Zodra ik de rechterkant van de portiek van de Kerk van de Geboorte van de Maagd in het Rila-klooster binnenliep, werd ik betoverd door de heldere kleuren van de muurfresco’s, vooral door die prachtige blauwtint. Maar hier voelde het anders aan. Ik merkte toen dat de schilderijen hier net zo kleurrijk waren, maar een heel andere sfeer hadden.
In tegenstelling tot de plafondschilderingen boven de ingang van het Rila-klooster, gingen deze over de duistere kant van het verhaal. Elke centimeter van de muur liet zien wat er zou gebeuren met iemand die iets ‘onchristelijks’ deed. De afbeeldingen waren zo levensecht dat ze bijna eng waren. Je kon je ogen er niet van afhouden.
Het verhaal achter de muurfresco’s in het Rila-klooster
De monniken van het Rila-klooster stonden in 1840 voor een probleem waar christenen al heel lang mee worstelden: hoe vertel je bijbelverhalen aan mensen die meestal niet konden lezen? Ze vonden hun toevlucht in de kunst, vooral in de kleurrijke en gedetailleerde fresco’s die de muren van de Kerk van de Geboorte van de Maagd Maria in een visuele bijbel veranderden.
De religieuze kunst in veel Europese kerken is rustig en perfect, maar de fresco’s in Rila zijn schokkend gedurfd. Als ze helse taferelen vol duivels en gekwelde zielen afbeelden, schromen ze niet om te laten zien hoe vreselijk zonde is. De afbeeldingen waren bedoeld om te onderwijzen en te waarschuwen, en gaven de gelovigen die ervoor stonden duidelijke morele lessen.
De hele Westportiek laat zien dat dit het doel was. Van de vloer tot aan de hoge plafonds met koepels zijn de muren bedekt met taferelen die zowel bijbelverhalen zijn als verhalen die ons een les willen leren.
Felle kleuren en eindeloze boodschappen
Een van de meest opvallende dingen aan de muurfresco’s in het Rila-klooster is hoe helder ze zijn. Dankzij de restauratiewerkzaamheden zijn de zuivere, heldere kleuren van de schilderingen behouden gebleven. Ze zijn nu net zo indrukwekkend als bijna 200 jaar geleden. Het diepe, hemelse blauw steekt op een onvergetelijke manier af tegen het vurige rood en het dreigende zwart van de demonen.
