{"id":163318,"date":"2026-05-07T11:48:05","date_gmt":"2026-05-07T11:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sumfinity.com\/?p=163318"},"modified":"2026-05-12T18:14:50","modified_gmt":"2026-05-12T18:14:50","slug":"montenegro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sumfinity.com\/nl\/travel\/montenegro\/","title":{"rendered":"Montenegro"},"content":{"rendered":"

Montenegro ligt aan de Adriatische kust in Zuidoost-Europa, tussen Kroati\u00eb, Bosni\u00eb en Herzegovina, Servi\u00eb, Kosovo en Albani\u00eb. Het land verklaarde zich in 2006 onafhankelijk van Servi\u00eb en maakt nog steeds geen deel uit van de Europese Unie, hoewel de euro er de facto als munteenheid wordt gebruikt. De hoofdstad is Podgorica, het culturele en toeristische hart is het ommuurde stadje Kotor aan de Baai van Kotor, en het binnenland wordt gedomineerd door de Dinarische Alpen, met toppen van meer dan 2500 meter in de Durmitor- en Prokletije-bergketens.<\/p>\n

\"Panorama<\/a>
De baai van Kotor bij zonsondergang<\/figcaption><\/figure>\n

De Baai van Kotor<\/h2>\n

We kwamen hierheen voor oudejaarsavond. Het oorspronkelijke plan was om de feestdagen bij vrienden in Podgorica door te brengen en daarna terug te vliegen naar Berlijn, totdat we een paar dagen voor de vlucht beseften dat we, als we de terugreis met 48 uur zouden uitstellen, eindelijk de rit naar Kotor konden maken. De reis viel mooi in twee\u00ebn: drie dagen in de hoofdstad, daarna twee aan de baai.<\/p>\n

De baai van Kotor wordt lokaal Boka genoemd, "de baai". Ze strekt zich 28 kilometer landinwaarts uit vanaf de Adriatische Zee, ingesloten door twee bergkammen van de Dinarische Alpen. Mensen omschrijven haar vaak als een fjord, wat geologisch gezien niet klopt (het is een ondergelopen rivierkloof), maar visueel zo treffend is dat de vergelijking blijft hangen. De baai en de omliggende nederzettingen staan sinds 1979 op de UNESCO-werelderfgoedlijst als de Natuurlijke en Cultuurhistorische Regio van Kotor<\/a>.<\/p>\n

Langs de kustlijn liggen een reeks oude stadjes waar we geen tijd hadden om rond te lopen: Risan, Tivat, Perast, Pr\u010danj, Herceg Novi. Elk is een kleine haven met zijn eigen kerken en paleizen uit het Venetiaanse tijdperk. We verbleven binnen de muren van Kotor en fotografeerden de baai van bovenaf. Jaren later, toen ik de rit nog eens doorklikte, vond ik het panorama van de zonsondergang vanaf de bovenste wallen<\/a> dat ik destijds nooit had bewerkt. Dat beeld is de foto bovenaan deze gids.<\/p>\n

Kotor<\/h2>\n

Kotor is de ommuurde middeleeuwse haven aan het einde van de baai. De stad wordt voor het eerst genoemd in 168 v.Chr., toen ze nog deel uitmaakte van de Romeinse provincie Dalmati\u00eb, en de oude binnenstad heeft sindsdien Byzantijnse, Venetiaanse, Ottomaanse, Habsburgse en Napoleontische heerschappij meegemaakt. Elke periode heeft iets zichtbaars achtergelaten: een poort, een kerk, een stuk muur.<\/p>\n

De belangrijkste ervaring voor fotografen is de klim naar het kasteel van San Giovanni op de St. John's Hill, maar de oude binnenstad op straatniveau is op zich al de moeite waard om er vroeg in de ochtend naartoe te gaan. De katten maken deel uit van de identiteit van de stad (elke souvenirwinkel verkoopt ansichtkaarten met afbeeldingen van hen) en de kleine pleintjes tussen kerken en paleizen lopen een uur voor zonsopgang helemaal leeg. Voor een uitgebreidere wandeling op straatniveau langs alle poorten, pleinen en wallen, bekijk je onze speciale wandeling door Kotor<\/a>.<\/p>\n

