy do UE tak samo jak kontynent. Stolicą jest Funchal.
Jak poruszać się po Maderze?
Najwięcej terenów zwiedzisz wynajętym samochodem. Drogi są wąskie i strome, ale dobrze utrzymane, a przez większość grzbietów przebiegają tunele. Autobusy łączą Funchal z nadmorskimi miasteczkami, ale są powolne, jeśli chodzi o przejazdy z północy na południe. Często korzysta się z zorganizowanych transferów na wędrówki wzdłuż levad, bo wiele szlaków prowadzi z punktu do punktu.
Czy Madera to dobre miejsce na wędrówki?
Tak. Sama sieć levad ma ponad 2000 kilometrów, a trasy są zróżnicowane – od płaskich spacerów po całodniowe wyprawy górskie. Najczęściej fotografowana jest trasa z Pico do Arieiro do Pico Ruivo. Ponta de São Lourenço to nadmorska trasa o innym charakterze – bardziej sucha i odsłonięta.
Czy można tu oglądać wieloryby i delfiny przez cały rok?
Gatunki osiadłe, w tym delfiny zwyczajne i butlonose, grindwale i kaszaloty, są tu obecne przez cały rok. Gatunki migrujące najczęściej pojawiają się między kwietniem a listopadem. Nie ma jednak gwarancji, że uda się je zobaczyć o każdej porze roku.
