Wieliczka is een klein stadje net ten zuidoosten van Krakau, waarvan de naam maar één ding betekent: de zoutmijn die er al sinds de 13e eeuw onder wordt geëxploiteerd. Ongeveer 300 kilometer aan gangen strekt zich uit over negen niveaus onder de straten, die in de loop van 700 jaar zijn uitgehouwen tot kapellen, kamers en ondergrondse meren. Samen met het historische centrum van Krakau behoort het tot de allereerste groep locaties die ooit op de UNESCO-werelderfgoedlijst zijn geplaatst.
De zoutmijn van Wieliczka
De mijn is de reden om hierheen te komen, en hij stelt je niet teleur. Langs de toeristische route kom je standbeelden, reliëfs en hele kamers tegen die door generaties mijnwerkers uit grijs steenzout zijn gehouwen, met drankautomaten en een souvenirwinkel op 130 meter onder de grond om je eraan te herinneren dat dit nog steeds een actieve toeristische attractie is en geen droom.
Je ziet alles tijdens een rondleiding, in een groep, in het tempo van de groep. Die beperking bepaalt alles wat met fotograferen te maken heeft, en het is goed om dat te weten voordat je de houten trap van de Daniłowicz-schacht afdaalt: welke compositie je ook wilt, je hebt hooguit een paar minuten om die te vinden.
De Sint-Kinga-kapel
Het hart van de mijn ligt 101 meter onder de grond. De Sint-Kinga-kapel is 465 vierkante meter groot en 11 meter hoog, en alles daarbinnen is van zout: de kroonluchters, het eeuwenoude altaar, de reliëfs op de muren, de tegels onder je voeten. Er worden hier nog steeds missen, concerten en bruiloften gehouden.
De kapel is vernoemd naar Sint-Kinga, de beschermheilige van de zoutmijnwerkers. Volgens de legende speelt ze een rol bij de oprichting van de mijn: een ring die ze in een Hongaarse zoutschacht had laten vallen, zou teruggevonden zijn in het eerste blok zout dat in Wieliczka naar boven werd gehaald. Als je in de ruimte staat die de mijnwerkers voor haar hebben gebouwd, klinkt het verhaal heel geloofwaardig. Het was mijn favoriete stop van de hele rondleiding, en de foto hierboven heb ik met veel zorg tussen de rondleidingsgroepen door gemaakt.
Het ondergrondse meer
Er zijn maar weinig plekken waar je een zoutwatermeer op meer dan honderd meter diepte kunt zien, en in Wieliczka heb je ongeveer vijf seconden om er een te fotograferen. Het meer ligt in bijna volledige duisternis; de lichten gaan alleen aan als er een groep aanwezig is, en die groep wacht niet.
Dat betekende dat ik in het donker een positie en een compositie moest vinden, vooraf moest scherpstellen en moest fotograferen op het moment dat de lichten aangingen. Eén kans, geen tweede poging. Het is de puurste oefening in voorbereiding die de mijn een fotograaf biedt, en het groenblauwe water tegen de uitgehouwen zoutwanden maakte het de moeite waard.
Stanisław Staszic-zaal
Tegen het einde van de route kom je in de grootste ruimte van de rondleiding terecht. De Stanisław Staszic-zaal ligt zo’n 130 meter onder de stad, en pas als je je camera recht omhoog richt, besef je pas hoe indrukwekkend het is: een grot van 36 meter hoog, met houten galerijen die langs de wanden omhoog lopen, en de samenkomende lijnen die alle blikken naar het licht bovenin trekken. In deze zaal hebben al een ondergrondse ballonvaart en een ondergrondse bungeejump plaatsgevonden, beide primeurs in hun soort.
Tegen die tijd in de rondleiding was ik gestopt met haasten, en daarom is dit beeld zo goed gelukt. Ik heb de samenlopende lijnen in de nabewerking niet gecorrigeerd; ze zorgen zelf voor de compositie.