\"Daylight<\/a>
Panorama van de baai van Kotor<\/figcaption><\/figure>\n

Het eerste beeld dat ik hier wilde vastleggen, was het panorama bij daglicht vanaf halverwege de klim<\/a>, een beeld dat ik al sinds 2015 in mijn hoofd had nadat ik Elia Locardi\u2019s versie van hetzelfde uitzicht had gezien. Vanuit Berlijn is het een lange en lastige reis, en daarom heb ik de omweg via Podgorica tijdens de jaarwisseling genomen om er eindelijk te komen.<\/p>\n

De oude stad heeft drie poorten: de Zeepoort (de hoofdingang, gebouwd in 1555 onder Venetiaans bewind), de Noordpoort en de grotere Zuidpoort. De Noordpoort werd in de 16e eeuw gebouwd ter herdenking van de overwinning van Kotor op de Ottomaanse admiraal Hayreddin Barbarossa, en hij is opmerkelijk goed bewaard gebleven. Langs de muur ernaast loopt nog steeds een gracht met turquoise water.<\/p>\n

Ik fotografeerde de poort aan de rivierzijde bij het eerste licht<\/a> vanuit de vallei onder St. John's Hill, in het halfuur voor zonsopgang. De positie was gekozen omdat je vanaf daar een vrij uitzicht had op het fort van Kotor op de helling boven de poort. Na de foto gingen Daria en ik de muren zelf op en liepen we de hele rondgang, het deel van Kotor dat de meeste bezoekers overslaan.<\/p>\n

\"Picture<\/a>
Noordelijke poort van Kotor<\/figcaption><\/figure>\n

Een tweede nieuwjaarsfoto is genomen vlak voor de Zeepoort zelf, met de feestverlichting nog aan en de straten leeg. De Zeepoort op nieuwjaarsmorgen<\/a> is een rustiger beeld dan de klim naar het fort, maar het is wel het beeld dat laat zien waarom een wintertrip naar Kotor zo anders aanvoelt dan een zomerse reis.<\/p>\n

\"New<\/a>
Versiering voor oudejaarsavond in Kotor<\/figcaption><\/figure>\n

De Sint-Tryphonkathedraal in Kotor<\/h2>\n

De kathedraal van Sint-Tryphon<\/a> werd in 1166 ingewijd. In een oudere kerk op dezelfde plek werden de stoffelijke resten van de heilige al sinds de 10e eeuw bewaard, en de lokale bevolking beschouwt Tryphon nog steeds als de patroonheilige en beschermer van Kotor. De huidige romaanse gevel en de twee torens zijn de derde of vierde versie van het gebouw, aangezien de kathedraal door de eeuwen heen herhaaldelijk door aardbevingen is beschadigd.<\/p>\n

We kwamen een paar dagen na Nieuwjaar bij de kerk aan, en daarom hingen de feestverlichting nog steeds langs de omliggende gebouwen toen ik de foto maakte. Het plein voor de kathedraal is geplaveid met licht marmer, en bij het eerste daglicht weerkaatsen de stenen genoeg licht om alles duidelijk te kunnen lezen, zelfs voordat de zon helemaal op is. Ik had geen tijd om de toren van de kathedraal zelf te beklimmen, wat ik nu jammer vind. Volgende keer beter.<\/p>\n

\"Picture<\/a>
De kathedraal van Sint-Tryphon<\/figcaption><\/figure>\n

De vesting van Kotor in Montenegro<\/h2>\n

Het fortcomplex op de heuvel van St. John is waar de meeste fotografen voor komen. Torens, wallen en het kasteel van San Giovanni bovenop vormen samen een van de best bewaarde middeleeuwse verdedigingssystemen aan de Adriatische Zee. De plek is al bewoond sinds de Illyrische tijd, keizer Justinianus I liet de vestingwerken in de 6e eeuw herbouwen en de Venetianen breidden ze in de late middeleeuwen uit.<\/p>\n

De klim bestaat uit ongeveer 1.300 treden naar zo'n 1.200 meter boven de baai. Delen van het pad zijn gedeeltelijk verwoest, de steunmuren vallen op sommige plekken weg en de aardbeving van 1979 heeft schade achtergelaten die nog steeds zichtbaar is tijdens de klim. Onderweg viel me de compositie<\/a> op die de vervallen wallen overdag vormden<\/a>, die als een soort kader fungeerden: steen, lucht en de baai die rechts wegvalt.<\/p>\n

