Porto leży na północnym brzegu ujścia rzeki Douro w północnej Portugalii, tam gdzie rzeka wpada do Atlantyku. Historyczne centrum miasta, którego sercem jest nabrzeże Ribeira i które przecina dwupoziomowy most Dom Luís I, od 1996 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Po przeciwnej stronie rzeki, w Vila Nova de Gaia, stoją magazyny wina porto, a w górę rzeki rozciągają się winnice doliny Douro. Porto leży około trzech godzin jazdy pociągiem na północ od Lizbony.
Vila Nova de Gaia
Większość fotografów odwiedzających Porto robi zdjęcia dzielnicy Ribeira z drugiego brzegu rzeki Douro. Widok naprawdę na to zasługuje. Po drugiej stronie leży Vila Nova de Gaia – miasto, w którym wino porto jest przechowywane, a nie produkowane. Winogrona pochodzą z dolin położonych ponad 100 kilometrów w górę rzeki, ale to właśnie tutaj załadowuje się statki, dlatego na południowym brzegu stoją w rzędzie budynki firm Sandeman, Taylor i innych.
Dolny pokład mostu Ponte Luís przeniesie cię na stronę Gaia w kilka minut. Z nabrzeża stare miasto wznosi się ciasnymi warstwami terakoty za łodziami rabelo zakotwiczonymi wzdłuż brzegu. Te łodzie z płaskim dnem niegdyś przewoziły beczki z winem z doliny Douro.
Ribeira
Ribeira to część starego miasta, ta, którą fotografuje się z Gaia. Z bliska widać, że jest stroma, wąska i zabudowana, a domy pochylają się ku sobie nad nadrzecznymi kawiarniami.
Kolorowe łodzie na tym odcinku rzeki Douro to motyw, który ciągle się powtarza. Wiele z nich należy do wytwórni wina porto po drugiej stronie rzeki. W marcu temperatury są już na tyle wysokie, że czuć wiosnę, choć w tym miesiącu w Porto nie jest koniecznie bardziej słonecznie niż w Berlinie.
Most Dom Luís I
Most Dom Luís I to dwupoziomowy żelazny most łukowy łączący Porto z Gaią, zbudowany w latach 1881–1886. Często przypisuje się go Gustave’owi Eiffelowi, ale jego faktycznym projektantem był Théophile Seyrig, były wspólnik firmy Eiffela. Eiffel zbudował wcześniej most kolejowy Maria Pia położony w górę rzeki, dlatego te dwa mosty wyglądają na pokrewne.
Klasyczne ujęcie to widok od strony Gaia o zachodzie słońca, z górnym pokładem rysującym się na tle nieba i panoramą miasta w tle. Metro jeździ po górnym poziomie, piesi przechodzą przez oba pokłady, a ruch samochodowy korzysta z dolnego. Gdy robi się ciemniej i turystów jest coraz mniej, pojawiają się miejsca, gdzie można spokojnie rozstawić statyw.
Latarnia morska Felgueiras
Latarnia morska w Felgueiras stoi w Foz do Douro, na molo, gdzie rzeka wpada do Atlantyku. Kiedy pierwszy raz spacerowałem po tym molo w spokojny, słoneczny dzień, fale nagle wzrosły i jedna z nich przelała się przez barierkę z taką siłą, że oboje zmokliśmy do suchej nitki. Znajomy powiedział mi później, że zdarzało się tu, że ludzie byli zrzucani do oceanu. Warto więc traktować to molo z szacunkiem.
Rok później poziom morza był niższy. Tego dnia motywem przewodnim było puste molo prowadzące do latarni morskiej, za którą chowało się słońce. Czekałem głównie na to, aż ścieżka się zwolni.
Palácio das Cardosas
Architektura Porto charakteryzuje się monumentalnością i obfitym wykorzystaniem granitu, podczas gdy reszta Portugalii stawia na barok. Pałac Cardosas znajduje się na południowym krańcu Praça da Liberdade, u podnóża Avenida dos Aliados.
Budynek powstał na początku XIX wieku jako klasztor dla braci z zakonu Santo Elói. Po tym, jak mnisi opuścili miasto, kupił go kupiec Manuel Cardoso dos Santos i nadał mu swoje imię. W 2011 roku sieć InterContinental przekształciła go w hotel. Byliśmy tam zimą, a fasada była ozdobiona świątecznymi lampkami, co nadało granitowej elewacji delikatny charakter, którego na co dzień nie ma.
Praça de Carlos Alberto
O mało co nie przeszliśmy obok Praça de Carlos Alberto, nawet tego nie zauważając. Zatrzymała nas muzyka płynąca z głośników przy centralnym pomniku, a ludzie leżący na noszach podnieśli się i rozeszli po całym placu. Na straganach sprzedawano obrazy i ręcznie robioną biżuterię.
