Madeira is een Portugese autonome regio in de Atlantische Oceaan, zo’n 1.000 kilometer ten zuidwesten van Lissabon en dichter bij de Afrikaanse kust dan bij het Europese vasteland. De eilandengroep is van vulkanische oorsprong, met steile bergkammen die uit de oceaan oprijzen en een mild klimaat dat het grootste deel van het jaar stabiel blijft. Funchal, aan de zuidkust, is de hoofdstad en de belangrijkste toegangspoort. Wandelen en walvissen spotten zijn voor de meeste bezoekers de twee activiteiten die het eiland het beste typeren.
Santana
Santana, aan de noordkust, staat vooral bekend om zijn A-vormige rietgedekte huisjes met schuine daken bedekt met stro. Ooit waren het boerderijen, geschilderd in rood, wit en blauw. Tegenwoordig vormen de meeste een beschermd dorp, dat speciaal voor bezoekers in stand wordt gehouden.
We vlogen in mei naar Madeira, wanneer het eiland zijn jaarlijkse Bloemenfestival houdt. De parade in Funchal was dat jaar ingekrompen vanwege coronamaatregelen, dus we misten de optocht en de Wall of Hope-ceremonie. De bloemen zelf trokken zich daar niets van aan. De vegetatie rond Santana stond in volle bloei en de huisjes met hun tuintjes ervoor stalen de show.
Pico do Arieiro en Pico Ruivo
De Pico Ruivo is met 1.862 meter de hoogste top van het eiland. De Pico do Arieiro, de op twee na hoogste, is met de auto bereikbaar, waardoor dit het gebruikelijke startpunt is voor de bergkamwandeling tussen de twee toppen. Het pad is een van de meest gefotografeerde routes van Portugal, met in de rotsen uitgehouwen trappen en tunnels die door de bergkammen zijn geboord.
Nadat we klaar waren met een fotoshoot overdag in Santana, veranderde het licht terwijl we richting de kust reden. Die gloed die de bergen van Madeira krijgen als de wolken dunner worden, maar nog niet helemaal verdwijnen.
Er dook een kleine parkeerplaats op en ik sloeg eraf. Een rij huizen klampte zich vast aan een verre bergkam, half verlicht door een lichtstraal die erdoorheen was geglipt. Het weidse uitzicht was een chaos: bergkammen bovenop bergkammen, overal wolken. De telelens haalde de huizen uit de drukte en liet het licht het hoofdonderwerp worden. Nikon D850, ISO 64, f/8, 1/200.
Ponta de São Lourenço, ten oosten van Madeira
Ponta de São Lourenço is het meest oostelijke schiereiland van Madeira en een van de weinige plekken op het eiland waar de bewoonbaarheid tot bijna niets afneemt. De rotsen zijn van vulkanisch materiaal en de wind heeft ze grotendeels gevormd. Terwijl de rest van Madeira bebost is, bestaat de begroeiing hier uit grassen en laag struikgewas, en storten de kliffen steil af in de Atlantische Oceaan.
Het schiereiland is vernoemd naar het schip van João Gonçalves Zarco, een van de zeevaarders die verantwoordelijk worden gehouden voor de Portugese aankomst op het eiland in 1419. Volgens de legende riep hij "São Lourenço, dat is genoeg" toen hij deze kust voor het eerst zag. Tijdens ons bezoek in mei scheen de zon gestaag, maar de windvlagen waren sterk genoeg om de klim tot een flinke inspanning te maken. Het uitzicht deed de rest.
Levadas op Madeira
De levada’s zijn irrigatiekanalen die zijn aangelegd om water van het vochtige noorden naar het drogere zuiden te leiden. Het netwerk strekt zich uit over meer dan 2000 kilometer, en de onderhoudspaden langs de kanalen zijn omgevormd tot een wandelnetwerk dat het grootste deel van het binnenland bestrijkt. De Levada do Caldeirão Verde, de Levada das 25 Fontes en de Levada do Rei behoren tot de bekendere routes.
Het wandelen is grotendeels vlak, aangezien de kanalen de contourlijnen volgen, maar de paden lopen door laurierbossen en langs klifranden, met stukken door lage tunnels. Op sommige plekken heb je een hoofdlamp nodig. De laurisilva, een door UNESCO beschermd overblijfsel van het bos dat ooit een groot deel van Zuid-Europa bedekte, zorgt voor een gefilterd, gelijkmatig licht.
Cabo Girão en Câmara de Lobos
Cabo Girão ligt ten westen van Funchal en behoort tot de hoogste zeekliffen van Europa, met een skywalk met glazen vloer die uitsteekt boven de afgrond. Het uitzicht strekt zich uit langs de zuidkust richting Funchal, met terrasvormige akkers, de poios, die direct tegen de klifwand aan zijn aangelegd.