Ik ben twee keer in twee dagen geklommen, \u00e9\u00e9n keer voor het daglichtkader en \u00e9\u00e9n keer om het blauwe uur af te wachten. Tijdens de tweede klim rende Daria de bovenste trap op en af om warm te blijven, terwijl ik mijn positie met de camera vasthield. Het was januari en de wind vanaf de baai snijdt dwars door alles heen wat je uit een Berlijnse winter hebt meegenomen.<\/p>\n

\"Daytime<\/a>
Ru\u00efnes van het fort van Kotor<\/figcaption><\/figure>\n

De mooiste foto van het complex zelf heb ik vanuit de vallei gemaakt met een telelens: het kasteel van San Giovanni van onderaf<\/a>, terwijl ik wachtte tot de late zon op de bovenste torens zou schijnen. Op de eerste middag van ons bezoek, toen er lage regenwolken vanuit de baai binnenrolden, legde ik een andere versie van hetzelfde onderwerp vast: het kasteel gehuld in wolken<\/a>, de bovenste wallen half verborgen in het weer.<\/p>\n

\"Picture<\/a>
Het fort van Kotor vanaf de heuvel van St. John | Kotor, Montenegro<\/figcaption><\/figure>\n
\"Panorama<\/a>
Het kasteel van Kotor in de wolken | Kotor, Montenegro<\/figcaption><\/figure>\n

De baai van Kotor bij nacht in Montenegro<\/h2>\n

De foto waar ik vanaf de top naar op jacht was, was de baai tijdens het blauwe uur. Tegen de tijd dat de zon op de tweede avond onderging, had ik hem te pakken. Jaren later, toen ik de foto\u2019s van de terugreis doorliep, vond ik een opname vanuit hetzelfde uitkijkpunt die ik destijds niet had bewerkt, met de lucht volledig verlicht door de laatste zonnestralen. Dat is de foto bovenaan deze gids.<\/p>\n

De nachtversie staat op zichzelf. De verlichte kustlijn in het donker<\/a> heeft bijna dezelfde compositie als het panorama bij daglicht, behalve dat de geometrie van de baai nu wordt getekend door lampen langs de waterlijn. Hetzelfde uitkijkpunt, vier uur wachten, een totaal andere foto.<\/p>\n

\"Night<\/a>
Uitzicht op de baai van Kotor bij nacht | Kotor, Montenegro<\/figcaption><\/figure>\n

Podgorica<\/h2>\n

Podgorica is de kleinste Europese hoofdstad die we hebben bezocht. De stad telt ongeveer 150.000 inwoners in het stedelijk gebied en doet qua omvang meer denken aan een Duitse Kreisstadt dan aan een Europese hoofdstad. De vallei wordt omringd door de donkere contouren van de Montenegrijnse bergen, die in bijna elk breed beeld van de skyline te zien zijn, inclusief het modernistische stadsgezicht<\/a> dat ik op de tweede middag van bovenaf<\/a> heb vastgelegd.<\/p>\n

Wat ons het meest bijbleef aan Podgorica waren de mensen. Twee dagen na het begin van de reis herinnerde een vriend ons aan een incident uit 2013: een Roemeense bus verongelukte zo\u2019n 40 kilometer buiten de stad, en er kwamen zoveel inwoners bloed doneren bij de plaatselijke ziekenhuizen dat de artsen de mensen moesten vragen om niet meer te komen. Daria en ik gebruiken sindsdien \u201chet is net als in Montenegro\u201d als een soort afkorting voor dat soort warmte, als we vergelijken hoe vreemden ons in andere landen behandelen.<\/p>\n

\"Podgorica<\/a>
Panorama van Podgorica | Montenegro<\/figcaption><\/figure>\n

Kathedraal van de Verrijzenis van Christus<\/h2>\n

De Kathedraal van de Verrijzenis van Christus<\/a> (Saborni Hram Hristovog Vaskrsenja) is het meest opvallende religieuze gebouw in Podgorica. De buitenkant lijkt zo sterk op de Byzantijnse stijl dat ik op het eerste gezicht dacht dat het minstens een eeuw oud was, misschien wel uit dezelfde tijd als de Sint-Tryphon-kerk in Kotor. De bouw begon echter pas in 1993 en werd in 2013 voltooid.<\/p>\n