W marcu w Porto przeważnie padało. Pewnego poranka podczas naszej wycieczki niebo rozjaśniło się, a ja wyobrażałem sobie ten plac pusty w porannym świetle. Ujęcie wyszło świetnie. Plac nosi imię Carlosa Alberto, obalonego króla Piemontu i Sardynii, który w 1849 roku osiadł w Porto jako uchodźca w budynku stojącym tuż za nim.
Porto ma opinię deszczowego miasta. W styczniu było zupełnie odwrotnie: słońce i przyjemne temperatury.
Fotografia miejska lepiej znosi błękitne niebo niż krajobrazowa. Tak właśnie zadziałał ten wielki niebieski napis „Porto” w centrum miasta. Znajdował się tuż przed Centro Português de Fotografia, co dodawało zdjęciu dodatkowego wymiaru dla każdego, kto zna ten budynek. Jedynym sposobem na uchwycenie tego motywu bez tłumu przed wschodem słońca było sfotografowanie go o świcie.
Kiedy warto odwiedzić Porto
Późna wiosna i wczesna jesień to najbardziej sprzyjające pory roku: długie dni, mniej opadów i mniejsze tłumy. Latem jest gorąco i tłoczno. Zima przynosi obfite deszcze, ale też spokojniejsze miasto i szansę na pogodny poranek. Na pierwszą wycieczkę fotograficzną wystarczy trzy do czterech dni, a jeśli dodasz do tego Dolinę Douro, to jeszcze więcej.
Często zadawane pytania
Ile dni warto spędzić w Porto?
Trzy do czterech pełnych dni wystarczy, żeby zwiedzić dzielnicę Ribeira, obie strony mostu Dom Luís I, Foz do Douro i główne place, a do tego jeszcze zdążyć na wizytę w jednej z piwnic z winem porto w Gaia. Dodaj jeszcze dwa dni na winnice w Dolinie Douro.
Kiedy najlepiej wybrać się do Porto, żeby robić zdjęcia?
Od końca kwietnia do początku czerwca oraz od połowy września do października panują najlepsze warunki: długie dni, kierunkowe światło i mniej opadów. Zima też się nadaje, jeśli nie przeszkadza ci deszcz i chcesz uchwycić wschód słońca w te rzadkie, pogodne poranki.
Czy Porto jest lepsze od Lizbony?
To dwa różne miasta. Lizbona jest większa, jaśniejsza i zbudowana na wzgórzach, przez które przebiegają linie tramwajowe. Porto jest bardziej zagęszczone, ma więcej granitu i leży bliżej Atlantyku. Jeśli chodzi o starówkę, po której można spacerować, oraz kompozycję rzeki i mostów, wygrywa Porto. Jeśli chodzi o różnorodność i skalę, wygrywa Lizbona.
Jak dostać się z Porto do Lizbony?
Pociągi Alfa Pendular i Intercidades kursują między Porto Campanhã a Lizboną Santa Apolónia lub Oriente, a podróż trwa około trzech godzin. Dostępne są również loty i autobusy. Pociąg to opcja najbardziej przyjazna dla fotografów.
Gdzie warto się zatrzymać w Porto?
W dzielnicach Baixa i Ribeira masz most, rzekę i Avenida dos Aliados w zasięgu spaceru. Vila Nova de Gaia jest spokojniejsza i oferuje kultowy widok. Foz do Douro to idealne miejsce dla miłośników morskiego powietrza i łatwego dostępu do latarni morskiej.
Czy po Porto da się chodzić pieszo?
Historyczne centrum można zwiedzać na piechotę, ale jest tam stromo. Trasa z Ribeiry do Avenida dos Aliados lub São Bento to prawdziwa wspinaczka. Metro obsługuje dłuższe trasy, w tym górny poziom mostu Dom Luís I. Do Foz do Douro i Felgueiras najlepiej pojechać tramwajem lub autobusem.
Czy most Dom Luís I jest bezpieczny dla pieszych?
Oba poziomy są otwarte dla pieszych. Górny poziom ma wąski chodnik biegnący wzdłuż torów metra i jest odsłonięty, co może budzić niepokój ze względu na wysokość. Dolny poziom dzieli przestrzeń z ruchem drogowym i jest łatwiejszy do przejścia.
Czy wino porto naprawdę produkuje się w Porto?
Nie. Wino porto produkuje się w dolinie Douro, ponad 100 kilometrów w górę rzeki, gdzie uprawia się winogrona i gdzie odbywa się fermentacja. Następnie jest ono przechowywane i leżakuje w piwnicach w Vila Nova de Gaia, po drugiej stronie rzeki od Porto, skąd statki mogą je załadować na eksport.