Fotograferen in de zoutmijn
Wieliczka is zo’n zeldzame plek waar het statief minder belangrijk is dan de timing. Het tempo van de rondleiding laat weinig ruimte voor bracketing; mijn gebruikelijke truc om achter de groep te blijven hangen werkte niet, omdat de volgende groep vlak achter ons zat, en ik heb het grootste deel van de route op ISO 400 gefotografeerd, simpelweg omdat ik geen rustig moment had om het aan te passen.
Wat wel werkt, is je prioriteiten stellen: weet welke drie of vier zalen er echt toe doen, ga elke zaal binnen en zoek meteen naar de compositie, en accepteer dat sommige foto’s tot de categorie ‘vijf seconden’ behoren. De mijn beloont daadkracht boven apparatuur.
Een bezoek aan Wieliczka vanuit Krakau
Wieliczka ligt zo’n 15 kilometer van het centrum van Krakau, en is met de voorstadstrein of bus in ongeveer een half uur te bereiken. Dat maakt het de klassieke plan B voor een regenachtige dag tijdens je trip naar Krakau. Boek de rondleiding in de zomer van tevoren; de temperatuur onder de grond blijft het hele jaar door rond de 17 graden, dus neem in elk seizoen een extra laagje mee.
De mijn staat, samen met het historische centrum van Krakau, op de Werelderfgoedlijst uit 1978 als een van de eerste twaalf locaties, en beide vormen de basis van het zuidelijke deel van mijn reisgids voor heel Polen.
Veelgestelde vragen
Hoe diep is de zoutmijn van Wieliczka?
De mijn is op het diepste punt 327 meter diep en bestaat uit negen niveaus. De toeristische route daalt af tot ongeveer 135 meter en komt langs de Sint-Kinga-kapel op 101 meter en de Stanisław Staszic-zaal op ongeveer 130 meter onder de grond.
Hoe lang duurt de rondleiding door Wieliczka?
De standaardtoeristische route duurt ongeveer drie uur, inclusief de afdaling, een wandeling van zo’n drie kilometer, en beslaat ongeveer twee procent van de gangen in de mijn. Houd in het hoogseizoen rekening met wachttijden. Draag stevige schoenen; de route heeft namelijk een paar honderd houten treden.
Mag je foto’s maken in de mijn?
Ja, fotograferen voor persoonlijk gebruik is toegestaan tegen betaling van een kleine vergoeding die bij de prijs van je ticket wordt opgeteld. Statieven zijn onpraktisch op de rondleiding omdat de groep steeds in beweging is, dus houd er rekening mee dat je in de donkere gangen uit de hand moet fotograferen met een hogere ISO-waarde.
Is Wieliczka een bezoek waard?
Ja. Alleen al de Sint-Kinga-kapel, een complete kerk die uit zout is uitgehouwen op 101 meter onder de grond, maakt de reis de moeite waard, en de mijn behoort tot de eerste twaalf UNESCO-werelderfgoedlocaties die ooit op de lijst zijn gezet. Het is een ideale combinatie met Krakau, op een half uurtje rijden, vooral bij slecht weer.
Hoe kom je vanuit Krakau in Wieliczka?
Er rijden voorstadstreinen vanaf het centraal station van Krakau naar Wieliczka Rynek-Kopalnia, op loopafstand van de ingang van de mijn, in ongeveer 25 minuten. Stadsbus 304 rijdt dezelfde route. Met de auto is het ongeveer 15 kilometer; parkeren bij de mijn is betaald.
Wat moet je aantrekken in de zoutmijn?
De temperatuur onder de grond blijft het hele jaar door rond de 17 graden Celsius, dus neem zelfs in de zomer een dun jasje mee. Draag stevige, comfortabele schoenen voor de houten trappen en lange gangen. De lucht is er bekend om dat hij zo schoon is; een deel van de mijn doet zelfs dienst als kuuroord.