Câmara de Lobos is het kleine vissersdorpje net ten oosten van Cabo Girão. Winston Churchill schilderde hier in de jaren 50, en de plek is nog steeds gemarkeerd. In de haven liggen traditionele xavelha-boten, geschilderd in dezelfde rode, blauwe en gele kleuren die je overal langs de Portugese kust ziet.
Funchal
Funchal is de hoofdstad en de enige echte stad op het eiland, gebouwd tegen de helling vanaf de haven. In de oude binnenstad, Zona Velha, vind je het ‘geschilderde deuren’-project in de Rua de Santa Maria, waar kunstenaars oude deuren hebben omgetoverd tot een lange openluchtgalerie. Op de Mercado dos Lavradores vind je het hele jaar door kraampjes met vis, tropisch fruit en bloemen. Boven de stad klimt de Monte-kabelbaan naar de Monte Palace-tuinen. De traditionele manier om naar beneden te gaan is de rieten rodelbaan, waarbij twee chauffeurs in het wit een slee door de steile straten begeleiden. Dit begon in de 19e eeuw als vervoersmiddel.
Madeira-wijn is versterkt en gerijpt door opzettelijke blootstelling aan warmte. Cristiano Ronaldo is geboren in Funchal en de luchthaven draagt zijn naam.
Walvissen en dolfijnen spotten
Madeira is een van de betere plekken in Zuid-Europa om dolfijnen en walvissen te spotten. Afhankelijk van het seizoen trekken er zo’n 8 soorten walvissen en meer dan 20 soorten dolfijnen langs de kust. Het officiële seizoen loopt van april tot november, maar er zijn het hele jaar door vaste populaties van gewone dolfijnen, tuimelaars, grienden en potvissen te vinden. We zijn in mei met een catamaran op pad gegaan. De catamaran ligt lager en is stiller dan de speedboten, en de dolfijnen kwamen naar de boeg toe om mee te surfen.
Wanneer kun je het beste naar Madeira gaan?
In mei en begin juni bloeit alles, met milde temperaturen en lange dagen. September en oktober zijn rustiger, met een warme zee en stabiel weer. In de winter blijft het aan de zuidkust rond de 18 tot 20 graden, terwijl het aan de noordkust natter en bewolkter is. Het eiland kent microklimaten die binnen enkele minuten kunnen omslaan, dus een regenachtig Funchal betekent niet automatisch een regenachtig Santana.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen heb je nodig op Madeira?
Vijf tot zeven dagen is prima. In drie dagen kun je Funchal, Santana en Ponta de São Lourenço bezoeken. Een week geeft je de tijd voor de wandeling over de bergkam van Pico do Arieiro naar Pico Ruivo, twee of drie levada-wandelingen en een catamarantocht van een halve dag.
Wanneer kun je het beste naar Madeira gaan?
Eind april tot juni en september tot oktober zijn de beste periodes. In mei is er het Bloemenfestival en staat alles in bloei. In september en oktober is de zee warm en is het minder druk. In de bergen in het binnenland kan het het hele jaar door koud en bewolkt zijn.
Is Madeira een land?
Nee. Madeira is een autonome regio van Portugal, met een eigen regionale regering en parlement, maar dezelfde munteenheid, hetzelfde paspoort en hetzelfde EU-lidmaatschap als het vasteland. Funchal is de hoofdstad.
Hoe verplaats je je op Madeira?
Met een huurauto kun je het meeste zien. De wegen zijn smal en steil, maar goed onderhouden, met tunnels door de meeste bergkammen. Bussen verbinden Funchal met de kustplaatsen, maar zijn traag voor noord-zuidverbindingen. Georganiseerde pendeldiensten zijn gebruikelijk voor levada-wandelingen, aangezien veel routes van punt naar punt lopen.
Is Madeira geschikt om te wandelen?
Ja. Alleen al het levada-netwerk is meer dan 2000 kilometer lang, met routes die variëren van vlakke wandelingen tot bergtochten van een hele dag. Het pad van Pico do Arieiro naar Pico Ruivo is het meest gefotografeerde. Ponta de São Lourenço biedt een kustwandeling met een ander karakter, droger en meer blootgesteld.
Kun je het hele jaar door walvissen en dolfijnen zien?
Inheemse soorten, zoals gewone en tuimelaars, grienden en potvissen, zijn het hele jaar door aanwezig. Trekkende soorten zijn het meest waarschijnlijk tussen april en november. Waarnemingen zijn in geen enkel seizoen gegarandeerd.