Binnen in de Verrijzeniskathedraal<\/a> verraadt het gebouw zichzelf. De fresco's zien er op het eerste gezicht uit als standaard hoog-Byzantijns werk, totdat je de figuren gaat bestuderen. Op een van de muurschilderingen staan Marx, Engels en Tito in de hel afgebeeld. Zodra dat detail tot je doordringt, krijgt de rest van de iconografie een nieuwe betekenis: dit is een 21e-eeuwse kerk die verwijst naar de recente geschiedenis van Montenegro, gehuld in middeleeuwse kleding. Het effect is in het echt nogal verontrustend, en ik denk dat dat ook de bedoeling is.<\/p>\n

\"The<\/a>
Kathedraal van Podgorica<\/figcaption><\/figure>\n
\"Het<\/a>
Interieur van de Kathedraal van de Verrijzenis van Christus | Podgorica, Montenegro<\/figcaption><\/figure>\n

De Millenniumbrug in Montenegro<\/h2>\n

De tuibrug over de Mora\u010da<\/a> is het moderne herkenningspunt van de skyline van Podgorica. Deze voetgangers- en verkeersbrug, ook wel bekend als de Millenniumbrug, werd in 2005 geopend en is nog steeds het meest gefotografeerde moderne bouwwerk in de stad. De kabels zijn lichtgrijs, de pylonen wit, en tegen de donkere bergen op de achtergrond vormt de hele brug een strakke grafische lijn.<\/p>\n

Ik heb hem vanaf de rivieroever gefotografeerd met het stadscentrum op de achtergrond. De foto lijkt meer op een landschap dan op een stadsgezicht, omdat de skyline van Podgorica laag is: de bergen nemen het grootste deel van de bovenste helft van het beeld in beslag. Het contrast binnen de foto is het eigenlijke onderwerp. Torenflats uit het communistische tijdperk aan de ene kant, moderne woonblokken aan de andere kant, en een 21e-eeuwse brug ertussenin. Het is de meest beknopte samenvatting van de stad die ik in \u00e9\u00e9n foto heb weten te vangen.<\/p>\n

\"Podgorica<\/a>
Millenniumbrug in Podgorica<\/figcaption><\/figure>\n

Monument voor Vladimir Vysotsky<\/h2>\n

Langs de rivieroever bij de brug staat een bronzen standbeeld van Vladimir Vysotsky<\/a>, de Russische dichter, zanger en acteur die in 1980 overleed. Vysotsky heeft nooit in Montenegro gewoond, maar hij schreef een beroemde zin over het land: "Ik vind het jammer dat ik in dit leven niet twee wortels heb, en dat ik Montenegro niet als mijn tweede vaderland kan noemen." Podgorica heeft maar heel weinig monumenten binnen de stadsgrenzen. Dat een Russisch-talige dichter er een kreeg, zegt iets over hoe serieus de Montenegrijnen die eerbetoon namen.<\/p>\n

De compositie is net zo direct als de betekenis. Een bronzen figuur op een gele ondergrond in een park aan de rivier, met daarachter de witte pylonen van de Millenniumbrug. Ik heb deze foto gemaakt op een zonnige middag eind december.<\/p>\n

\"Vladimir<\/a>
Vladimir Vysotsky-monument in Podgorica<\/figcaption><\/figure>\n

De klokkentoren (Sahat Kula) in Podgorica<\/h2>\n

De 17e-eeuwse Ottomaanse klokkentoren<\/a>, in het Montenegrijns \u2018Sahat Kula\u2019 genoemd, stamt uit de Ottomaanse periode en is een van de oudste nog bestaande bouwwerken in de stad. De toren staat nu wettelijk beschermd als cultureel monument. Aan het einde van de 19e eeuw werd er een kruis bovenop de toren geplaatst om de overgang van de stad van Ottomaans naar christelijk Montenegrijns bestuur te markeren, hoewel ik het vanuit de hoek waaruit ik fotografeerde niet in beeld kon krijgen.<\/p>\n

Wat me verbaasde aan het oude centrum van Podgorica was hoe residentieel het was. Als je vanaf de toren wegloopt, gaan de stadsblokken al snel over in lage huizen en smalle straatjes. Direct achter de toren zit een restaurant genaamd Pod Volat, dat onze vaste lunchplek werd. Royale Montenegrijnse vleesgerechten, redelijke prijzen, geen poespas. Zeker een bezoek waard als je vlees eet.<\/p>\n

\"Clock<\/a>
De klokkentoren in Podgorica<\/figcaption><\/figure>\n

Een korte wandeling vanuit het centrum brengt je naar de Gorica-heuvel (in het Montenegrijns betekent Gorica \u2018kleine heuvel\u2019 en Pod-gorica \u2018onder de kleine heuvel\u2019, waaraan de hoofdstad haar naam ontleent). Bovenop staat de kleine orthodoxe kapel boven Podgorica<\/a>, de Sint-Joriskerk, de oudste kerk van de stad, die volgens de meeste bronnen dateert uit de 9e tot 11e eeuw. De kerk was gesloten toen we er waren, dus hebben we in plaats daarvan over het omliggende kerkhof gewandeld. De grafstenen zijn zo verweerd dat de inscripties gedeeltelijk onleesbaar zijn.<\/p>\n

\"Podgorica<\/a>
Kerk van St. George<\/figcaption><\/figure>\n

Waar deze gids niet op ingaat<\/h2>\n

Montenegro is klein (ongeveer half zo groot als Belgi\u00eb), maar het land biedt op die oppervlakte meer landschappelijke afwisseling dan je op basis van de grootte zou verwachten, en het grootste deel daarvan ontbreekt in deze gids. We hebben geen foto\u2019s gemaakt van het Durmitor Nationaal Park in het noorden, de Tara-kloof (volgens sommige metingen de diepste van Europa), Lov\u0107en boven Kotor, of de kustplaatsjes ten zuiden van de baai: Budva, Sveti Stefan, Ulcinj en de regio rond het Skadarmeer. We hebben ook de andere UNESCO-nederzettingen rond de baai van Kotor zelf overgeslagen: Perast, Pr\u010danj, Risan, Tivat, Herceg Novi.<\/p>\n

De reis duurde vier dagen. Het land verdient drie weken. Wat je hier hebt, is een diepgaande blik op twee steden, geen volledige inventaris. Als we teruggaan, beginnen we bij de ontbrekende regio\u2019s.<\/p>\n

Wanneer naar Montenegro gaan<\/h2>\n

De kust is mediterraan, met augustus als de warmste en drukste maand. Wij waren er eind december tot begin januari en vonden het bijna ideaal om te fotograferen: lege straten in Kotor, de feestverlichting nog opgehangen, en die lage winterzon die de stenen gevels zo mooi laat uitkomen. Het nadeel in de winter is dat sommige hogere delen van het pad naar het fort van Kotor glad kunnen zijn, waardoor je bij de klim wat voorzichtiger moet zijn.<\/p>\n

Mei, juni en september zijn de beste tussenseizoenmaanden. De baai is warm genoeg om te zwemmen, de bergen in het binnenland zijn toegankelijk en Kotor is nog niet overspoeld door de cruiseschipmassa\u2019s van de hoogzomer. In juli en augustus is het druk aan de kust. Het berggebied in het binnenland is dan daarentegen op zijn best.<\/p>\n

Eten en drinken in Montenegro<\/h2>\n

De Montenegrijnse keuken houdt het midden tussen de Balkan- en de mediterrane tradities. Aan de kust kun je rekenen op gegrilde vis, octopus, prosciutto uit Njegu\u0161i (een gerookte ham die in het gelijknamige bergdorpje is gerijpt) en de stevige lokale kaas. Landinwaarts, in Podgorica, staan de menu\u2019s vooral in het teken van gegrild vlees, \u0107evapi, pljeskavica en stoofpotjes zoals japrak. Pod Volat achter de Klokkentoren is het vleesrestaurant in Podgorica waar we steeds weer terugkwamen.<\/p>\n

Wat drankjes betreft: het land produceert prima rode wijn van de inheemse Vranac-druif, en de rakija (lokaal loza genoemd) is overal te vinden. De munteenheid is de euro, ook al zit Montenegro niet in de eurozone of de EU, wat reizen vanuit de rest van Europa een stuk makkelijker maakt.<\/p>\n